Opkomstpercentage Statenverkiezingen ook dit keer weer het laagste in Brabant

EINDHOVEN - De Statenverkiezingen van 2019 zaten vol grote verrassingen: een kleine aardverschuiving naar rechts, een nieuwkomer die plots de tweede partij werd, en de traditioneel grote SP die bijna werd gehalveerd. Maar één ding bleef onveranderd: Brabant is ook dit keer weer de provincie waar de minste mensen gingen stemmen. Ondanks een enthousiaste mediacampagne door de provincie.
  • 52 procent van de Brabantse stemgerechtigden ging stemmen.
  • Dat is meer dan vier jaar geleden, toen was het 43,6 procent.
  • Maar een stuk minder dan het gemiddelde in Nederland: 56 procent. Vier jaar geleden was dat nog 47,5 procent.

Bestuurskundige Julien van Ostaaijen van Tilburg University is niet verbaasd dat Brabant opnieuw op de laatste plek is geëindigd: “Brabant zit redelijk consequent vier procentpunt onder het landelijke gemiddelde. Daar past het beeld van deze Statenverkiezingen dus naadloos in.”

In opdracht van de provincie verdiepte Van Ostaaijen zich vorig jaar samen met andere onderzoekers in het stemgedrag van Brabanders tijdens Statenverkiezingen. Van Ostaaijen: “Uit ons onderzoek bleek dat heel veel Brabanders niet weten waar de provincie nou eigenlijk voor is. De deelnemers gaven aan dat ze wel zouden gaan stemmen als ze dat wel zouden weten.”

Hij vervolgt: “Uit landelijk onderzoek is ook gebleken dat in Brabant kiesgerechtigden de provincie het minst relevant vinden. Verder wordt in Brabant na Noord-Holland het minst gestemd met provinciale motieven.” Oftewel: Brabanders vinden de Provinciale Staten niet zo boeiend.

Frank Lammers, Huub Hangop, Snollebollekes
Veel Brabanders mogen dan niet wakker liggen van het provinciale bestuur, in het provinciehuis werd de afgelopen tijd alles gedaan om mensen toch warm te maken voor het stemhokje. Bekende Brabanders als Snollebollekes en Frank Lammers werden opgetrommeld voor spotjes en er kwam zelfs een heus verkiezingscarnavalsnummer met Huub Hangop.


Dit publiceerde en deed de provincie zoal in de aanloop naar de verkiezingen:

  • Youtube-filmpjes waarin provinciale lijsttrekker vertellen over hun speerpunten.
  • Oproepjes van bekende Brabanders om te komen stemmen op sociale media.
  • Een carnavalskraker van Huub Hangop met ook daarin de boodschap: komt allen stemmen.
  • Een stemwijzer moest stemmers helpen hun keuze te bepalen.
  • Er was een open dag in het provinciehuis.
  • In samenwerking met Omroep Brabant werd de Brabant Quiz gelanceerd en verscheen een uitlegvideo over de Provinciale Staten.

Wel veel, niet heel goed
Een flinke lijst. Aan de kwantiteit lijkt het niet te liggen. Op de kwaliteit heeft mediastrateeg Fleur van Zandbeek wel het een en ander aan te merken. Vooral de uitvoering laat volgens haar te wensen over: “Er is niet gekeken wie de doelgroep is. Neem dat carnavalsnummer. Dat zou best kunnen werken: maar je moet dan echt nadenken over de verhaallijn van die vent. Wat wil je er mee zeggen? Nu denk ik alleen: hij slaat wartaal uit.”

Zij ziet veel overeenkomsten tussen de verkiezingen voor de provincie en een andere grote politieke stemronde: “Ik moet aan de Brexit denken. Die was communicatief dramatisch slecht. Ze legden een keuze voor waarbij mensen niet wisten wat ze moesten stemmen.”

“Zouden de media-uitingen niet veel meer die inhoud duidelijk moeten maken?”, vult haar collega Remco Verhezen aan. Hij verwijst naar de stemwijzer die wordt aangeboden op de website. “Daar moet je je een oordeel hebben over stellingen als: ‘In Brabant moeten alle wilde zwijnen worden afgeschoten.’ Maar waar zitten die zwijnen dan? Waarom moeten ze dood? En wie vindt dat eigenlijk?"

'Communiceren doen we het hele jaar'
Arnoud Reijnen, woordvoerder van de provincie, laat weten best tevreden te zijn over het opkomstpercentage. “Het is een stijging van 8,5 procent ten opzichte van 2015.” Reijnen stelt dat de provincie, onder meer via de website www.brabant.nl, het hele jaar door communiceert over wat de provincie doet. “We communiceren over de aanleg van wegen, over natuurgebieden en waterhuishouding. Mensen zeggen niet genoeg te weten wat de provincie doet, maar willen ze het wel weten? En komt het over als we heel schoolmeesterachtig gaan doen?”

In zijn optiek kan de Brabander die wil relatief gemakkelijk voldoende informatie vergaren. Reijnen vertelt dat aan extra promotiemiddelen het laatste jaar 195.000 euro is uitgegeven. Hij legt uit wat de strategie van de provincie is geweest, waarom er bijvoorbeeld bekende Brabanders zijn betrokken en een carnavalsnummer is gemaakt: "Je trekt met eyecatchers de aandacht en zorgt dat aanvullende informatie voor mensen gemakkelijk te vinden is.”

Reijnen is ervan overtuigd dat inspanningen om de Brabanders aan het stemmen te krijgen niet voor niets zijn geweest. “Ik durf er mijn hand voor in het vuur te steken dat het invloed heeft gehad. Maar hoeveel is moeilijk te zeggen. Je hebt toch te maken met honderdduizenden individuele redenen om te gaan stemmen.”