Antoon Kruysen-expositie in Schijndel: een keur aan begrafenissen

SCHIJNDEL - Toen Piet Hendriks uit Den Bosch in 1938 vijftig werd, maakte zijn vriend Antoon Kruysen een schilderij voor hem. Het werd een schilderij van Piets begrafenis of in ieder geval van het soort begrafenis dat Antoon zijn vriend blijkbaar gunde. Een vrolijk aandoende wirwar van mensen om de baar, op de grond een gevelde drinkebroer en dat alles onder een vaandel waar 'Piet' op staat.
Het grote schilderij hangt nu in het Jan Heestershuis in Schijndel. Dat museum heeft bijna vijftig werken van Antoon Kruysen bij elkaar gehaald voor een overzichtsexpositie. Kruysen is een van de bekende Brabantse kunstenaars uit de twintigste eeuw.

Hij heeft veel liefhebbers in Frankrijk waar hij een groot deel van zijn leven woonde maar ook voor veel Brabanders is hij een bekende naam. Het Jan Heestershuis biedt nu een mooie kans om weer eens veel werken van Antoon Kruysen bij elkaar te zien.

In een graf gevallen
Nog even terug naar de begrafenis van Piet Hendriks. Want begrafenissen waren een geliefd thema van Antoon; in Schijndel hangen er ook weer een paar tussen. De kenners voeren dat terug naar de tijd dat Antoon, als een jongetje, in een toren op de begraafplaats van Woensel (Eindhoven) woonde.

Op diezelfde tijd zou ook een ander thema van Kruysen terugvoeren. Op heel veel van zijn schilderijen staan ladders. Ook weer als klein jongentje zou hij op die begraafplaats in een graf zijn gevallen. Pas de volgende dag werd hij gevonden en liet men een ladder in het graf zakken om hem te bevrijden.

Simpele poppetjes
Antoon  Kruysen had in Rotterdam een kunstopleiding gedaan. Toch stralen zijn schilderijen een grote onbevangenheid uit. De mensen zijn vaak simpele poppetjes (met soms een Brabantse poffer op hun hoofd) en ook koos hij er niet voor om alles in een correct perspectief te zetten. "Daar ging het hem niet om," zegt Corine Molenaar, de curator van het Jan Heestershuis. "Hij schilderde zijn eigen wereld, een eigen en fantasierijke wereld."

Jaap Geerts leende voor de expositie een schilderij uit van een boer en een boerin die een varken vangen voor de slacht. Voor hem is het een typische Kruysen. "Hij combineerde vaak het tragische en het komische."

Terug bij de begrafenis
En zo zijn we dan weer terug bij de begrafenissen. De expositie in het Jan Heestershuis is te zien tot en met 17 mei.