Pleidooi voor enorme herindeling: Brabant van 67 naar 6 gemeenten

Publicatie: donderdag 27 september 2012 - 11:06 | Auteur: Willem Jan Joachems

TILBURG/KORTENBERG - Er zijn te veel gemeenten in Brabant. Onze provincie kan het best af met zes grote gemeenten. Nu zijn er nog 67 zelfstandige Brabantse dorpen en steden. Met dat pleidooi voor de opheffing van 9 van de 10 gemeenten en krachtenbundeling komt Arnoud Jan Bijsterveld, de Tilburgse hoogleraar Cultuur in Brabant. Brabant heeft een rumoerige geschiedenis rond herindelingen.

Bijsterveld denkt dat er zes sterke gemeenten te vormen zijn in onze provincie. De omliggende dorpen die nu nog zelfstandig zijn moeten dan ook opgaan in zes stedelijke regio's: Roosendaal/Bergen op Zoom, Breda/Oosterhout, Tilburg/Waalwijk, Den Bosch/Oss, Veghel/Uden, Eindhoven/Helmond.  

Volgens Bijsterveld is samengaan in alle opzichten beter. Er wordt door gemeenten toch al steeds meer samengewerkt op allerlei gebieden. Bovendien kun je je in het Europa van nu als grote en sterke stedelijke regio veel prominenter profileren dan als dorp alleen.

Kortenberg 1312
De Tilburgse hoogleraar kwam met zijn herindelingsvoorstel op een Belgische bijeenkomst waar ook de Europese president Van Rompuy in de zaal zat. In het plaatsje Kortenberg wordt herdacht dat daar donderdag, exact 700 jaar geleden een overeenkomst werd getekend: het Charter van Kortenberg. Dat document had grote invloed heeft gehad op de democratisering van Europa.

Het was een overeenkomst tussen Brabantse steden als Den Bosch en de Brabantse hertog waarin afspraken werden gemaakt over elkaars rechten en plichten. Beide profiteerden van de nieuwe machtsbalans die onstond tussen lage overheid en hoge overheid.

Eindhoven 1920
Brabant heeft een lange geschiedenis aan herindelingen achter de rug. Een eeuw geleden waren er drie keer zoveel Brabantse gemeenten als nu. Rond 1900 waren het er 184. Daarna werden allerlei kleine dorpen samengevoegd. De bekendste vooroorlogse herindeling was die van Eindhoven dat vanaf 1920 gevormd werd uit de dorpen Woensel, Strijp, Stratum, Tongelre en Gestel. 

Na de oorlog
Na de Tweede Wereldoorlog volgden diverse gemeentelijke herindelingen onder meer in het Land van Heusden en Altena. In 1950 waren er 143 gemeenten. In 1990 waren dat er nog 131. Daarna daalde het aantal erg snel.

De meest grootschalige fusie vond plaats in de jaren negentig. Op 1 januari 1997 ontstonden qua oppervlak de allergrootste gemeenten in het midden en westen van de provincie. Moerdijk (een fusie van 5 oude gemeenten) werd koploper met bijna 184 vierkante kilometer grondgebied (ter vergelijking: Eindhoven heeft 88 vierkante kilometer grondgebied). Na die herindelingsoperatie volgden er nog een paar fusies, waaronder Oss en Ravenstein. Later in 2011 kwam daar Lith nog eens bij.

Samenwerking
Dat heeft er voor gezorgd dat er anno 2012 in totaal 67 Brabantse gemeenten zijn maar daar blijft het waarschijnlijk niet bij. Er zijn diverse gemeenten die nu al aangeven dat ze nadenken over vrijwillig fuseren. Ook allerlei vormen van samenwerking worden intensiever, op gebieden van veiligheid en sociale zekerheid maar ook bij de inning van belastingen. Zelfs waterschappen hebben zich daar al bij aangesloten.  

Herindelingen zijn in het verleden vaak aanleiding geweest voor soms heftige protestacties van inwoners en ook bestuurders. Er waren her en der protestacties tot en met optochten aan toe. Tegenstanders vrezen dat met het opheffen van de zelfstandigheid ook de eigenheid' van dorp of stad verloren gaat.

Printen
Corrigeren


Reacties (25)


Het valt mij op dat dit pleidooi en de gedachten daarachter kennelijk alleen worden ingegeven door economische motieven (op de kaart zetten en concurreren zijn dan de bekende termen).
Inmiddels hebben we op allerlei gebieden de nodige ervaringen met schaalvergroting. De gevolgen zijn zeker niet allemaal positief; integendeel. Schaalvergroting leidt vaak naar meer bureaucratie, verschraling en afstandelijkheid. Mensen herkennen zich er niet meer in. Dit is slechts een aspect maar op andere vlakken zijn er plenty argumenten om vanaf het eerst moment zeer kritisch te staan t.o.v. dit soort uitspraken. Samenwerken prima (bevordert de creativiteit); samenvoegen neen (denk aan de menselijke maat). Elke dag kunnen we ergens ( zowel in onze eigen gemeenschap als elders in de wereld) constateren dat de wijsheid van onze politici tekort schiet.
28-09-2012 om 12:52 uur | kavelaars

Eindelijk een verfrissend geluid temidden van valse nostalgie en dorpse kneuterigheid.

