Markuszower in Loosdrecht: 'We worden omvolkt'

"Maar ja, we worden omvolkt. Het is gewoon zo." In gesprek met een inwoner van Loosdrecht sprak Kamerlid Gidi Markuszower onlangs deze woorden uit, is te zien en horen op beelden van Nieuwsuur.

Markuszower deed de uitspraak op 6 mei, toen hij in Loosdrecht meeliep tijdens een symbolische rouwstoet voor het verlies van de democratie. Ook Kamerlid Mona Keijzer was hierbij aanwezig.

Op de beelden is te horen dat Markuszower in gesprek met een demonstrant zegt: "Er komen elke week duizend mensen bij. Het houdt gewoon niet op." De demonstrant reageert: "Nederland wordt helemaal omvolkt. Dat woord mag je niet gebruiken." "Van mij wel", antwoordt Markuszower.

Het gesprek vindt plaats buiten beeld, maar een Nieuwsuur-verslaggever ter plaatse bevestigt dat die uitspraak van Markuszower komt.

Vervolgens draait de camera naar Markuszower en de man met wie hij in gesprek is. Markuszower zegt dan duidelijk: "Maar ja, we worden omvolkt. Het is gewoon zo."

Nieuwsuur legde de uitspraak later voor aan de oud-PVV'er. In een reactie zegt hij het woord omvolken nooit "in publieke uitingen" te hebben gebruikt en noemt hij het "een destructief woord". Dit is zijn volledige schriftelijke reactie:

"Dit is geen interview, maar fragmenten uit een gesprek dat ik met iemand voer. Ik hoor niet goed wie wat zegt, als u mij vraagt naar het woord omvolken; dat is een woord dat ik zelf niet proactief of graag gebruik. Ik heb dat woord in publieke uitingen nog nooit gebruikt en dat zal ik ook nooit doen, omdat het door anderen geassocieerd wordt met tijden waar niemand aan herinnerd wil worden. Derhalve vind ik het een destructief woord omdat het een discussie platslaat waar het over moet gaan: dat onze grenzen wagenwijd open staan en mensen zich daardoor vaak niet meer herkennen in hun eigen dorp, wijk of straat."

'Maximaal geweld' tegen Palestijnen

Markuszower, die zich begin dit jaar afsplitste van de PVV en nu leiding geeft aan de partij De Nederlandse Alliantie, kwam deze week al in opspraak vanwege uitspraken over Palestijnse asielzoekers. In een video van het links-activistische journalistieke platform Left Laser zegt hij dat hij Palestijnse asielzoekers aan de grens "met maximaal geweld" wil tegenhouden.

Ook zegt hij dat de Palestijnen in Gaza de vernietiging van hun gebied over zichzelf hebben afgeroepen. Mensenrechtenorganisatie The Rights Forum zegt aangifte te gaan doen vanwege deze uitspraken.

Premier Rob Jetten regeerde gisteren tegenover de NOS op de uitspraken van Markuszower over de Palestijnen. "Totaal ongepast en onbegrijpelijk dat een politicus geweld goedpraat", aldus de premier.

Politiek duider Arjan Noorlander:

"De hoop van de minderheidscoalitie is dat ze kunnen samenwerken met Markuszower's partij, die goed is voor zeven zetels in de Kamer. Met dit soort uitspraken wordt dat heel moeilijk. Dat merkte je al aan de reactie van Jetten gisteren.

We zagen de afgelopen week ook in Kamerdebatten over asiel dat de verschillende radicaal-rechtse partijen - PVV, JA21, FVD, Mona Keizer, maar ook Markuszower - stevige uitspraken hebben gedaan, gevoed door alle onrust op azc-locaties. Dat doen ze niet alleen omdat ze het eens zijn met de demonstranten, maar ook omdat ze onderling om de rechtse kiezer aan het knokken zijn. Markuszower is hierbij het verst gegaan."

Het woord 'omvolking' is een zeer beladen en omstreden term. De omvolkingstheorie draait om het idee dat door een bewuste strategie van een elite, immigranten en vooral mensen van kleur de "blanke" westerse cultuur verdringen. De AIVD noemt dit een "feitelijk onjuiste complottheorie" en waarschuwde in 2017 voor de opkomst van aanhangers ervan.

In de afgelopen jaren kwamen meerdere PVV-Kamerleden in opspraak omdat zij in het verleden het woord hadden gebruikt of ermee in verband waren gebracht. In de zomer van 2024 werd beoogd asielminister Marjolein Faber (PVV) in een hoorzitting gevraagd naar haar gebruik van de term in een Eerste Kamerdebat, vier jaar eerder.

Faber nam tijdens de hoorzitting afstand van de term. "Ik heb er geen enkele moeite mee om er volledig afstand van te nemen, en dat doe ik nu ook."

Klever en Van Dijk

Tijdens diezelfde hoorzittingen werd beoogd minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp Reinette Klever dezelfde vraag gesteld. Zij werd in verband gebracht met de term omdat een Belgische politicus de theorie in 2022 verdedigde tijdens een tv-uitzending van omroep Ongehoord Nederland, waar Klever toen bestuurslid was.

Klever zag geen reden om afstand te nemen van het begrip omdat ze het zelf niet in de mond had genomen. Wel noemde ze de term een "feitelijke omschrijving van een demografische ontwikkeling".

In 2020 botste PVV-Kamerlid Emiel van Dijk met de Tweede Kamer omdat hij het woord gebruikte.