Stuifmail 1 oktober: gewone wesp, meriansborstel, segrijnslak en berkenzwammen

OISTERWIJK - Boswachter Frans Kapteijns vertelt wekelijks op de radio wat er op het moment in de natuur te beleven valt. Luisteraars kunnen vragen stellen via stuifmail@omroepbrabant.nl. Vandaag besteedt Frans onder meer aandacht aan een gewone wesp, meriansborstel, segrijnslak, berkenzwammen en bessen van de aronskelk.

Gewone wesp
Anke Lutzke vraagt zich af of ze het wespenvolk, waar ze gedurende het jaar geen last van had, nu gewoon kan laten zitten of dat ze die nu toch moet weghalen. Dit weghalen kost 69 euro. Zelf zou ik die 69 euro mooi op zak houden en een mooi boek kopen over insecten of over wespen, want het is herfst en dus gaan de meeste wespen dood. De bevruchte vrouwtjes, de koninginnen, gaan overwinteren. Dit doen ze meestal in dood hout of in houtstapels. Het nest zou ik ook gewoon laten zitten, want dan kan daar geen nest meer gemaakt worden. Wespen gebruiken hun nesten maar eenmalig.



Meriansborstel
Op de foto die Hanneke de Waal instuurde, staat een van de mooiere rupsen met geel als hoofdkleur, een zwarte dikke streep en daarnaast met een plukje haren dat lijkt op een doorn. De naam van deze rups is Meriansborstel. De rups is vernoemd naar de bekende vlinder- en insectenschilderes Maria Sibylla Meriam. Deze van oorsprong Duitse dame leefde van 1647 tot 1717 en woonde haar laatste dagen in Amsterdam. Zij was naast kunstenares en ook een entomoloog. Vermoedelijk vanwege de opvallende borstels op de rug van de rups, is deze naar haar vernoemd. Je vindt deze rups voornamelijk op sleedoorns, meidoorns, zomereiken, berken en gecultiveerde fruitbomen.

Segrijnslak
Op de foto van 'buuf' Adeline Besselink zie je een segrijnslak op de muur zitten en zij vraagt zich af hoeveel overlevingskans deze grote huisjesslak daar heeft. Huisjesslakken en naaktslakken kunnen bijna overal komen vanwege hun fanatische transportmiddel, een soort superglue. Omdat ze overal kunnen komen, gaan ze ook alles afzoeken op zoek naar voedsel en op muren zitten vaak algen. Breek de dag aan, dan blijven ze zitten waar ze zitten. Zeker als de zon op hen schijnt. Natuurlijk zitten ze liever verstopt, maar er zijn natuurlijk ook slakken bij die risico nemen. In een volgende nacht zal deze segrijnslak weer verder gaan als hij of zij niet opgepakt wordt door een predator.

Berkenzwammen
Op de foto van Diny Rooijakkers zie je een berkenstam met boomzwammen. Deze boomzwammen heten berkenzwammen. De berkenzwammen zijn maximaal dertig centimeter groot en hebben een warme roestbruine tot grijzige kleur aan de bovenzijde. Als je onder deze zwam kijkt, zie je een crèmewitte kleur met - als je heel goed kijkt - honderden buisjes. In die buisjes bevinden zich de sporen. In Siberië oogsten inheemse telers de zwam van de berk, waar ze thee van maken. Die thee wordt ingezet bij de bestrijding van kanker.

Bessen van de aronskelk
Op de foto van Jos Smits zie je oranjekleurige bessen op een groene steel. Dit zijn de bessen van een aronskelk. Aronskelken zijn heel aparte planten met een aparte bloeiwijze. De bloemen leveren geen nectar, maar lokken insecten met een sterke mest- of urinegeur en sluiten de insecten vervolgens 24 uur op. Als een insect op het blad of op de rand gaat zitten, glijdt hij de'val' in, omdat het oppervlak hiervan is bedekt met een laagje olie waar ook de poten van insecten geen houvast op vinden. De insecten kunnen niet ontsnappen door de uitsteeksels boven de mannelijke bloemen en doordat ook de binnenzijde is bedekt met een laagje olie.

De vrouwelijke bloemen geven een druppel kleverige vloeistof af. De insecten die in de bloem rondkruipen, komen hiermee in aanraking. Hierdoor komt het stuifmeel dat deze insecten van een eerder bezoek aan een andere aronskelk hebben overgehouden op de vrouwelijke bloemen terecht, zodat kruisbestuiving tot stand komt.

Vervolgens verdwijnt de olie en de kleverige vloeistof, verslappen de uitsteeksels en kunnen de insecten wegvliegen. In Nederland komt de gevlekte aronskelk voor, vooral in Zuid Limburg. In de rest van Nederland komt vaak een stinsenplant voor, dat is de Italiaanse aronskelk. De aronskelk zou zijn Nederlandse naam te danken hebben aan het verhaal dat de bloem uit de staf van de Bijbelse figuur Aäron is ontsproten.

Veldkrekel
Wouter van Overmeire filmde een veldkrekel op de Strabrechtse Heide bij Heeze. De veldkrekel was bezig met het voorbereiden van zijn nest onder een graspol op de heide, om daar te kunnen overwinteren.


Herken es en essentaksterfte
Het herkennen van de es en de essentaksterfte is vanaf nu nog makkelijker dankzij een kort filmpje waarin de kenmerken helder uitgelegd worden. Draag bij aan het onderzoek naar het behoud van de es voor het Nederlandse landschap en geef de mate van aantasting door via Essentaksterfte.nu.

Egels
Op 16 en 17 september was het 'egelweekend'. De Zoogdierenvereniging riep op om tijdens dit weekend waarnemingen van egels door te geven, bijvoorbeeld uit de eigen achtertuin of buurt. Maar meldingen zijn het hele jaar welkom. Wie een egel ziet, kan dit doorgeven via Tuintelling.nl, Telmee.nl of Waarneming.nl.

Natuurtip
Donderdag 5 oktober vindt vanaf halfacht tot halftien 's avonds 2017 een vollemaanwandeling plaats. Het dwalen over door de maan verlichte peelbanen is een onvergetelijke ervaring. Al je zintuigen staan op scherp. De excursie staat onder leiding van een gids van Staatsbosbeheer. De route is 2,5 kilometer lang en start bij de ingang van het Buitencentrum De Pelen aan de Moostdijk 15 in Ospel.  

Deelname kost 7,50 euro voor volwassen en vijf euro voor kinderen. Reserveren kan online. of telefonisch via 049 – 641 497. 

 

 

 

 

 

Meer over dit onderwerp:
stuifmail frans kapteijns wespen rupsen slakken