Drugs in Brabant: Criminaliteit

Er gaan jaarlijks miljarden om in de zwarte economie achter de productie van synthetische drugs. Een wereld van oude pillenbendes en nieuwe ‘hobbyisten’ met Brabant als een van de belangrijkste speelterreinen.

Van oudsher is Brabant een gebied waar het handhaven van regels en wetten soms lastig is. Al lang geleden werd er veel gesmokkeld in de provincie. Het dorpje St. Willebrord staat daar om bekend. In de omgeving van Tilburg werd rond 1960 veel boter en shag gesmokkeld, ver daarvoor ging het om zout. Tussen 1880 en 1934 terroriseerde de Bende van Oss de omgeving van Oss. Vorige eeuw was Brabant de thuisbasis van illegale alcoholstokerijen. Kortom, handel, legaal of illegaal, zit hier simpelweg in het bloed.

Tijden veranderen, de ‘onschuldige’ smokkelaar is verdwenen. Vroeger ging het om boter en alcohol, nu gaat het om miljoenen pillen. Criminoloog Toine Spapens van Tilburg University heeft de indruk dat het deels om oude bekenden gaat. “In de jaren ‘90 kwam synthetische drugs voor het eerst op. Het lijkt erop dat een deel van de producenten van toen dat nog steeds of weer produceren”, zegt Spapens.

Duidelijk is dat de handel en productie van xtc en speed veel overlap heeft met bijvoorbeeld wiet. De directe producenten zijn niet dezelfden, maar de mensen aan de leiding wel. Als er geld te verdienen is zullen de ‘grote jongens’ het niet laten. Je zou de topman kunnen zien als een manager die twee totaal verschillende bedrijfstakken aanstuurt en financiert.

Volgens een politierapport uit 2012 bestaat de top van de drugswereld voornamelijk uit mensen die oorspronkelijk uit woonwagenkampen komen, maar ook de invloed van de Outlaw Motorcycle Gangs, de motorclubs die zichzelf buiten de wet stellen, groeit. MC Satudarah en Hells Angels worden daarbij genoemd. Aan de top gaat het om kleine, hechte groepjes van een paar mensen die elkaar vertrouwen. Spapens ziet die structuur ook: “De familie- of vriendschapsbanden zijn vaak sterk. De harde kern is een klein clubje en stuurt voornamelijk aan.”

Afbeelding
  

Om die harde kern zit volgens Spapens een tweede schil met mensen uit de directe omgeving die uitvoerend werk doen. Daar weer buiten zit de derde schil, met de mensen die de meeste kans hebben om opgepakt te worden. Dit zijn de dealers/loopjongens. Ze staan op grote afstand van de harde kern en weten vaak niet hoe de organisatiestructuur in elkaar zit. Dat zorgt er ook voor dat het voor de topmannen minder erg is als ze opgepakt worden.

Een van die mensen uit de derde schil is Sjoerd (fictieve naam), een kleine handelaar. Hij levert vooral aan vrienden, bekenden en aan sommige andere handelaars. Hij kent alleen de mensen waar hij zijn pillen bij koopt en aan wie hij ze verkoopt. “Ik ga er van uit dat de kopstukken er flink rijk van worden, maar wie er bovenaan de keten staat weet ik niet. Ik heb een vaag vermoeden waar ze vandaan komen, maar ik ken geen namen of locaties”, zegt Sjoerd.

“Ik ga er ook niet achteraan, ik hoef het niet te weten. Daar schiet ik niets mee op. Ik kan m’n pillen krijgen wanneer ik wil, meer zoek ik niet”, zegt Sjoerd. “Hoe groter je naam wordt, hoe meer mensen je kennen. Dat hoeft niet voor mij. Ik heb m’n vaste contacten en daar laat ik het bij”, legt de handelaar uit.

Uit het politierapport blijkt dat er relatief weinig echte geweldsincidenten plaatsvinden in de wereld van speed en xtc. Wel hebben de betrokkenen bijna altijd de middelen daartoe. Bij invallen worden regelmatig vuurwapens gevonden, soms een AK47 machinegeweer. Bij een inval bij een motorclub is ooit een raketwerper gevonden. Van die zelfde motorclub wordt vermoed dat ze tweehonderd handgranaten hebben ingekocht. Bij een van hun leden werd een scherpschuttersgeweer aangetroffen. Maar volgens het rapport zijn die wapens voornamelijk bedoeld om status en respect af te dwingen; een soort veiligheid inbouwen. “Dergelijke organisaties hebben geen baat bij de hevige aandacht die wordt opgewekt door zware geweldsdelicten”, staat er in het rapport.

