Nieuwe start voor geheimzinnig fort Altena

SLEEUWIJK - Het Brabantse deel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie is zaterdag officieel geopend. Dat gebeurde op het Fort Altena bij Sleeuwijk. Het fort dat pal langs snelweg A27 ligt, was anderhalve eeuw verboden militair terrein. Vanaf nu is het open voor toeristen en recreanten. Brabant is weer een bezienswaardigheid rijker: een groot fortcomplex.
Er zijn wandelpaden aangelegd, er is een brasserie, een congresruimte en kanoliefhebbers kunnen op het omliggende water varen.

Historische eenheid
Gedeputeerde Brigite Van Haaften gaf zaterdagmiddag het startschot voor de opening, samen met (oud-)burgemeesters uit de regio en Brabants Landschap, de eigenaar. Met z'n allen legden ze een grote puzzel van het gebied. Die symboliseert de historische eenheid die alle verdedigingswerken vormen rondom Sleeuwijk, Werkendam en Woudrichem.

Aanvallen
Fort Altena is onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. De aanleg daarvan startte twee eeuwen geleden. De linie tussen de Biesbosch en het IJsselmeer moest Holland beschermen tegen aanvallen uit het zuiden en oosten. Vooral Frankrijk werd gevreesd en later Duitsland.

Het oudste deel van Fort Altena dateert uit 1847 en was gebouwd om de strategische weg Breda-Gorinchem te bewaken en te beschieten. Nu loopt daar de A27. 

In dit deel van Brabant zijn er diverse aaneengesloten verdedigingswerken. Naast Fort Altena, zijn er De Papsluis, Fort Steurgat, Fort Bakkerskil, Fort Giessen en de stad Woudrichem. Daartussenin staan kleine, losse kazematten waar ongeveer 10 militairen in konden schuilden. Als de vijand dichtbij genoeg was, konden ze van daaruit het vuur openen. De nieuwe bestemming van de locaties is vaak een stuk vrediger: in een van de forten (Bakkerskil bij Nieuwendijk) zit sinds kort een bed-and-breakfast.

Geheime eenheid
Het terrein van Fort Altena is in anderhalve eeuw steeds uitgebreid, tot ver na de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de Koude Oorlog was er materieel opgeslagen, zoals wapens. Later werd bekend dat er ook een post zat van Gladio. Dat was een ultrageheime, zwaarbewapende militaire eenheid die was opgezet om bij een Sovjet-invasie snel sabotage-acties te kunnen uitvoeren.

Oorlog
De vijand richtte nooit zijn kanonnen op het fort. In mei 1940 kozen de Duitse aanvallers voor luchtlandingen bij onder meer de Moerdijkbruggen. Met de komst van vliegtuigen, parachutisten en zwaardere granaten en raketten was duidelijk dat het fort zijn beste tijd had gehad. Na de overgave van de Nederlandse troepen, sloopten de Duitsers de ijzeren geschutskoepels van de forten voor de eigen oorlogsindustrie.

Fort opgeknapt
De afgelopen jaren is er druk gewerkt om het Fort op te knappen. Miljoen zijn er ingestoken van onder meer de provincie Noord-Brabant en de Postcodeloterij. Ook particulieren investeerden met diverse projecten. De Nieuwe Hollandse Waterlinie is in 2011 aangemeld bij de Werelderfgoedlijst van Unesco.