“Dat zenuwachtige en onrustige dat je doet, is heel leuk”, geeft Peter van der Maas een tonprater mee tijdens de generale repetitie van de Armeutenavond in Hilvarenbeek. Met z’n 25 jaar ervaring voorziet de bekende tonprater de deelnemers regelmatig van tips en tricks. Dat past bij de tonpraatgemeenschap in het dorp en is een van de redenen dat het er zo leeft. “We zien elkaar niet als concurrenten en helpen elkaar graag.”

De Armeutenavond is de lokale tonpraatwedstrijd in Hilvarenbeek. Al tijdens de generale repetitie zit de De Ketel vol. Terwijl er achter in de zaal iemand op de opnameknop drukt, begint een tiental mensen driftig mee te schrijven als de ene na de andere tonprater zijn zogeheten buut, een voordacht aan het publiek, oefent.

Het is de plek waar het avontuur voor mening Beekse tonpraters begon. Voor enkelen leidde dat tot een carrière die ook buiten de gemeentegrenzen reikt. Een van hen is dus Peter van der Maas, maar ook Iveke van Gerven en Jasper van Gerwen zijn bekende namen in het Brabantse circuit.

Een van die prestigieuze evenementen is de finale van het Keiebijters Kletstoernooi op 31 januari. Daar doen Peter en Jasper aan mee. Iveke dit jaar niet, maar dat heeft een hele bijzondere reden. Ze won de wedstrijd vorig jaar en mocht de Zilveren Narrenkap mee naar huis nemen. “Ik had nooit gedacht dat ik zou winnen. Ik wist wel dat ik een goede buut had, maar dan moet alles op z’n plaats vallen”, vertelt de Esbeekse.

Ook dit jaar zou er weer een Beekse winnaar kunnen zijn, al is de concurrentie groot. Het is bijzonder dat er drie Hilvarenbekenaren aan de top van het tonpraatcircuit staan. Al heeft dat volgens de tonpraters zelf een logische verklaring. “Het wordt in Hilvarenbeek van jong tot oud gedragen”, stelt Peter. “We zien elkaar ook niet als concurrenten en helpen elkaar graag.” Jasper vult zijn collega aan: “Wij hebben wel eens tijdens een wedstrijd tegen elkaar gezegd: ‘Wij zijn vrienden, maar nu even niet’.”

De tonpraters vechten elkaar niet de tent uit, maar helpen elkaar juist met het schrijven van de beste buut. “Als mensen een bepaald typetje hebben, gaan we vaak wel even bij elkaar zitten om de tekst te schrijven”, gaat Jasper verder. De tonpraters zien elkaar optreden en geven dan feedback. “Het is niet leuk om iemand te vertellen dat het niet goed is. Maar als je het op een positieve manier weet te brengen, kun je ermee aan de slag”, stelt Iveke.

Bijzonder is ook de jeugdtonpraatacademie, waar kinderen aan de slag gaan met hun allereerste buut. “De carnavalsvereniging gaat langs op scholen om over tonpraten te vertellen”, aldus Peter, die er zelf ook bij betrokken is. “Wij hebben een aantal lesjes en daar kunnen ze zich voor aanmelden. De jongeren worden goed opgevangen en begeleid. Ze moeten wel zelf hun buut schrijven, maar ze worden echt heel goed geholpen.”

Jasper ziet het juist van de andere kant, want in het dagelijks leven is hij leraar. “Ik heb een jongen in mijn klas zitten die heeft meegedaan. Als je ziet hoe hij groeit in heel zijn doen en laten, is dat heel erg mooi om te zien.” Iveke vult hem aan: “Je hebt er echt wat aan, ook beroepsmatig. Je leert in het openbaar spreken en met humor kom je ook heel ver.”

Van onderaf wordt de tonpraatgemeenschap in Hilvarenbeek jaar na jaar aangevuld. Dit jaar deed er tijdens de Armeutenavond zelfs een jongen mee die ooit begon bij de jeugdtonpraatacademie. Of het dorp dan ook een broedplaats voor talent is? “Dat kun je wel stellen”, vindt Peter. Ook zijn collega-tonpraters zijn het met hem eens. “Het lijkt er haast wel op”, lacht Iveke. “Het grappige is dat ik ooit door Peter gevraagd ben om buiten Hilvarenbeek op te treden. Zo zie je maar dat we elkaar heel veel gunnen en dat zorgt ervoor dat het zo leeft.”