Naast de grote criminele organisaties zien onderzoekers nog een andere trend: “Je zou in principe kunnen denken aan een gesjeesde apotheker”, zegt Toine Spapens, criminoloog aan de Tilburg University. “De indruk ontstaat dat er veel meer handel via internet gaat. Voor de kleine experimenteerders is dat handig omdat ze via internet grondstoffen en laboratoriumbenodigdheden kunnen bestellen. Dan kunnen ze eigenlijk in de keuken drugs maken. Ze hebben geen grote organisatie achter zich.” Dat wordt bevestigd door de Landelijke Recherche. Deze kleine producenten werken met kleine hoeveelheden, maar hebben met voldoende organisatietalent wel de mogelijkheid om groter te groeien.

Blijft de wereld van de drugscriminaliteit in nevelen gehuld? Duistere zaken op plaatsen waar de gemiddelde Brabander niet komt? Voor een deel wel, maar de uitlopers van de drugsproductie strekken tot ver in de legale wereld. Neem als voorbeeld de pillenmachines waar xtc mee gedrukt wordt. Klinkt illegaal, maar met dergelijke apparaten worden ook de pepermuntjes, hondenkoekjes en aspirines gedrukt. Daar blijft het niet bij, ook makelaars, autoverhuurbedrijven en bijvoorbeeld garageboxverhuurders profiteren, soms onbewust, van de criminele winsten.

Enkele jaren terug verhuurde een man een deel van zijn erf aan onbekenden, die daar twee als drugslab ingerichte zeecontainers op plaatsten. Bij een inval van de politie kwam dit aan het licht. De man, een nietsvermoedende loonwerker, werd in eerste instantie ook als verdachte beschouwd. Een ander voorbeeld: voor carwashes en schilderbedrijven zijn lege jerrycans afval. Voor drugsproducenten echter niet, ze halen deze op en gebruiken ze om de afvalstoffen mee te dumpen. De carwashhouder heeft er geen idee van, maar hij heeft wel meegewerkt aan een crimineel proces. Wanneer is iemand dan illegaal bezig? Als je weet, of had kunnen weten dat je bijdroeg aan criminele activiteiten met betrekking tot de productie van harddrugs.

Terug naar de straathandel. Studenten en kleine dealers kunnen met het verhandelen van een paar pilletjes makkelijk en snel een leuk zakcentje verdienen. Sjoerd legt uit dat hij zowel doorverkoopt aan andere handelaren als direct verkoopt aan gebruikers. “Op grote hoeveelheden, zeg duizend pillen, aan een andere dealer pak ik honderd euro per deal. Een losse pil aan een gebruiker kost zo’n vijf euro.”

Sjoerd gaat verder: “Als mensen bij mij iets bestellen, dan geven ze me eerst het geld. Die inkoopprijs, plus mijn winst. Vervolgens ga ik het ergens ophalen. Het is eigenlijk hetzelfde als online winkelen. Je betaalt vooruit en het wordt geleverd of je haalt het ergens op. Enorm makkelijk. Voor mij is het een leuke extra. Het geeft een kick en is een prima bijbaan. Wat ik per maand verdien verschilt, maar meestal is het een paar honderd euro.”

Los van de risico’s heeft Sjoerd een makkelijk baantje: “Er is op het moment veel vraag naar. Zeker met de nieuwe alcoholwet. Jongeren die pas vanaf achttien jaar mogen drinken, die gaan nu toch op zoek naar iets anders. Daarnaast wordt drank - zeker op festivals - steeds duurder. Een pilletje is vijf euro en daar kun je de hele nacht op door.”

“Ik zou makkelijk meer geld kunnen verdienen, maar dan loop je ook veel grotere risico’s. Nu vind ik het prima: ik zit nergens aan vast, heb een leuk extra zakcentje en kan ook zo uit de wereld stappen”, besluit Sjoerd.

Afbeelding
 

Veel van de in Nederland geproduceerde synthetische drugs is bestemd voor export naar het buitenland. Volgens het CBS gaat het zelfs om negentig procent. Uit een politierapport dat in 2012 gepubliceerd werd bleek dat speed vooral bestemd is voor het Verenigd Koninkrijk of Scandinavië. Xtc gaat naar alle hoeken van de wereld, zo is Spanje een belangrijk exportland. Ook Australië is een grote importeur, daar werd in 2007 de grootste partij xtc ooit in beslag genomen. De politie vond 15 miljoen pillen die uit Nederland afkomstig waren.

Veel van de drugs gaat ook naar Duitsland en Belgie, maar dat gaat gewoon in de achterbak van een auto of bestelbus. Als de drugs verder gaat, zoeken de criminelen andere transportmethodes. Gaat de drugs naar Engeland, dan wordt het meestal in grote partijen vervoerd in geheime ruimtes van vrachtwagens. Als het nog verder gaat, naar de Verenigde Staten, Azië of Australië, dan wordt het vaak gesmokkeld in industriële apparaten. Zware machines, graafmachines, landbouwwerktuigen en generatoren worden hier vaak voor gebruikt.

 

Lees meer over het gebruik van XTC