‘Nazorg voor slachtoffers van Diederik Stapel onvoldoende’

AMSTERDAM - Promovendi die het slachtoffer zijn geworden van de frauderende ex-hoogleraar van de Universiteit van Tilburg, Diederik Stapel, vinden dat zij niet goed behandeld zijn door de onderzoekscommissie en door de universiteiten. Dat zegt onderzoeksjournalist Frank van Kolfschooten.
Van Kolfschooten sprak de afgelopen maanden met promovendi, wiens onderzoeken besmet zijn door frauduleus handelen van Stapel. Zij vinden dat de universiteit, waaronder die van Tilburg, onvoldoende aan nazorg heeft gedaan. "Zeker vijf slachtoffers van Stapel hebben een boze brief geschreven hierover en over het handelen van de onderzoekscommissie." De Universiteit van Tilburg antwoordt hierop dat zij in gesprek is met de betrokken promovendi.

De onderzoekscommissie die woensdag het eindrapport over Diederik Stapel publiceert, is volgens deze promovendi onprofessioneel te werk gegaan. "Zij werden op een harde manier benaderd", aldus Van Kolfschooten. De promovendi zouden in het rapport van de commissie bovendien neergezet worden als naïevelingen. Een van de slachtoffers van Stapel heeft haar carrière door al haar gebeurtenissen voor gezien gehouden. Zij is inmiddels een nieuwe studie begonnen: communicatiewetenschappen in Amsterdam.

Geen controle
Stapel kon jarenlang ongestoord frauderen met wetenschappelijke onderzoeken in de psychologie, omdat zijn onderzoeken niet of nauwelijks gecontroleerd werden door andere wetenschappers. Het gebrek aan controles zou in de psychologie een wereldwijd probleem zijn.

Van Kolfschooten neemt het woord hijgerigheid in de mond en noemt daarbij als voorbeeld de wetenschappelijke tijdschriften, die onderzoeken van de voormalig hoogleraar publiceerden. "Stapels onderzoeken hadden vaak leuke onderwerpen, die de aandacht trokken."

Onderzoekscultuur
De journalist hoopt dat de onderzoekscommissie woensdag aanbevelingen doet voor de onderzoekscultuur in de psychologie. "Vertrouwen tussen wetenschappers onderling is belangrijk, maar een checklist kan geen kwaad."

Over de aard van de fraude van Stapel is al veel bekend. Uit de Amsterdamse tijd van Stapel zijn vermoedelijk zeven artikelen besmet. In Groningen schreef hij 21 artikelen die verzonnen zijn en drie kloppen waarschijnlijk niet. Ook zijn zeven proefschriften gebaseerd op valse gegevens.

'Tweederde was fraude'
In Tilburg rommelde Stapel het meest. 34 publicaties deugen niet en drie proefschriften zijn besmet. In totaal zijn er dus 68 verdachte artikelen, wat neerkomt op 70 procent van de totale productie van Stapel. Stapel is inmiddels gehoord, maar het is nog niet bekend of hij strafrechterlijk wordt vervolgd.

De persconferentie over Diederik Stapel is woensdag vanaf 13.00 uur live te volgen via een blog (mobiele apps) en een livestream (website).