In Romeinse tijd al mensen in Bergen op Zoom

BERGEN OP ZOOM - In Bergen op Zoom leefden en werkten in de Romeinse tijd ook al mensen. Bijna tweeduizend jaar geleden voerden ze er ook religieuze rituelen uit, in wat nu de Bergse binnenstad is. Dat blijkt uit een reeks grootschalige opgravingen van de afgelopen jaren in de Scheldestad.

Achter de Sint Gertrudiskerk op het Thaliaplein werden in een voormalig moeras, diep onder de grond, zekere driehonderd bijzondere mini-amforen gevonden. Die zijn nog nooit ergens opgegraven. Het gaat om miniatuurkruiken, waar in die tijd olie of wijn in werd vervoerd.

Tempel
Omdat er ook Romeinse dakpannen zijn gevonden lijkt het er op dat er bij het moeras een tempel heeft gestaan, mogelijk op de plek waar nu de Gertrudiskerk staat. Volgens stadsarcheoloog Marco Vermunt wijst alles er op dat de miniatuuramfoortjes een religieus doel hadden en in het moeras werden gegooid vanuit de richting van de kerk.

Zeer waarschijnlijk kwamen er op die plek schippers en handelslieden langs om te offeren aan de goden en zo bijvoorbeeld vruchtbaarheid af te smeken of een veilige tocht. Tot die verrassende conclusie komen wetenschappers van onder meer de universiteit in Nijmegen en Gent. Een Romeinse offerplaats, bij een kerk, onder een binnenstad is alleen bekend van de Gelderse plaats Elst.

Bergse amforen
Opmerkelijk is ook dat uit klei-onderzoek naar voren is gekomen dat de amfoortjes in Bergen op Zoom zijn gemaakt. Tot nu toe werd aangenomen dat de eerste pottebakkers daar pas in de 12e of 13 eeuw actief werden. Maar meer dan duizend jaar daarvoor werd de Bergse klei dus ook al gevormd en gebakken.

Er is vroeger veel aardewerk opgegraven in België en Nederland waarvan de herkomst onduidelijk was. Dat zou nu goed Bergen op Zoom kunnen zijn geweest en daarmee lijkt dit een doorbraak in de archeologische wereld.

De datering van de offerplaats werd vergemakkelijkt omdat er in de bodem ook 76 munten zijn gevonden uit vooral de tweede eeuw van onze jaartelling. Er staan afbeeldingen op van keizers als Hadrianus, Antoninus Pius en Gordianus III. Opmerkelijk was ook nog een Keltische zegelring met daarop de afbeelding van twee paardjes (zie foto). Deskundigen hebben zoiets nog nooit gezien.


De Keltische zegelring

Een andere vondst is een beeld van een god. In het moeras vonden archeologen de restanten van een beeldje van de Keltische god Sucellus. Nog nooit werd in Nederland deze god aangetroffen. Hij is wel bekend in Frankrijk en Engeland en zou de god van de vruchtbaarheid zijn geweest. Of deze god ook in Bergen werd vereerd is niet met zekerheid te zeggen.

Nederzetting
Stadsarcheoloog Marco Vermunt zegt dat het nog onduidelijk is of er ook een nederzetting of haven was op de plek van het huidige Bergen op Zoom. Maar het heeft er alle schijn van omdat er ook potten werden gebakken, zoals de amfoortjes.

In Kijk in de Pot, aan de rand van de stad, zijn een paar jaar geleden ook al bijzondere Romeinse vondsten gedaan. In de bodem werden toen een Romeinse deegroller gevonden en een vingerhoedje uit het begin van de jaartelling. Het probleem is alleen dat de bodem daar al in de zestiende eeuw is afgegraven voor de vestingbouw en dat door de verstoringen, veel vermoedelijk verloren is gegaan.


De Romeinse deegroller

Volgens de archeologen lag Bergen op Zoom op een handelsroute in het uitgestrekte Romeinse rijk. In de Scheldedelta zijn vaker Romeinse tempels en nederzettingen gevonden. Domburg en Colijnsplaat zijn de twee bekendste Zeeuwse centra in de delta. Daar zijn onder meer beelden gevonden van de lokale godin Nehalennia.

Bergen op Zoom is nu de derde bekende plaats waar Romeinen actief waren. In West-Brabant zijn tot nu toe maar zelden Romeinse vondsten gedaan. Tijdens de graafwerkzaamheden voor de hogesnelheidslijn bij Breda werden wel wat resten van huizen gevonden van 2000 jaar oud en een Romeinse ruiterhelm. In Oost-Brabant stond er ooit een tempel bij Empel en bij Cuijk was er een brug.



Meer over dit onderwerp:
bergen op zoom
Deel dit artikel: