Stuifmail zondag 29 december: tonderzwammen, sneeuwspringer en dode zandbijen

EINDHOVEN - Iedere week beantwoordt boswachter Frans Kapteijns in het radioprogramma van Willem-Jan Joachems vragen van luisteraars over opvallende zaken in de natuur. In Stuifmail van deze week onder meer tonderzwammen, een sneeuwspringer, dode zandbijen en natuurlijk een gedicht.
Tonderzwammen (Hans Waltman)
Op de foto zie je echte tonderzwammen. Deze paddenstoelen groeien op dode of halfdode bomen, waarbij berken de voorkeur genieten. Voorheen werden de echte tonderzwammen gebruikt als tondel (elke droge substantie die makkelijk vlam vat) voor het maken van vuur. De tondel werd samen met vuurstenen in een tondeldoos meegenomen. Met de vonken van tegen elkaar geslagen vuurstenen werd een plukje aangestoken, waarna met de smeulende tondel een houtvuur kon worden aangeblazen. Uit de kern gesneden schijven werden tot een soort juchtleer bewerkt, waarvan dameshandschoenen en wondlappen werden gemaakt. In Roemenië en Hongarije worden nog hoofddeksels van de tondelzwam gemaakt. In China is de tonderzwam bekend als middel tegen slaapproblemen, hartklachten, uiteenlopende vormen van kanker en impotentie.

Sneeuwspringer of sneeuwvlo (Hans Exterkate)
Op de foto zie je een een sneeuwspringer of sneeuwvlo. Deze diertjes worden 4 millimeter groot en je verwacht dan een wit insect te zien. Toch is dat een vergissing, want deze insecten hebben een grondkleur van zwart met groene metaalglans. Mannetjes en vrouwtjes hebben gedegenereerde vleugels. Bij mannetjes zijn dat vier naar boven stekende vleugelstompjes. Bij vrouwtjes zijn alleen twee schubben over. De naam sneeuwspringer is misschien wel het meest logisch, want ze kunnen achter elkaar enkele sprongen maken van tot 20 centimeter. Sneeuwsrpringers zijn actief van oktober tot maart en dan vindt ook de voortplanting plaats. Reeds enkele dagen na de ontpopping vindt paring plaats en die kan ook nog enkele dagen duren. De vrouwtjes zetten gemiddeld zo'n 10 eitjes af bij mossen. In april kruipen de larven uit. Zij leven vooral onder de grond, en voeden zich met de wortels van mossen. Op hete zomerdagen worden ze tot 20 centimeter diepte gevonden.

Dode zandbijen (Dees Stoelwinder)
Op de foto volgens mij 2 verschillende dode zandbijen. Er komen in Nederland meer dan 70 soorten zandbijen voor en dus is het in deze situatie lastig in te schatten welke diertjes dit zijn. Zandbijen leven in droge en warme biotopen. Vaak gebruiken ze als nestelplaats open zandige bodems. Meestal bouwt en verzorgt het vrouwtje het nest alleen. Veel soorten bouwen daarbij zogeheten nestaggregaties, waarbij veel nesten van dezelfde soort nabij elkaar worden gebouwd, maar de individuele nesten worden slechts zelden door meerdere vrouwtjes gezamenlijk gebruikt.

Gedicht van Caroline Hooijer:

Sneeuwbal

Een sneeuwbal
die van
een berg
rolt
veilig langs
de bomen
en obstakels
vanzelf..
kun je beter
niet sturen
zonder
vertrouwen
valt het
stuk
Meer over dit onderwerp:
stuifmail