Regenwormen, slakken, pissebedden en duizendpoten: het menu van de zanglijster in Stuifm@il

OISTERWIJK - Boswachter Frans Kapteijns deelt wekelijks zijn kennis van de natuur op de radio. Luisteraars kunnen vragen insturen via stuifmail@omroepbrabant.nl. Vandaag besteedt Frans aandacht aan een groenling, een jonge zanglijster, een bijna leeg nestkastje, de speerdistel en jonge koolmezen.

Groenling
Op de foto van Patrick Blondeau zie je een groengeelachtige vogel en wat opvalt, is zijn plompe snavel. Vaak heb je dan te maken met een vinkachtige en dat is dit ook. Het is een groenling. Deze vogels worden ongeveer vijftien centimeter groot, ongeveer even groot als een vink. De vrouwtjes zijn wat meer grijsgroen en hebben een vagere gele kleur. Groenlingen eten zaden, bessen, jonge plantjes, bladknoppen en soms ook weleens insecten. Deze vinkachtige kom je voornamelijk tegen in parken met dichte bossen of veel struiken, maar ook in tuinen met hagen, in heggen en aan bosranden.

Zanglijsters. (Foto: Monique Cerpentier)

Jonge zanglijster
Op de foto die Monique Cerpentier instuurde, zie je een jonge vogel met donkere stippen en richting het bekje wat geel. Aan de houding kun je zien dat het gaat om een lijsterachtige. Dit is een jonge zanglijster. Zanglijsters worden ongeveer 23 centimeter groot. Ze zijn hiermee binnen de lijsterfamilie kleiner dan een merel. Net als merels kunnen ze vijf jaar oud worden. Als je de kans krijgt om te zien hoe een zanglijster een regenworm gaat zoeken, dan moet je dat zeker eens doen. Zanglijsters staan dan even met de kop schuin te turen in het gras en plotseling trekken ze dan de regenworm uit de grond. Geweldig! Zie je in je tuin kapotgeslagen slakkenhuisjes, dan heb je te maken met de smidse van een zanglijster. Ze zijn namelijk dol op huisjesslakken en hebben vaak een vaste plek in de tuin - smidse genoemd - waar stenen liggen waar ze die huisjesslakken naar toe brengen. Verder eten ze insecten, pissebedden, duizendpoten en wormen. Daarnaast eten ze bessen, vooral lijsterbessen en fruit, onder meer appels.

Een bijna leeg nestkastje. (Foto: Adeline Besselink)

Bijna leeg nestkastje
Op de foto van 'buuf' Adeline Besselink zie je wat haar en vaag wat bruine bolletjes. Haar vraag is of dit een restant is van een nest van een vogel. Volgens mij is het een poging van een vogel om een nest te maken, maar hebben ook wespen gepoogd daar - gezien de bruine bolletjes - een nest te maken. Beiden zijn erin mislukt, want ik zie geen vervolg van een wespennest en ook geen vervolg van een echt nest. Vogels maken wel nesten, maar ruimen die nooit op. Eerder bouwen ze een nieuw nest op een oud nest. Dit kan dan als gevolg hebben dat er luizen, teken en mijten in blijven zitten. Die kunnen een groot gevaar zijn voor jonge vogels, omdat ze van die jonge vogels hun bloed opzuigen en dus soms leegzuigen. Vandaar dat je altijd na het broeden het nestkastje meteen moet leeghalen en het liefst schoonmaken met groene zeep.

Een speerdistel. (Foto: Conny van Lankveld)

Rozet speerdistel
Op de foto die Conny van Lankveld instuurde, zie je een groen en wat wollig bladrozet met op het eind van de bladeren een scherpe, spitse en stekelige punt. Dit is het bladrozet van de speerdistel. Conny wil weten hoe ze hier vanaf kan komen. Dat is lastig. Speerdistels zijn namelijk pioniers op gazons, weilanden, in bermen en op dijken, vooral op zandgrond. Als je dus de bodem kaal houdt of gazons sterk maait, komen ze juist daarin voor. Het is een zeer nuttige plant, omdat 'ie rijk is aan nectar. Speerdistels worden dan ook door hommels, vlinders, bijen - ook de honingbij - en zweefvliegen bezocht. Daarnaast zijn de putters ofwel distelvinken dol op de zaden. Voor blote kindervoetjes zijn deze distels minder prettig. Minder kort maaien kan helpen, opdat ze geen rozet gaan vormen. Of de kinderen leren hoe belangrijk de speerdistels zijn. Anders moet Conny eens kijken op de websites van Biocontrole of Ecostyle. Wat ze zeker niet moet doen, is spuiten met gif. Want dat is nog erger voor de kinderen.

Jonge koolmezen.

Jonge koolmezen
Mijnheer of mevrouw Broeckx vraagt zich af wanneer jonge koolmezen uit gaan vliegen. Hij of zij heeft die vraag al gesteld op 14 mei en helaas zie ik die vraag nu pas. Mijn mailbox zit dan ook tjokvol. Wat erg leuk is, maar dit zorgt soms ook voor een late beantwoording. Daarnaast is de vraag moeilijk te beantwoorden als je niet weet wanneer de koolmezen bij mijnheer of mevrouw Broeckx zijn begonnen met broeden. Vandaar een algemene reactie. In principe starten de koolmezen met broeden vanaf eind april. Als er in het nest tussen de acht tot tien eieren liggen, dan begint het vrouwtje te broeden. Dat broeden blijft zo’n vrouwtje maximaal vijftien dagen doen en daarna gaan beide ouders over tot voeren. De jonge koolmezen blijven tot ongeveer 21 dagen op het nest zitten en vliegen dan pas uit. Tussen het begin van het broeden tot het uitvliegen zit alles bij elkaar 36 dagen ofwel een kleine anderhalve maand. Bij een goed jaar kunnen ze dus twee legsels hebben.

Futen
Lisette van Helden filmde een zwemmende futenfamilie die een visje opslokt.

Muggenoverlast
Het weer de afgelopen weken was gunstig voor de huissteekmug. De eerste generatie kwam volgens onze berekeningen al eind mei tevoorschijn. Dat is bijna een maand eerder dan normaal. Vanwege de hoge temperaturen en de hoeveelheid neerslag komt rond deze dagen al de tweede generatie tevoorschijn. Kijk op muggenradar.nl welke mate van overlast ervaren wordt en geef door welke mate van overlast je zelf ervaart.

Op onderstaande kaart zie je waar dit jaar al meldingen van de mate van muggenoverlast zijn doorgegeven tot en met 12 juni dit jaar. De meeste waarnemingen worden doorgegeven op het moment dat er media-aandacht voor het onderzoek is. We zoeken mensen die met regelmaat (bijvoorbeeld wekelijks) een melding van de mate van muggenoverlast willen doorgeven via de muggenradar, zodat we de ontwikkeling in de tijd beter kunnen volgen. Je kunt dit anoniem doen, maar ook via je NatureToday-account. Als je eerst inlogt voordat je je waarneming doorgeeft, kun je jouw waarnemingen later nog terugkijken. Je kan ook aangeven of je de dagelijkse of wekelijkse nieuwsbrief van Nature Today wil ontvangen.

Wolf
De afgelopen tijd zijn er veel berichten geweest over wolven die in Nederland zijn gespot. De echte terugkeer van de wolf is een feit wanneer er in Nederland weer pups worden geboren. Een Deens voorbeeld laat zien dat dit snel kan gaan. Allereerst moet een wolf natuurlijk een territorium hebben. Meestal kiezen de vrouwelijke wolven een geschikt gebied uit, waar dan later een mannetje bij komt. Indien dit een goede match is, kunnen er in het eerstvolgende voorjaar zomaar pups worden geboren. 

Dit proces kan heel snel gaan, zo bleek in Denemarken. De eerste wolf kwam in 2012 vanuit Duitsland naar Denemarken. Sindsdien zijn er in totaal acht wolven Denemarken binnengetrokken: zeven mannetjes en één vrouwtje. Het vrouwtje kwam naar Denemarken in 2016 en kreeg in het voorjaar van 2017 acht pups. Vanaf dat moment kon dus gesteld worden dat de wolf officieel terug is in Denemarken.

Natuurtip
Donderdagavond 28 juni organiseren de vertellers van ‘De Maretak’ - Marleen Groenland, Corrie Leermakers en AnneMargriet Veldhorst - een vollemaanvertelwandeling. Ze laten hun verhalen horen bij de vennen in het Oisterwijkse bos. Natuurlijk hebben deze verhalen met de maan en de sterren te maken. De wandeling met verhalen begint om kwart over acht en duurt tot ongeveer kart over tien. De zon gaat rond tien uur onder. De entree bedraagt zeven euro. Er wordt vertrokken vanaf theater De Witte Lelie’ aan de Adervendreef 4a in Oisterwijk. Reserveren is noodzakelijk. Dit kan via een e-mail naar corrieleermakers@ziggo.nl of info@annemargrietvertelt.nl of door te bellen naar 073- 61 01 204 en 013 52 84 008. 

 

Zaterdag 23 juni kunnen natuurliefhebbers deelnemen aan een wandeltocht van tien kilometer in de duinen. Deze duurt van halftien tot halftwaalf 's avonds. Onder leiding van een gids wandel je naar één van de vele uitkijkpunten die het gebied rijk is. Om vervolgens te genieten van de nachtelijke geluiden maar ook van de rust, de ondergaande zon en de vergezichten. Wie weet loopt er nog een ree voorbij of laat een nachtzwaluw van zich horen. Geïnteresseerden wordt gevraagd zich van tevoren aan te melden en een kwartier voor aanvang aanwezig te zijn. Honden meenemen is niet toegestaan. Meer informatie is te verkrijgen via IVN Brabant: 088 500 3110. Aanmelden is verplicht.