10.000 tot 20.000 slachtoffers van misbruik kerk, 800 daders

EINDHOVEN - Tussen maart en december 2010 heeft de commissie Deetman ongeveer 2000 meldingen ontvangen, waarvan 1795 betrekking hadden op seksueel misbruik van minderjarigen binnen de Rooms-Katholieke Kerk (RKK). Volgens een berekening van de commissie zijn tussen de 10.000 en 20.000 kinderen tussen 1945 en 1985 misbruikt in katholieke instellingen.
Dat blijkt uit het eindrapport van de commissie-Deetman, die sinds augustus vorig jaar onderzoek deed naar seksueel misbruik binnen de RKK.
Achthonderd plegers
Op basis van de meldingen uit 2010 zijn ongeveer achthonderd namen van plegers herleid. Personen die werkzaam waren in bisdommen, ordes en congregaties. Van die achthonderd zijn er nog zeker 105 in leven. Hoeveel van deze personen nog in functie zijn, is onduidelijk. Volgens de commissie zijn er veel meer daders, maar konden niet alle daders achterhaald worden. Justitie heeft nog niets kunnen doen tegen de daders, omdat de meeste aangiften en meldingen verjaard bleken.
Penetratie
Ernstige vormen van seksueel misbruik (penetratie) wordt geraamd op enkele duizenden. De slachtoffers waren toen tussen de 11 en 14 jaar oud. Een van hen is Henk Overdevest. Hij kwam als 11-jarige op pensionaat Eikenburg in Eindhoven, waar hij seksueel werd misbruikt door een lekenbroeder.
'Iedereen' op de hoogte
Uit het onderzoek is gebleken dat Rooms-katholieke ordes, congregaties en bisdommen wisten van het misbruik van minderjarigen in katholieke instellingen. Volgens de commissie werden congregaties en orders er vanuit de wereldorganisatie vaak op gewezen. Zij waren dus absoluut op de hoogte. Waarom dit dan toch in de doofpot verdween, wijt de commissie aan het falend toezicht en komt dit doordat de Nederlandse kerkprovincie slecht georganiseerd en gesloten is. De kerk wilde schandaalvorming voorkomen, aldus de commissie. Daarom cultiveerde de kerk tot de jaren '60 een noodzaak van saamhorigheid en eendracht en een taboe op seksualiteit.
Verplicht celibaat
Het verplichte celibaat in de Rooms-Katholieke Kerk is geen cruciale factor, maar maakt het risico op seksueel misbruik wel groter. Volgens de commissie maakt die verplichting onder meer priesters kwetsbaar voor grensoverschrijdend gedrag. De commissie denkt dat diegenen die, vaak in hun tienerjaren, besloten priester te worden niet voldoende beseften waar ze aan begonnen.
Aanpak seksueel misbruik
De aanpak tegen seksueel misbruik en geweld tegen minderjarigen moet centraal geregisseerd worden door de overheid. De commissie vroeg de Nederlandse Bisschoppenconferentie en de Konferentie Nederlandse Religieuzen (KNR) hierop aan te dringen bij de overheid. Ze noemde seksueel misbruik van minderjarigen een algemeen en serieus te nemen probleem. De KNR reageert vrijdagmiddag met een open brief op het misbruik door de kerk.
Archief
De archieven van bisdommen, congregaties en ordes zijn niet geschoond voordat de commissie-Deetman de kans kreeg om in de archieven te duiken. Van systematische vernietiging is geen sprake geweest. Deetman zei vrijdag dat er bij verschillende katholieke instellingen gevoelige stukken zijn vernietigd, waaronder in bisdom Roermond. Daar zijn alle gevoelige archiefstukken van tussen 1972 en 1995 vernietigd, toen bisschop Jo Gijsen aantrad. Hij verklaarde aan de commissie dat hij dat deed in navolging van zijn voorganger. Uit het onderzoek van Deetman blijkt dat dat niet klopt. Het archief van voor 1972 is waarschijnlijk nog bijna volledig intact.
Meer over dit onderwerp:
misbruik kerk rooms-katholiek deetman joep dohmen