Brabant maakt zich op voor herdenking 60 jaar watersnoodramp
Komende week is het zestig jaar geleden dat ons land getroffen werd door een van de ergste natuurrampen van de voorbije eeuwen. De watersnoodramp van 1953 kostte ook het leven aan 247 Brabanders. In vooral Heijningen, Halsteren en Nieuw-Vossemeer verdronken veel inwoners en waren de verwoestingen enorm.
In de nacht van zaterdag 31 januari op zondag 1 februari 1953 veroorzaakten een zware noordwesterstorm en springtij dijkdoorbraken. Door de overstromingen kwamen in Zeeland, Brabant en Noord- en Zuid-Holland in totaal 1836 mensen om het leven. Tienduizenden koeien, paarden en varkens verdronken. 4500 huizen werden weggespoeld, tien keer zoveel raakten beschadigd. 200.000 hectare grond overstroomde. 100.000 mensen moesten evacueren.
VerliesNaast de 247 doden raakten ook duizenden Brabanders dakloos, hun vee kwijt, alle meubilair en waardevolle bezittingen, spaarcentjes zelfs. Sommigen konden ontkomen omdat ze toevallig ergens anders logeerden, zoals de dochter van een gezin in de polder bij Willemstad die als enige overbleef.
Of de Halsternaar die op retraite was en thuis vrouw en drie kinderen verloor. De achterblijvers moesten nog jarenlang leven met het verlies. Ook hulpverleners kwamen om, alleen al in de huidige gemeente Moerdijk stierven vier militairen.
ReconstructieDe schuldvraag is nooit beantwoord. Maar voor iedereen was het duidelijk dat de dijken te laag en zwak waren. De Zeeuwse onderzoeksjournalist Kees Slager maakte een reconstructie. Al in de jaren '30 was door ingenieurs gewaarschuwd maar maatregelen bleven uit. Er waren bovendien veel kleine waterschappen actief die niet op hun taak berekend waren. Ook de communicatie verliep beroerd. Getroffen inwoners moesten het hebben van spontane acties van burgemeesters, brandweerlieden en buurtbewoners.
In de bewuste nacht bleven ook enkele dijkgraven wakker om de situatie in de gaten te houden maar de meesten gingen slapen. Ook bij Rijkswaterstaat is die 'onbezorgde nonchalance' te zien, schrijft Slager in zijn laatste boek Watersnood. Alarmsignalen drongen in eerste instantie buiten het rampgebied niet door. De provincie en ook Rijkswaterstaat kwamen laat in actie. Omdat er nooit onderzoek kwam, is de schuldvraag nooit beantwoord, schrijft Slager.
MassagravenDeze week herdenkt Brabant de ramp. Vrijdag zijn er ceremonies in het 'Brabantse epicentrum' van de ramp: Heijningen, Halsteren, Lepelstraat en Nieuw-Vossemeer. Donderdagavond is er een provinciale herdenking in Raamsdonksveer. Veel direct betrokkenen zijn inmiddels overleden maar mensen die toen jong waren vertellen hun eigen verhaal nog steeds. De blijvende getuigen zijn de massagraven in Heijningen (76 doden) Halsteren en Lepelstraat (68 doden) en Nieuw-Vossemeer (50 doden).