Luchtaanvallen, beschietingen, parachutisten: de bevrijding begon 72 jaar geleden

SON - Het begon als een rustige zondag in het zuiden, 17 september 1944. Veel Brabanders kwamen net uit de kerk en merkten dat er iets in de lucht hing, letterlijk. Ineens was de oorlog overal...
Onploffingen waren er al rond tien uur te zien en te horen. Dat is het moment waarop geallieerde bommenwerpers en jachtvliegtuigen Duitse luchtafweer bestoken rond vliegveld Welschap in Eindhoven en bij Son. Bij Zeelst vallen per ongeluk bommen op een woonwijk en sterven 19 mannen, vrouwen en kinderen. Ook in Son vallen doden. Ze zijn de eerste slachtoffers van operatie Market Garden. Er zouden er nog meer volgen...

Duizenden parachutisten
Tegen enen komen vliegtuigen overscheren boven de Sonse Heide. Ze vormen de voorhoede die landingsplaatsen markeert, met fakkels. Operatie Market Garden gaat de volgende fase in. Wat dan direct volgt is een indrukwekkende vloot van honderden transportvliegtuigen en zweeftoestellen. Duizenden parachutisten landen op de hei tussen Son en Best en Sint Oedenrode. Daar landen ook vliegtuigen met geschut, jeeps en voorraden.

Ook bij Veghel en Grave komen de paratroopers uit de lucht vallen. Hun doel: de doorgaande weg naar Nijmegen en Arnhem in handen te krijgen, inclusief de bruggen. De ontwikkelingen in kort tijdsbestek:  

Granatenregen
*14.00 uur. terwijl de para's voet aan de grond krijgen rond Son, Veghel en Grave maakt het grondleger zich klaar voor de grote aanval. In de buurt van het Belgische Lommel staat een gigantische legercolonne. De stilte wordt doorbroken als geallieerde kanonnen massaal het vuur openen op Duitse stellingen in de bossen rond Valkenswaard. Na een granatenregen van meer dan een half uur wordt het stil.

*14.35 uur: 'Zero Hour'. De grondoperatie start. Generaal Horrocks -commandant van het grondleger- beveelt de opmars.

*14.45 uur: Op en rond de Luikerweg onder Valkenswaard breken zware gevechten uit. Ingegraven Duitsers vernietigen binnen korte tijd negen Britse tanks.

*15.15 uur: De Amerikaanse soldaten melden succes bij Veghel: alle bruggen zijn veroverd.

*15.30 uur: Onder Valkenswaard is luchtsteun ingeroepen. Britse jachtvliegtuigen bestoken de Duitsers met raketten.

*16.00 uur: De eerste tegenslag voor de geallieerde opmars: De Duitsers blazen de brug bij Son op.

*16.30 uur: Na zware luchtaanvallen en taai Duits verzet, komt bij Valkenswaard de colonne aan tanks en pantserwagens weer op gang, richting het noorden.

Hell's Highway en de bevrijding
Maar de weg is nog lang, het tempo is lager dan verwacht. De dagen die daarop volgen zijn gespannen en dagenlang blijven de Duitsers pogingen wagen om Hell's Highway -De Corridor- te doorbreken. Er zijn militairen die zich daarbij zo onderscheiden dat ze uitgroeien tot legendarische helden, zoals Joe Mann. De geallieerden houden de route in handen. Diverse Brabantse steden en dorpen, zoals Eindhoven en Veghel, worden bevrijd.

Bij Arnhem gaat de operatie Market Garden finaal de mist in door de enorme Duitse overmacht. Het hoofddoel, snel doorstoten naar het hart van Hitler-Duitsland mislukt. In de weken die volgen blijft Brabant het toneel van zware gevechten, vooral rond Overloon en Woensdrecht vallen veel slachtoffers bij de strijdende partijen. Ook in Midden- en West-Brabant is de Duitse tegenstand veel groter dan verwacht. Eind oktober gaat het snel en is onze provincie grotendeels bevrijd.