Uit de rij gepikt worden om je huidskleur: 'De rechter moet dit verbieden'
Mpanzu Bamenga landde in 2018 op Eindhoven Airport en werd daar onder meer om zijn zwarte huidskleur uit de rij gepikt. Het voormalige D66-raadslid uit Eindhoven vond dat er sprake was van etnisch profileren en stapte naar de rechter. Die bepaalde dat huidskleur reden mag zijn om iemand te controleren, als dat maar gebeurt in combinatie met andere kenmerken. Bamenga ging in hoger beroep en dinsdag volgt de uitspraak.
De naam Mpanzu betekent 'strijder'. Bamenga kwam als 8-jarige vluchteling samen met zijn broer en moeder vanuit Congo naar Veldhoven. Het gezin had eerst geen verblijfsvergunning. Na 13 jaar kreeg de familie mede doordat Bamenga inmiddels rechten studeerde, toch een verblijfsvergunning. Hij werd als D66-raadslid in 2017 verkozen tot talent van het jaar.
In april 2018 bezocht Bamenga Italië om daar te spreken over mensenrechten. Toen hij weer op Eindhoven Airport landde, stapte hij nietsvermoedend uit het vliegtuig waarna hij door de Koninklijke Marechaussee uit de rij werd gehaald.
"Omdat je een donkere huidskleur hebt, ben je verdacht.”
Volgens Bamenga werden alleen donkere mensen eruit gepikt en mochten anderen doorlopen. “Pure discriminatie, vernederend en pijnlijk. Ik werd als potentieel crimineel beschouwd vanwege mijn huidskleur. Je wordt behandeld op een manier die je raakt in je menselijkheid. In feite wordt er gezegd: omdat je een donkere huidskleur hebt, ben je verdacht.”
Volgens de Koninklijke Marechaussee werd Bamenga uit de rij gepikt omdat hij voldeed aan het profiel van een Nigeriaanse geldsmokkelaar: goed gekleed, snellopend en niet-Nederlands uiterlijk. Bamenga vond dat hij etnisch geprofileerd werd en liet het er niet bij zitten. Samen met Amnesty International en antidiscriminatiorganisatie RADAR stapte hij naar de rechter.
De rechter stelde Bamenga in het ongelijk: marechaussees mogen huidskleur meewegen bij de beslissing om iemand aan de grens uit een rij te halen en te controleren. Het mag alleen niet de enige reden zijn. De dienst hoefde de controles dus niet aan te passen. Bamenga noemde het oordeel van de rechter ‘schokkend’ en besloot in hoger beroep te gaan.
Enkele weken na de uitspraak?besluit de Marechaussee zelf dat ze huidskleur niet meer wil laten meewegen in hun controles. Hoewel ze het dus wel mag, zegt ze dat ze het zelf niet meer wil vanwege de maatschappelijke ontwikkelingen. Het beleid werd aangepast.
"Onze strijd is een marathon, geen sprint."
Bamenga reageerde blij op de aanpassing maar hij gaat door met het hoger beroep. “Het is nog maar de vraag of het in de praktijk ook echt gaat veranderen. Dat mensen echt niet meer uit de rij gepikt worden door je huidskleur of achtergrond. Het kan ook weer teruggedraaid worden."
Hij vindt het daarom belangrijk dat er ook een uitspraak komt die bepaalt dat het gebruik van huidskleur in risicoprofielen etnisch profileren is en dus niet mag. "Want nu is er een juridische uitspraak die het tegendeel bewijst en daar kunnen andere organisaties dan weer gebruik van maken om discriminatie goed te praten.“
Hij is optimistisch over de uitspraak van dinsdag: “Ik heb alle vertrouwen in dat het uiteindelijk goedkomt, en als het hof oordeelt dat een verbod op dit moment niet mogelijk is, dan gaan wij onze strijd voortzetten. Het is een marathon, geen sprint. “