Niemand wil verder dan 10 km. van een stad wonen (lekker dichtbij voorzieningen zonder er aan mee te betalen).

Dan is grootschalige herindeling de enig rechtvaardige door woon-, werk- en forensengedrag van de dorpse mens zelf uitgelokte oplossing.

Niet mee eens? Dan zijn er voldoende enclaves in Nederland waar je ver van de bewoonde wereld vandaan heerlijk kunt wonen. Dit als variant op 'Dan ga je toch lekker in een hutje op de hei wonen'.


28-09-2012 om 12:44 uur | commtree

Veranderstategie
Zet hoog in, dan kom je ergens halverwege
Zij hij betaalt worden door de grote steden?
Maar,
kan hij niet even in bijvoorbeeld Friesland of Noordholland gaan experimenteren?
.
Zo'n cultuurspecialist zou toch moeten weten dat de woonplaats belangrijk is voor de cultuur?
[Bericht gewijzigd door 'henkdaalder' op 27-09-2012 om 21:29]
27-09-2012 om 21:24 uur | henkdaalder

En zo'n figuur geeft colleges?
Wij zouden zeggen is ie van de pot gerukt
27-09-2012 om 20:43 uur | cynisme

Helemaal eens met drsfrits
27-09-2012 om 19:43 uur | dutchart

het moet niet gekker worden ik woon in een dorp onder eindhoven maar hoop geen eindhovenaar te worden daar zit je toch niet op te wachten. laat het mooie dorps cultuur blijven dat maakt brabant zo mooi beter als een grote stink stad
27-09-2012 om 19:10 uur | mier

Te zot voor woorden dit soort theoretische droomdogma's die kant noch wal raken.
Nog meer afstand tussen de burger en de overheid, nog meer onbereikbaarheid van de bestuurders.
Nog meer frustratie voor diegenen die eea met een overheid op willen lossen en noem maar op.
En geen geneuzel over kostenbesparingen of zo, want dat bereik je met dit stupide plan helemaal niet, integendeel, Een logger bestuursapparaat met meer lagen tussen de overheid en de modale burger en zo kan ik nog wel een 10-tal argumenten benoemen die dit ondoordachte plan onderuit halen met redelijke en volwassen argumenten.. Mens, denk nou eens even na voordat je met dit soort kinderlijke prietpraat aandacht komt zoeken. ! Vreselijk!
27-09-2012 om 17:16 uur | drsfrits

IS die vent compleet gek ons mooi Braband
27-09-2012 om 17:08 uur | theowilmsen

Maak er maar een gemeente Nederland van dan zijn we zulk gezever en het gezever van gemeenten en de provincies ook kwijt. Is werkbaarder.
27-09-2012 om 17:05 uur | sering

Aan alle tegenstemmers, kunen we zijn titel afpakken want volgens mij heeft ie te diep in het glaasje gekeken toen ie dit voorstel opperde, ja letterlijk bezopen.
Ik woon in Tilburg en ben tegen verdere uitbreiding, ze hebben op het gemeentehuis nu al moeite om alles in de hand te houden.
27-09-2012 om 16:59 uur | geem02

he gatver dan woon ik straks in Helmond zeker nee dank je
27-09-2012 om 16:57 uur | banaantje

En zo een mag zich hoogleraar noemen ik noem ut nun graute zeikerd, toen Stiphout bij Helmond kwam ging geloof ik de onroerend goedbelasting met 300% omhoog evenals andere belastingen en reinigingsrechten de Stiphoutenaren kunnen je hier alles over vertellen.
Hij moet maar naar Helmond gaan dan kan ie misschien hoogleraar in de keielogie worden als ie door de test komt want met zo'n uitspraken zul je daar denk ik niet hoog schoren.
Vrijdagavond is er in het gemeenschapshuis De Fonkel een ouderwetse zeveravond ik denk dat ie zich daar wel thuis zal voelen met z'n gezever.
27-09-2012 om 15:51 uur | amigo

Hou toch eens op de historisch gevormde kernen aan te tasten

Zelden of nooit heeft grootschaligheid tot vooruitgang geleid, het wordt dan alleen nog ompersoonlijker, killer en zakelijker (mensen die een nummer worden) en daf alles.alleen om wat geld te besparen, is dat nog alles wat telt?.
We kunnen ook gewoon meteen Nederland tot een provincie van Europa maken...
In Amsterdan hebben ze niet voor niets deelgemeentes ingsteld, het geheel was gewoon veel groot te onpersoonlijk en niet op een goede manier te beheren
Denk even goed na over de gevolgen...
27-09-2012 om 15:37 uur | ineke1

plato Als je zo resoluut te keer gaat als professor zonnebloem wil.Dan kun je er op wachten dat je contact verliest met de kleine kernen en blijft er weinig tot niks over van de eigenheid van deze dorpen.En juist de dorpen zijn de parels van Noord Brabant.Maar ja sommige zetten schijnbaar alles op schaalvergroting en offeren zo al het mooie op.
[Bericht gewijzigd door 'tiswe' op 27-09-2012 om 16:42]
27-09-2012 om 15:17 uur | tiswe

