Jeroen Bosch 500 verwacht in 2016 een Jeroen Bosch uit het Prado in Madrid
De organisatoren van het Jeroen Boschjaar (2016) in Den Bosch gaan er van uit dat er een werk uit het Prado in Madrid in 2016 naar Den Bosch komt. Dat werd deze week duidelijk in Venetië waar de organisatie een overeenkomst tekende over de komst van drie Venetiaanse Jeroen Bosch-schilderijen naar de grote Jeroen Bosch-tentoonstelling in 2016. Welke werken er uit Madrid naar Den Bosch komen en hoeveel dat er zullen zijn, is nog onduidelijk. Omdat de onderhandelingen over zulke uitlenen gevoelig liggen, is de organissatie terughoudend met mededelingen over dit onderwerp.
Deze week maakte het BRCP bekend dat ze voor ongeveer anderhalve ton meebetalen aan de restauratie van de drie Jeroen Bosch-werken die in Venetië hangen. In totaal gaat het om tien houten panelen die in ongeveer 1510 door Jeroen Bosch werden geschilderd. De Getty-foundation betaalt ook anderhalve ton mee.
Houten frameDe Venetiaanse werken zijn er slecht aan toe. In de negentiende eeuw is op de achterkant van de panelen een houten frame vastgemaakt dat er nu voor zorgt dat de werken krom trekken. Die frames moeten heel voorzichtig worden losgemaakt. Daarnaast gaan de restaurateurs de voorkant van de schilderijen opfrissen; verkleurde vernislagen moeten er af en oude gebrekkige restauraties moeten worden verwijderd.
De toestand van de werken maakt trouwens wel duidelijk dat schilderijen in een (ver) verleden anders tegen schilderijen aankijken dan nu gebruikelijk is. Eén van de drieluiken is ooit duidelijk met een zaag op maat gemaakt waarna er weer andere stukken houten aan vast zijn gemaakt. Ook zijn op een van de werken mensen - waarschijnlijk degenen die voor het schilderij hadden betaald - overgeschilderd en vervangen door een andere afbeelding.
LinkAl met al is het link om de drie Venetiaanse schilderijen nu te laten reizen. Dat klinkt misschien wat overdreven maar het gaat om bijna 500 jaar oude unieke kunstwerken. Als ze aan het eind van 2015 naar Den Bosch moeten kunnen reizen, moeten ze zo zijn gerestaureerd dat ze dat aankunnen.
En daar precies zit de essentie van het Jeroen Bosch Research and Conservation Project. Dat is een groep wetenschappers die de afgelopen jaren alle werken van Jeroen Bosch heel nauwkeurig onder de loep heeft genomen. Daarbij gebruikten ze apparatuur die door verflagen heen kan kijken zodat ook de tekeningen waarop Jeroen Bosch zijn werk baseerde zichtbaar werden. Via een website kan iedereen meekijken.
GesprekspartnerDe grote hoeveelheid kennis die het BRCP heeft verzameld, maakt de Jeroen Bosch-organisatie een goede gesprekspartner voor de musea uit de hele wereld die Jeroen Bosch-schilderijen bezitten. En dat maakt het weer makkelijker om aan die musea te vragen of ze hun werk uit willen lenen voor de Jeroen Bosch-expositie die eind 2015 in Den Bosch begint.
Inmiddels zijn er toezeggingen binnen van musea uit Amerika, Duitsland, Belgie en nu dus Italië. Het kan zijn dat er straks meer schilderijen gerestaureerd moeten worden voordat ze naar Den Bosch komen. 'Jeroen Bosch 500' gaat dan op zoek naar fondsen om die restauraties mogelijk te maken.