De tijd leek er stil te staan en daarom reisden beroemde kunstschilders massaal naar Dongen

BREDA - Dongen is niet de eerste plaats waar je aan denkt als het om kunstenaars gaat. Toch trokken in de negentiende eeuw kunstenaars vanuit de hele wereld naar dit dorp. Ze vonden in Dongen taferelen die ze kenden van schilderijen uit de zeventiende eeuw: het boerenleven, oude ambachten, ongerepte natuur. Alsof de tijd stil had gestaan.

In het Stedelijk Museum Breda en het Vincent van GoghHuis in Zundert zijn nu meer dan honderd werken uit die tijd te zien in de tentoonstelling 'De heks van Dongen'.

Het waren niet de minste kunstenaars die begin 1800 in Dongen op zoek gingen naar de plaatjes uit vervlogen tijden. Grote namen als Jozef Israëls, August Allebé en Max Liebermann reisden ervoor naar Brabant. Ze maakten er kunst die nu bij de topstukken hoort van musea in Amsterdam, Londen, Berlijn, Nieuw-Zeeland. "We hebben veel werk in bruikleen uit die musea", legt conservator Monique Rakhorst uit.

Aardappeleters
"Er komt veel uit het Rijksmuseum, maar ook uit andere musea, zelfs uit Nieuw-Zeeland en Israël. Als het niet lukte om werken hier naartoe te halen, vertellen we het verhaal in de vorm van prints."

 

 

Een van de belangrijkste werken in de tentoonstelling komt van het Van Goghmuseum. "Het schilderij 'Boerengezin aan de maaltijd' van Jozef Israëls hangt daar naast de Aardappeleters van Vincent van Gogh", legt Ron Dirven van het Zundertse Van GoghHuis uit. "Van Gogh vond zijn inspiratie voor dat werk in het schilderij van Jozef Israëls. Een paar jaar nadat hij dat gezien had schilderde hij zelf in Nuenen een soortgelijke familie rond de aardappelmaaltijd."

Vrouw Piet
Zonder uitzondering waren alle schilders in Dongen onder de indruk van Pietje Verhoef. "Ze was een oude boerenvrouw, liep een beetje krom en was met haar typische Dongense muts een gewillig schildersmodel." Haar bijnaam 'Heks van Dongen' kreeg ze nadat de Amerikaanse kunstenaar Suze Robertson haar als waarzegster had geschilderd.

Werk van Suze Robertson is behalve in Breda de komende maanden ook te zien het Van GoghHuis in Zundert. De Amerikaanse wordt gezien als de vrouwelijke Vincent van Gogh. "Maar ze was veel meer dan dat", zegt de Bredase kunstenaar Marenne Welten. "Ze klom op de barricades omdat het in haar tijd nog niet zo vanzelfsprekend was voor een vrouw om schilder te worden en zeker niet om toegelaten te worden tot de lessen met naaktmodellen.” Van Marenne Welten zijn in Zundert schilderijen te zien in een dubbeltentoonstelling met Robertson.