De mening is emotioneel en steeds dezelfde: 'Inbreker Diessen zat fout'

EINDHOVEN - Het kan bijna niet anders of je hebt een mening over de inbreker die overleed na een vechtpartij met de bewoners van een huis in Diessen. Niet alleen stromen de reacties op ons forum binnen, ook de politiek laat zich niet onbetuigd. "De primaire reactie is een emotionele, pas daarna komt de rationele afweging", zegt mediapsycholoog Mischa Coster.

Een dag na het nieuws liet staatssecretaris Teeven van Justitie weten dat het natuurlijk treurig is dat de inbreker is doodgegaan, maar hij vindt dat horen bij het 'inbrekersrisico'. Daarbij beantwoordt Teeven aan de maatschappelijke tendens, zo lijkt het.

Op het forum bij het artikel wordt massaal gereageerd. Vrijwel allemaal sympathiserend met de bewoners waar ingebroken werd. "Hulde voor het echtpaar!", schrijft Jarno18. Greeneye: "Het is te hopen dat hij er zonder celstraf vanaf komt, want die inbreker heeft daar niets te zoeken!"

Niet gestraft
Op het forum wordt ook geroepen dat de bewoner niet gestraft mag worden voor het overlijden van de inbreker. "Het wordt hoog tijd dat mensen het recht hebben, zich in hun eigen huis met geweld te kunnen verdedigen tegen ongewenste gasten!", zegt pierewaaier. "Het ergste is nog dat het echtpaar de straf krijgt", aldus Antwan.

Het forum lijkt met één stem te spreken: de inbreker zat fout. Alleen dabenik durft een tegengeluid te laten horen. "Er valt me op dat bij alle reacties tot nu toe er geen eentje bijzit die het erg vind dat die inbreker dood is."

'Eerst emotioneel, dan rationeel'
Dat komt omdat mensen vanuit een instinct reageren. "De primaire reactie is een emotionele, pas daarna komt de rationele afweging wat goed is en wat slecht in moreel opzicht", zegt mediapsycholoog Mischa Coster. "In de psychologie wordt onderscheid gemaakt tussen twee delen van het brein. Het emotioneel-instinctieve, waarmee we beslissen en het rationele brein waar we kijken hoe we deze beslissing kunnen inpassen in ons denken."

De reacties komen voort uit dezelfde gevoelens. "De onderliggende emoties zijn angst en afkeer. 'Dit kan mij ook gebeuren'. Degene die reageert stelt zich voor hoe er iemand in zijn huis loopt (angst) en is blij dat er iemand is die er iets tegen doet. Tegen de inbreker en dus tegen de angst. Daarnaast voelen mensen afkeer tegen het feit dat iemand iets probeert te stelen. Vanuit die emoties reageren ze."

Van je afschrijven
Verontwaardiging hebben is één, die verontwaardiging zo publiekelijk uiten is twee. "Expressive writing, ofwel therapeutisch schrijven, noemen we dat in de psychologie. Je kan het van je af schrijven en dan ook nog eens op een platform waar iedereen het ziet. Dat werkt nog altijd beter dan dat je het alleen tegen je partner of buurman vertelt. Je hebt het gevoel dat jouw mening 'gehoord' wordt."

Wel is opvallend dat de fora massaal volstromen met maar één zienswijze; de inbreker zat fout. "De reacties waren waarschijnlijk anders geweest als er disproportioneel geweld was gebruikt. Nu is er alleen' een vechtpartij geweest. Er is dus zonder wapens op de situatie gereageerd. Dat geeft sympathie", aldus Coster.

Andere situatie, andere mening
Ter vergelijking. "Als iemand op het moment dat een inbreker probeert te vluchten zijn hoofd er af schiet met een dubbelloops jachtgeweer, wordt het een ander verhaal. Als het onderzoek dadelijk uitwijst dat de bewoner een zwarte band in karate had, krijg je weer een ander verhaal."

Nieuws kan je aangrijpen, kan je verbijsteren en woedend maken. Vanuit identificatie en inlevingsgevoel, kan het nieuws je primaire emoties raken. Ook al is het hele verhaal niet bekend, mensen reageren. Zo ook bij de inbreker in Diessen. Tot aan de staatsecretaris aan toe. Wat ons raakt, daar reageren we op. We hebben een mening, dus we zijn.

print corrigeer
Publicatie: woensdag 26 september 2012 - 16:35
Auteur: Hessel Rippe