Alle Jacoba’s zijn weer even thuis voor de 'Zoen van Woudrichem'

WOUDRICHEM - “Ik ben de vader van duizenden Jacoba’s”, vertelt Jaap Hartman, die een kwart eeuw geleden zijn eerste Jacoba van Beieren vereeuwigde in brons. Gravin Jacoba van Beieren kwam 600 jaar geleden naar het stadje Woudrichem om een vredesverdrag te ondertekenen. Het vredesverdrag dat beter bekend staat als 'De Zoen van Woudrichem', werd ondertekend op 13 februari, 1419. De historische gebeurtenis van toen, die dit jaar wordt herdacht, heeft een enorme invloed gehad op de carrière van kunstenaar Jaap Hartman.

“Nee, het was geen takkewijf”, zegt Hartman. “In mijn beleving was het een vrouw met een mening, het was geen doetje.” Om haar politieke macht en aanzien te vergroten trouwde Gravin Jacoba van Beieren in 1418 met haar neef Jan de IV van Brabant.

Tegen dit huwelijk werd met succes geprotesteerd, de pauselijke toestemming werd ingetrokken met een huwelijksbreuk tot gevolg. Om echter te voldoen aan door oorlogen opgebouwde schulden, verpande haar ex-man Jan van Brabant het grondgebied van Jacoba voor 12 jaar aan haar vijand Jan van Beieren. Dat betekende een felle ongekende strijd om macht, om aanzien en om bezittingen.

'De zoen van Woudrichem'
“Uiteindelijk werd die strijd beslecht met een vredesakkoord dat in Woudrichem werd ondertekend met 'De Zoen van Woudrichem', dit jaar is dat 600 jaar geleden”, vertelt Jaap Hartman. Gefascineerd door het waargebeurde verhaal begon Hartman 25 jaar geleden met Jacoba’s in brons te gieten. Ook een kwart eeuw geleden schonk hij een groot bronzen beeld van Jacoba van Beieren aan de stad Woudrichem. In de jaren na de onthulling maakte hij nog vele Jacoba’s en werd het verhaal rond de machtsstrijd van Jacoba bekender en bekender.

 

De intocht van Jacoba van Beieren in Woudrichem in 1419

De intocht van Jacoba
“Ik heb ooit duizend Jacoba’s laten maken”, vertelt Hartman lachend. “Ik heb er dertig jaar over gedaan om ze kwijt te raken.” De duizend in massa geproduceerd Jacoba’s zijn niet te bewonderen in Galerie des Amis in het vestingstadje, maar wel de bronzen Jacoba’s die afzonderlijk zijn gemaakt. Het topstuk verbeeld de grafelijke intocht van Jacoba in Woudrichem. “Jacoba kwam uiteraard niet alleen als belangrijke grafelijke dame. Ze had schildknapen bij zich, mensen met vaandels. Het was een middeleeuwse intocht om een vredesakkoord te bekrachtigen met Jacoba van Beieren als middelpunt hoog op een paard.”

Tot 12 mei logeren de grafelijke Jacoba’s in brons nog in Galerie des Amis. Daarna gaan de Jacoba’s terug naar de eigenaren, die ze voor de expositie 'De Zoen van Woudrichem' hebben uitgeleend.