Stoelendans van roodborstjes en paddenstoelenkenner lost mysterie op: Stuifmail
Boswachter Frans Kapteijns deelt wekelijks zijn kennis van de natuur op de radio. Luisteraars kunnen vragen insturen via [email protected]. Vandaag besteedt Frans aandacht aan roodborstjes. Adeline Besselink vraagt zich af of de roodborstjes die hier in de winter zijn, dezelfde zijn die ook in de zomer een nestje maken.
Frans Kapteijns denkt van niet, maar dat is volgens hem tegenwoordig niet meer zo zeker. Voor het opwarmen van ons klimaat was dat zeker zo, want onze roodborsten trokken naar het zuiden en de noordelijke - Scandinavische - roodborsten kwamen naar hier. Dat laatste gebeurt overigens nog steeds, maar onze roodborsten blijven vaker hier hangen en trekken niet allemaal weg. Een deel blijft dus hier hangen en dat kan dan net de roodborst zijn die later een nest gaat bouwen in je tuin.
Opengebarsten paprika
Op de foto van Cor van de Water zie je een rossig organisme met wat wit spul erop. Cor vraagt zich af wat voor soort zwam dit is. Mij leek het geen zwam te zijn. Het witte spul leek mij in eerste instantie zaad. Toch twijfelde ik ook, dus heb ik een bericht richting een paddenstoelenkenner gestuurd. Die meldde mij dat het geen zwam was - daar had ik dus gelijk in - maar wat het wel was, kon hij ook niet zeggen. Later kwam het bericht uit zijn keuken: het bleek een opengebarsten paprika. Gaaf, want het zou zo maar een slijmzwam geweest kunnen zijn. Die hebben toch al van die vreemde vormen.
Boom met rode of blauwe bles
Ko Schaaders zag in de Loonse en Drunense Duinen veel bomen die oranje gesmet -een ander woord voor geblest - zijn. Daarvan weet hij dat die gekapt worden. Tevens zag hij bomen die een blauwe bles hadden. Hij vroeg zich af wat met die bomen gaat gebeuren? In het algemeen zijn de kleuren oranje en rood de kleuren die aangeven dat de bomen gekapt worden. Je ziet dan aan twee zijden van zo’n boom een oranje of rode stip. De bomen die in de Loonse en Drunense Duinen blauwe stippen hebben, zijn bomen die absoluut níet gekapt mogen worden. In zo’n boom kan een nest zitten of in de top een horst, een roofvogelnest. Het kan ook zijn dat er een bepaalde zwam opgroeit of dat de boom wordt gespaard als vluchtboom voor spechten. Dit laatste is ook belangrijk. Dan zie je later in een groot gekapte vlakte een of enkele solitaire bomen staan.
Gele trilzwammen
Op de foto die Marc Cleutjens instuurde, zie je een mooie groene tak met gele substanties eraan. Marc wil weten wat dit is. Dit zijn zwammen en ze heten gele trilzwammen. Deze zwammen zijn te herkennen aan de geleiachtige vruchtlichamen - die goudgeel van kleur zijn - en aan het feit dat ze op loofbomen groeien. De vruchtlichamen kunnen twee tot zes centimeter hoog worden en twee tot vier centimeter breed. In het begin zijn ze oranjegeel en later krijgen ze de goudgele kleur. Weer later verbleekt de kleur tot zwavelgeel om bijna wit te worden als ze tot ontbinding overgaan. Deze soort groeit bijna het hele jaar door, vooral wanneer het aan het eind van de herfst koud begint te worden. Gele trilzwammen gedijen op dode takken en op stammen van diverse loofbomen die in de winter hun blad verliezen, bijvoorbeeld beuken, eiken, essen, haagbeuken en hazelaars. Ze komen vrij algemeen voor en zijn eetbaar.
Aangevreten stam door bever
Hester Sybrandi zag bij een oever een boompje, waar van onderen duidelijk aan geknaagd is. Ze wil weten of dit het werk is van een bever. Aan de manier van knagen, kun je dit duidelijk zien. Er leven in de buurt van ’s-Hertogenbosch - waar de foto genomen is - meerdere bevers. Er zijn beverburchten aan de Dommel gevonden, eentje door mijzelf. Maar ook bij de Maas zijn verschillende burchten gemeld en dus zitten er bevers zowel ten noorden als ten zuiden van de stad.
Natuurlijke voederpaal
Herman Schellekens maakte een filmpje van vogels die afkomen op een natuurlijke voederpaal in de tuin.
Merel
Meer dan 65.000 mensen telden vorig weekend de vogels in hun tuin tijdens de vijftiende nationale tuinvogeltelling die de Vogelbescherming Nederland en Sovon Vogelonderzoek organiseerden. Het meest werd, net als afgelopen jaren, de huismus geteld. Opvallend was dat er veel minder merels gezien werden in de Nederlandse tuinen dan afgelopen jaren.
De tuinvogel top-10 (tussen haakjes de notering in de lijst van de nationale tuinvogeltelling 2017):
1. Huismus (1)
2. Koolmees (2)
3. Pimpelmees (5)
4. Kauw (4)
5. Merel (3)
6. Vink (6)
7. Turkse tortel (7)
8. Houtduif (8)
9. Ekster (11)
10. Roodborst (10)
Vorstperiode
Na de eerste elzenpollenpiek tijdens de kerstperiode staat een tweede elzenpollenperiode voor de deur, omdat de witte- en zwarte elzen pollen aan de lucht af gaan geven. Voor mensen met een elzenpollenallergie is het dus weer tijd om hun medicatie uit de kast te halen. Vanwege de invallende vorst zal de ontwikkeling van de bloemen wat trager verlopen dan de voorgaande periode.
Natuurtip
Zaterdag 10 februari wordt op de heide van de Kampina een winterwandeling georganiseerd. Deze duurt van tien uur 's ochtends tot twaalf uur 's middags. Vertrekpunt is de parkeerplaats Huisvennen aan de Roond. Tijdens deze tocht kun je ontdekken hoe dieren en planten de winter doorkomen in het afwisselende landschap van de Kampina. In de winter lijken alle planten en dieren van de aardbodem te zijn verdwenen, zo rustig is het dan. Maar wie goed kijkt, ziet volop bedrijvigheid. Tijdens de wandeling ervaar je de stilte en openheid van de heide en ontdek je hoe dieren en planten de winter doorkomen en zich voorbereiden op warmere tijden. Deelnemers wordt gevraagd zich aan te melden.