'Vloek van zeemeerminnen is uitgekomen, maar het komt altijd weer goed'

STEENBERGEN - In het gemeentewapen van de gemeente Steenbergen staan twee zeemeerminnen. Ze prijken ook in beton op het oude stadhuis. Een legende vertelt het verhaal van de vloek die de zeemeerminnen uitspraken over Steenbergen, maar de geschiedenis verhaalt ook dat het altijd weer goed komt met het stadje.
Frans van Eekelen schreef de geschiedenis van Steenbergen in 2014 op in 'De vloek van de zeemeerminnen, Steenbergen, een stad met geschiedenis.' De oud-Steenbergenaar woont al veertig jaar niet meer in Steenbergen, maar volgt al het nieuws rondom zijn geboortestad nog steeds gretig.

Asielzoekers
'Zo ken ik Steenbergen niet', reageert hij op de beelden van de informatieavond over de komst van asielzoekers. Het werd landelijk nieuws. 'En nu dat filmpje met de wethouder. Ik denk dat raadsleden en gemeentebestuur behoorlijk onder druk staan in Steenbergen.'

Al jaren is het hommeles in de gemeente Steenbergen. De kwestie rond ex-burgemeester Saskia Bolten, maar ook daarvoor al was het vaak onrustig in de politiek van het stadje. Frans van Eekelen is historicus en ziet het als geboren Steenbergenaar allemaal met lede ogen aan.

Halve vloek
Hangt er een vloek boven de stad? Dat het altijd maar zo onrustig blijft? Van Eekelen: "Het lijkt er wel op dat vloek is uitgekomen, ja. Maar wees gerust: de geschiedenis van Steenbergen laat keer op keer zien dat het altijd weer goed komt. De vloek was ook maar een halve vloek."

Hoe dat zit? Frans vertelt er graag over. "De zeemeerminnen zouden van Bergen op Zoom naar Steenbergen zijn gezwommen. Ze stelden overal dezelfde vraag. Of ze water en brood konden krijgen. In Bergen op Zoom kregen ze beiden, in Steenbergen kregen ze alleen brood, want water hadden ze genoeg vonden de Steenbergenaren. In Reimerswaal kregen ze helemaal niets. Uit woede spraken de zeemeerminnen een vloek uit: 'Bergen op Zoom zal blijven bestaan, Steenbergen zal half vergaan en Reimerswaal zal helemaal vergaan." De vloek kwam uit.


Verdronken stad
Reimerswaal was een middeleeuws stadje, tussen Steenbergen, Bergen op Zoom en Tholen. Het plaatsje aan de oevers van de Oosterschelde kende een bloeiperiode maar werd daarna getroffen door oorlog en overstromingen en kwijnde weg. Alleen wat  fundamenten op de rivierbodem en de naam van de huidige Zeeuwse gemeente herinneren aan de vervloekte en 'verdronken stad'.

Historici geloven niet in legendes, maar voor Van Eekelen was het verhaal van de zeemeerminnen een mooi volksverhaal om de feitelijke geschiedenis van Steenbergen aan op te hangen. Hoe de stad welvarend werd, overstroomd raakte, in brand stond en hoe de oorlogen de geschiedenis van de stad tekenen.

Vloek uit het boek
"Ach ja de vloek uit mijn boek?", verzucht hij. "Ik denk dat het een boodschap van hoop is. Steenbergen is altijd opgestaan na ellende. Het is een geschiedenis van bloei en verval. Het is een proces van bedreiging naar kansen. Zo is de stad rijk geworden van de handel in zout, uit het bedreigende zeewater dat de stad ook overstroomde. Daarbij: Steenbergen heeft in 1914 ook voor de opvang van vluchtelingen gestaan. Honderden gevluchte Belgen werden toen in de stad opgevangen. Gezond verstand zal het winnen. Hoeveel ellende er nu ook is in de stad. De vloek is dan misschien wel uitgekomen, maar het komt altijd weer goed."