Een verkeersruzie in de Schaepmanlaan in Oss is maandagmiddag uitgemond in een vechtpartij tussen vijf mensen. Het niet is de eerste verkeersruzie die uit de hand loopt. Verkeerspsycholoog Gerard Tertoolen ziet het vaker fout gaan en legt uit waarom verkeershufters zo tekeer kunnen gaan. "Verkeersirritaties halen het meest primitieve in ons naar boven." 

Dat het steeds drukker wordt op de weg is volgens Tertoolen een verklaring voor het toenemende aantal verkeersruzies. Toch ziet hij ook de ernst van de verkeersruzies toenemen. In Oss liep het maandagmiddag zo uit de hand dat een auto in een voortuin belandde. Een van de vechtersbazen is aangehouden.

Dat sommige automobilisten zich niet in de hand houden, heeft volgens de verkeerspsycholoog een aantal redenen. Ten eerste voelen we ons anoniem in de auto. "Zo voelen we ons niet kwetsbaar", legt hij uit. "Veel experimenten in de psychologie tonen aan dat we grenzen verleggen als we ons anoniem voelen en dat we dan baldadiger gedrag vertonen."

Daarnaast geeft een auto volgens Tertoolen een gevoel van macht. "Met een simpele voetbeweging laat je een machine brullen en dan voel je je king of the road. Dat geeft het gevoel dat je controle over alles hebt." 

Primitieve reacties zoals vechten, vluchten of bevriezen liggen daarnaast op de loer in het verkeer. Zo komt het bij een aanrijding weleens voor dat een bestuurder doorrijdt en hiermee letterlijk wegvlucht. "Maar ook verkeersirritaties halen het meest primitieve in ons naar boven. Zo kan de meest brave huisvader veranderen in een monster."

Deze primitieve reacties komen volgens de verkeerspsycholoog vooral voor als automobilisten zich aangetast voelen in hun vrijheid en als ze zich beledigd of bedreigd voelen. Door de toenemende drukte op de weg wordt het gevoel van aangetast worden in je vrijheid versterkt, volgens hem. 

Daarnaast speelt het ook mee dat we ons erg identificeren met onze auto. "We zeggen vaak: daar sta ik. En niet: daar staat mijn auto. Dat geeft duidelijk aan dat jij en je auto één zijn. Daardoor verleggen automobilisten grenzen en helaas niet altijd in positieve zin."

Om verkeershufters te wijzen op hun gedrag na een overtreding bestaan cursussen. "Hierin staat centraal wat je fout hebt gedaan, waarom dat niet wenselijk is en hoe dat in de toekomst anders moet", legt Tertoolen uit.

Daarnaast hakt de cursus er ook financieel in. Zo moeten automobilisten de cursus helemaal zelf betalen, moeten zij vrij nemen van hun werk voor de cursus en krijgen zij ook nog een boete voor de verkeersovertreding. "Dat kan oplopen tot flinke bedragen. Het is niet onwaarschijnlijk dat mensen meer dan duizend euro kwijt zijn."

Toch is dat volgens de verkeerspsycholoog geen garantie dat deze automobilisten nooit opnieuw de fout in gaan. "Als je driftig wordt in het verkeer gaat dat een stuk impulsiever dan ons brein erbij nadenkt dus honderd procent garantie heb je nooit." 

Dit artikel is een geactualiseerde versie van een artikel uit mei 2024.