Brabanders al zeker een eeuw erg honkvast, Helmonders nog het meest
Brabanders en Limburgers waren de afgelopen honderd jaar het meest verknocht aan hun provincie. Als de Brabanders van eind 19de eeuw nog zouden leven, dan zouden ze zien dat meer dan 70 procent van hun achterkleinkinderen vandaag de dag nog steeds in de provincie woont. Dat blijkt uit cijfers van het Meertens Instituut.
Vooral Helmonders krijg je nog met geen stok hun dorp uit. Geen volk in onze provincie dat de afgelopen eeuw zo trouw bleef aan de eigen gemeente. Van bijna 40 procent van alle Helmonders van honderd jaar geleden, wonen de achterkleinkinderen vandaag de dag nog steeds binnen de gemeentegrenzen.
Limburg en UrkHelmond is daarin behoorlijk uniek: in heel Nederland is slechts een handjevol gemeenten waar de bewoners de afgelopen eeuw nog honkvaster waren. Niet verrassend zijn dat voornamelijk Limburgse gemeenten en het vissersdorp Urk.
Binnen Brabant zijn wat betreft honkvastheid de Tilburgers een goede tweede, op de voet gevolgd door Eindhoven. Sowieso zijn het in Brabant de grote steden die 'hun families' meer dan een eeuw aan zich wisten te binden. Niet verrassend natuurlijk, want mensen verhuizen al vele tientallen jaren vooral náár de steden.
Van de kleine dorpsgemeenten in de provincie is het Reusel-De Mierden de opvallendste waar nog steeds bijna 1 op de 4 achterkleinkinderen van de 'generatie-1900' vandaag de dag binnen de gemeentegrenzen woont.
Behoud van streektaalDeze cijfers zijn volgens de onderzoekers van het Meertens Instituut onder meer belangrijk voor het behoud van lokale taal en cultuur. Streektaal kan vooral behouden blijven als mensen niet te veel verhuizen.
De steeds kleiner wordende wereld is immers de grootste vijand van een dialect: Een Zuid-Limburger die naar de Achterhoek verhuist, zal daar niet snel de lokale streektaal gaan gebruiken, maar wel de eigen taal verliezen, ook voor zijn nageslacht. Met die 70 procent die Brabant nooit hebben verlaten, lijkt het voor het Brabants wel goed te zitten.
Wel veel importAndersom wil dat Brabantse percentage van 70 procent niét zeggen dat ook zeven van de tien Brabanders van nu afstamt van oer-Brabantse families. De afgelopen eeuw trokken er dan wel weinig Brabanders de provincie uit, andersom kwamen er wel veel bij. Daardoor kan nu slechts iets meer dan de helft (55%) van ons hier zich beroepen op een een Brabantse stamboom van minstens vier generaties terug. In deze vergelijking zijn het de Friezen die de lijst aanvoeren, vooral omdat die provincie beduidend minder 'import' had.
Achterkleinkinderen van de 'generatie-1900' die nog steeds in de provincie wonen (in procenten) Limburg: 70,7% Brabant 70,5%Flevoland 64,9% * Zuid-Holland 64,4%Noord-Holland 63,0% Overijssel 59,1%Gelderland 55,2%Friesland 47,2%Zeeland 46,3%Groningen 45,4%Utrecht 45,0%Drenthe 39,0%Bron: Meertens Instituut* Flevoland bestond rond 1900 nog niet, maar de gemeente Urk in die provincie al wel. Het gaat hier dus om een zéér kleine groep.