Klunen is populair in Brabant. De tocht waarbij je in carnavalskleren van kroeg naar kroeg gaat om stempels te scoren, wordt op steeds meer plekken georganiseerd. In Oss wordt het carnavaleske evenement zondag al voor de veertigste keer gehouden. Ook in Breda gaan de spreekwoordelijke schaatsen zondag uit het vet, en de kroegen in Tilburg staan een week later in het teken van klunen. Waar komt dit feestje eigenlijk vandaan?

Klunen is oorspronkelijk een begrip uit Friesland en heeft alles te maken met winter, kou en ijs. De term komt uit de schaatssport en betekent 'op schaatsen over land lopen'. Dat is nodig als het ijs bijvoorbeeld te dun is. Zo werd tijdens de Elfstedentocht van 1985 door invallende dooi vele meters 'gekluund'. Deelnemers liepen met schaatsen aan over tapijt heen, waarmee ze voorkwamen dat de ijzers van hun schaatsen beschadigden.

Hoe werd klunen een carnavalesk feest?
Klunen heeft dus eigenlijk niks met carnaval te maken. Maar Oss bracht daar verandering in. Het idee ontstond veertig jaar geleden bij Peter van Lieshout uit diezelfde stad. Samen met een paar vrienden zat hij in het campagne comité van de lokale afdeling van het Rode Kruis. Om geld op te halen voor dit goede doel bedachten ze allerlei leuke acties: bingoavonden, tenniswedstrijden en... klunen!

"Het werd een mix van de Elfstedentocht en carnaval", vertelt Peter. "Het leek ons een leuk opwarmertje voor carnaval. Elf cafés kregen namen van Friese plaatsen, met het oog op de Elfstedentocht, en mensen verkleedden zich echt winters. Het is de basis geweest van de 'kluuntocht' in Oss die nog steeds bestaat."

Hij weet nog dat er vanaf het begin af aan flink uitgepakt werd. "Alle kroegen deden hun stinkende best. Er werden ijsbanen gemaakt en ze haalden de ramen eruit om plek te maken voor glijbanen. Het was één grote happening." Ook het bezoekje vanuit Breda herinnert hij zich nog. "Ze kwamen langs en dachten: dit is misschien ook wel iets voor ons."

Dat kreeg Peter gelijk in, want de Bredase Klûntocht is al jarenlang een succes en ondertussen zelfs de grootste kluuntocht van Brabant. Kees en Margreet van de Kerkhof haalden het klunen eind jaren 90 naar Breda. "De eerste keer lagen er overal rode matten en liepen deelnemers op schaatsen met beschermers rond", vertelt medeorganisator Sharon Hiemstra. "Dat doen we niet meer, maar je ziet nog wel mensen in skipak rondlopen. Logisch, want dat is buiten lekker warm."

Al worden de deelnemers ook opgewarmd door zes kapellen die verdeeld over de Markt de leukste carnavalskrakers de koude lucht in blazen. Er worden zesduizend kaarten verkocht én er komen duizenden feestvierders zónder stempelkaart naar de kroegen toe. "Met het geld dat we via de verkochte kaarten ophalen, steunen we een goed doel én zorgen we ervoor dat we dit kunnen blijven organiseren", zegt Sharon.

Peter organiseerde het klunen tien jaar lang in Oss. Er is in de loop der jaren wel het een en ander veranderd. "Je merkt wel dat het leeftijdsgehalte door de jaren heen naar beneden is gegaan, er zijn nu veel meer jongeren. Vroeger gingen mensen aardig ludiek verkleed, daar konden ze prijzen mee winnen. Dan zag je drie mensen op één paar ski's langskomen, of iemand met schaatsen om de nek."

In navolging op Oss en Breda volgden al kluuntochten in onder meer Tilburg, Roosendaal en Chaam. "Helemaal top", vindt Peter. "Daar ben ik natuurlijk ook trots op."