Wetenschappers ontfutselen geheimen aan schilderijen Jeroen Bosch

BERLIJN - Drie dagen lang zijn ze er mee bezig geweest. Een team van wetenschappers heeft het schilderij 'Johannes op Patmos' van onder tot boven doorgelicht. Met alle middelen die er zijn, hebben ze geprobeerd al de eeuwenoude geheimen aan het paneel te ontfutselen.
Ze maken deel uit van een reizend curcus van wetenschappers die álle schilderijen van Jeroen Bosch onder handen nemen, waar in de wereld ze ook hangen. Ze gebruiken röntgenfoto's, camera's die elk detail enorm vergroten en camera's waarmee ze als het ware tussen de verflagen door kunnen kijken.

Onzichtbare wezentjes
Hoogleraar Ron Spronk kan een glimlach niet onderdrukken als hij op een beeldscherm de serie wezentjes bestudeert die Bosch met donkere verf op een zwarte achtergrond schilderde. Met het blote ook zijn ze nauwelijks te zien; de techniek haalt ze feilloos naar boven.

Waarom Bosch de onzichtbare wezentjes schilderde, is onduidelijk. Op die vraag hebben de wetenschappers nog geen antwoord. "Wellicht dat het voor hem genoeg was dat God ze kon zien," zegt Spronk.

Berlijn
'Johannes op Patmos" hangt in Berlijn. De Gemäldegalerie kocht het schilderij in 1907 in een Londonse kunsthandel. daarvoor maakte het deel uit van een Engelse privécollectie. Maar hoe het paneel in die collectie terecht kwam, dat weet niemand.

Er is wel een theorie. Namelijk dat het paneel door Jeroen Bosch geschilderd is voor het altaar van de vooraanstaande Maria-broederschap in de Bossche St. Jan. De wetenschappers hopen dat hun studie meer over deze theorie duidelijk gaat maken.

Tentoonstelling
Het werk van de wetenschappers is ook belangrijk voor het Jeroen Boschjaar in 2016 in Den Bosch. Een tentoonstelling met echte schilderijen van de oude meester moet deel uit gaan maken van het programma. Door nu al de musea al te bezoeken voor hun wetenschappelijke werk zorgen de wetenschappers voor een sfeer waarin het makkelijker wordt om straks om bruiklenen te vragen.