[Bericht is verwijderd door 'plato']
27-09-2012 om 14:57 uur | plato

Interessant voorstel dat natuurlijk gelijk discussie oproept. Identiteit van een dorp of stad zit hem niet in de omvang of locatie van het gemeentehuis. Als ik Helmonder zou zijn en het gemeentehuis zou in Eindhoven staan, lijkt me dat geen probleem. Als daarmee het contact met de omgeving verloren gaat, natuurlijk wel. Er zal dus goed gekeken moeten worden naar voorwaarden: hoe organiseer je dit zo effectief mogelijk. Voorstel niet direct in de prullenbak gooien. Goed kijken naar de mogelijkheden.
27-09-2012 om 14:49 uur | plato

Deze zgn hoogleraar komt zeker ook van K.U.B want hij is net zo Stapel.
27-09-2012 om 14:39 uur | tiswe

Waarom 6 gemeenten ? ?
Waarom dan niet meteen naar één gemeente. De gemeente Brabant in Noord Brabant.
Provinciale Staten voor de Provincie en de Gemeenteraad voor de gemeente Brabant.
Kan ie zijn duur betaalde baan en tijd niet beter besteden dan deze waanzin uit gaan zitten denken ? ?
27-09-2012 om 14:27 uur | clo

Bijsterveld denkt dat er zes sterke gemeenten te vormen zijn in onze provincie. Hij kan het denken beter aan de paarden overlaten, die hebben een grotere kop als hij.
27-09-2012 om 14:02 uur | keeskruik

Van Bijsterveld is het spoor duidelijk bijster.
27-09-2012 om 13:24 uur | reimer

Weer een Tilburgse hoogleraar die maar wat roept en daarmee zelfs nog aandacht krijgt ook. Als ze daar op de kub zo doorgaan dan daalt de kwaliteit nog sneller. Geen idee hoe lang Van Bijsterveld met deze suggestie is bezig geweest. Hij is vast ook voorstander van het belachelijke initiatief om te komen tot Culturele hoofdstad van Europa. Vriendje geworden van de beleidsmakers van deze zelf te kleine provinciestadjes.
27-09-2012 om 13:03 uur | djiempie

Mafketel, voor de rest geen woorden aan vuil maken.
27-09-2012 om 13:02 uur | ciske

Laat de beste man verhuizen ver buiten Brabant. Handen af van Brabant en laat het maar zoals het nu is. De meeste gemeentes zijn al ontiegelijk groot. Nog groter maken geeft alleen maar meer problemen. De problemen die er nu al zijn, zijn al bijna niet op te lossen, laat staan bij nog grotere gemeentes. Ik zeg nee en stem dus gigantisch tegen!
27-09-2012 om 12:51 uur | vicking

Je moet er niet aan denken dat je bij Breda komt. .
Laat Oosterhout Oosterhout blijven.
Kijk maar eens naar de centralisatie: alles wordt te groot, te lange lijnen naar beneden (politie, ambulance en noem maar op). En zou het inderdaad wel goedkoper zijn? Wat denk je van de manegers die alles moeten gaan besturen? En dan de burgemeesters, die worden hoofd van een hele grote gemeente en die komen dus in een hogere schaal terecht.
En de ambtenaren die werkeloos worden? Die worden uit een gemeentelijk potje betaald.
27-09-2012 om 12:28 uur | phestos2

Dan ben je hoogleraar "cultuur" en dan verzin je het om alle dorpen en plaatsjes op één amorfe hoop te gooien. Maak er één grote klont van, hak die daarna in zessen en de 6 nieuwe jumbo gemeentes hebben de vrije hand om heel Brabant vol te bouwen. O ja, we voeren wel per gemeente een zootje deelraden, dorpsraden en wijkraden in, want iedereen moet quasi nog wat van z'n identiteit denken te kunnen behouden. Ik reed vandaag over de Kempenbaan in Tilburg. Groot bord in de berm met de tekst "Tilburg bouwt verder..." Kijk, daar word ik in ieder geval op de vroege morgen enorm depressief van. Het Leijpark binnenkort omzoomd door kille kantoren en verworden tot lunchpauze verblijf voor grijze muizen.
27-09-2012 om 12:28 uur | domblondje

  • Reageren op dit artikel

  • Dit bericht is gearchiveerd, waardoor het niet meer mogelijk is om te reageren.