Sint-Jan onderging metamorfose, zoektocht naar verdwenen bouwfragmenten
De Sint-Janskathedraal in Den Bosch torent al eeuwenlang boven de stad uit. Door de eeuwen heen is er voortdurend aan de kerk gebouwd, gesloopt, geschrapt en geschraapt. Vooral in de tweede helft van de negentiende eeuw woedde er een ware beeldenstorm. Maar waar zijn al die verdwenen oude bouwfragmenten gebleven?
Na ongeveer 180 jaar protestant te zijn geweest kwam de Sint-Jan in 1810 weer in handen van de katholieken. In 1853 kwam de bisschop terug op zijn plek en dat moment werd aangegrepen om de verweerde kerk van buiten flink aan te pakken.
Er volgde een enorme restauratiegolf, waarin vrijwel de hele buitenkant een nieuwe schil natuursteen kreeg, inclusief beelden en allerhande soorten ornamenten. De Sint-Jan moest het symbool worden van het nieuwe katholieke elan in Brabant.
Het nieuwe seizoen van Kluizen van Brabant is vanaf nu te zien op Brabant+. In deze serie gaat historicus Patrick Timmermans op zoek naar de verhalen achter bijzondere objecten in de depots van Brabantse musea, archieven en andere collecties.
Hoe oud is de bronzen speerpunt van het gilde in Oirschot? Wat doen die rare stenen in het park van kasteel Heeswijk? En wat is er gebeurd met de Engelse piloot Charles Hall, die in de Tweede Wereldoorlog over Brabant vloog? Om antwoord te vinden op deze en andere vragen gaat Patrick bij verschillende deskundigen en andere betrokkenen langs. En zo komen zij samen tot nieuwe inzichten en verrassende uitkomsten.
Binnen was de metamorfose nog ingrijpender. Zo oordeelden bisschop Joannes Zwijsen en restauratiearchitect Lambert Hezenmans dat de kerk weer stijlzuiver moest worden. Dat wil zeggen puur gotisch, waarmee verwezen werd naar de gloriedagen van het katholicisme in de middeleeuwen. Dagen die weer zouden moeten terugkeren. Dat betekende dat het prachtige renaissance hoogaltaar van de Antwerpse bouwmeester Hans van Mildert verwijderd moest worden. Als oud steen werd het verkocht.
Min of meer hetzelfde lot was de renaissance koorafsluiting of oksaal van Coenraad van Norenberch beschoren: het verdween uit de kerk, waarna het een van de topstukken zou worden in het Victoria & Albert Museum in Londen, waar het vandaag de dag nog steeds te bewonderen is.
Deze grote schoonmaak zou leiden tot een vlammend protest door Victor de Stuers in het blad De Gids in 1873. Het zou het begin inluiden van nationale aandacht voor monumenten van geschiedenis en kunst.
Waar kunnen we die oude bouwfragmenten van de Sint-Jan nog meer terugvinden. Wat te denken van Kasteel Heeswijk. Maar hoe zit dat dan precies? Je ziet het in de achtste aflevering van het nieuwe seizoen Kluizen van Brabant op Brabant+.