Omstreden monument onthuld voor gesneuvelde Luftwaffepiloot in Schaijk

SCHAIJK - In Schaijk is zaterdagochtend een gedenksteen onthuld voor een gesneuvelde Duitse militair. Het is voor zover bekend het tweede monument voor een Duitser in ons land. Het andere staat in Goirle. Vooraf was er veel weerstand tegen de komst van het monument. Burgemeester Marnix Bakermans van de gemeente Landerd kreeg ook de afgelopen dagen nog emotionele mails van tegenstanders, maar tijdens de onthulling bleef het rustig.

Schaijk herdenkt Luftwaffe-piloot Gerhard Rohde. Hij crashte op 21 februari 1945 met zijn straaljager in de bossen bij Schaijk, dicht bij de Udensedreef. Inwoners van Schaijk wilden de herinnering levend houden aan alle slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog en daarom is besloten ook de vijand van toen te vermelden. De burgemeester van Landerd woonde zaterdagochtend de korte plechtigheid bij. Ook het trompetsignaal, de Last Post, werd gespeeld. Namens Rohdes familie werd een boeket gelegd.  

Ophef
Niet iedereen is blij met het monument. De plannen voor een gedenksteen met een informatiebord, waren er al langer bij Vier Vrijheid Schaijk. Ze wilden een blijvend monument voor alle zes omgekomen mensen op het grondgebied van Schaijk, ook de vijand.

Die plannen leidden vooral in Joodse kringen voor ophef. Federatief Joods Nederland kon vorig jaar nog de onthulling met succes voorkomen. Maar in Schaijk wilden ze toch hun plannen doorzetten. Daarom is gekozen voor een historische dag: Rohde stortte precies zeventig jaar geleden neer. Bovendien is de onthulling niet op rond 4 mei, om alle gevoeligheden te voorkomen.

Straaljager
Gerhard Rohde kwam uit Bad Doberan, bij Rostock, in Nazi-Duitsland. Hij werd geboren op Eerste Kerstdag 1924. Hij was net twintig jaar oud toen hij een vlucht maakte in een Messerschmitt 262 'Sturmvogel'. Dat was de eerste straaljager ter wereld. De Duitse luchtmacht had dit revolutionaire toestel ontwikkeld.

Ondanks zijn superioriteit ten opzichte van de Geallieerde luchtvloot, kon het toestel geen verschil meer maken in de nadagen van het Derde Rijk. Wat Rohde boven Schaijk deed is niet bekend, vermoedelijk was zijn doelwit het geallieerde vliegveld Volkel of het toenmalige tijdelijke vliegveld bij Nistelrode. Het was zijn eerste operationele vlucht en meteen zijn laatste. Na de oorlog rustte hij in een naamloos graf in Ysselsteyn. In 2005 ontdekten speurders dat hij er lag en kwam zijn naam op de steen.

Monumenten vijand zeldzaam
In Nederland zijn monumenten voor gesneuvelde Duitsers zeldzaam en omstreden. Ze waren tenslotte de vijand in de Tweede Wereldoorlog (1940-1945).

Goirle had een landelijke en ook omstreden primeur in 2008 toen daar een standbeeld werd geplaatst voor een Wehrmachtsoldaat: Karl Heinz Rosch redde tijdens de bevrijding twee kinderen van de dood maar sneuvelde zelf. Vanwege alle gevoeligheden staat zijn standbeeld niet op de openbare weg, maar in een tuin van een inwoner.

print corrigeer
Publicatie: zaterdag 21 februari 2015 - 09:25
Auteur: Willem Jan Joachems