Tom de Wal blijft gemeente Altena bezighouden: 'Groot issue'
In steden waar de omstreden gebedsgenezer Tom De Wal eenmalig een evenement organiseerde, spreken burgemeesters zich uit tegen zijn praktijken maar in Dussen, waar De Wal zich wil vestigen, blijft dit uit. Het gerucht gonst dat de gemeente Altena, waar Dussen onder valt, onder één hoedje zou spelen met De Wal. Maar hoe gaat het er echt aan toe binnen de muren van het gemeentehuis?
Via de Wet openbare overheid (Woo) kreeg Omroep Brabant inzicht in ruim driehonderd documenten van de gemeente Altena rond Tom de Wal en zijn religieuze organisatie Frontrunners Ministries De documenten zijn van de periode april 2024 tot en met augustus 2025.
Wel of geen exploitatievergunning nodig?
Nadat De Wal eind 2024 de vergunningsaanvraag voor de bouw van een religieus centrum in Dussen introk, bleef het stil rondom zijn nieuwbouwplannen. Zowel de gebedsgenezer als de gemeente lieten er weinig over los.
Ondertussen organiseert De Wal allerlei diensten in het voormalige partycentrum en blijven ambtenaren druk met het dossier Frontrunners. Zo stuurt de gemeente in december 2024 de brandweer en een ambtenaar twee keer langs voor een fysieke controle van de brandveiligheid. Ook buigen ze zich over de vraag of de activiteiten van De Wal wel zijn toegestaan in het voormalige partycentrum.
In eerste instantie denkt burgemeester Egbert Lichtenberg dat een exploitatievergunning niet nodig is. Maar uit de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) van de gemeente Altena blijkt dat dit toch wel het geval is, ontdekken ambtenaren later. 'Als we ervan uitgaan dat er koffie of thee wordt verstrekt in de pauze of na een 'dienst' dan is er een exploitatievergunning nodig', zo is te lezen in e-mails.
Is de bijbelschool toegestaan?
Ook zijn er twijfels over de bijbelschool die De Wal in het pand houdt. Daarom neemt een ambtenaar in februari 2025 contact op met het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). De ambtenaar vraagt of de activiteiten van Frontrunners vallen onder informeel onderwijs, wat betekent dat ze geen geld krijgen van de overheid en dat er geen inspectie plaatsvindt.
Na het gesprek met het ministerie van OCW lijkt de gemeente zeker van haar zaak. Een ambtenaar schrijft naar een collega: 'We kunnen concluderen dat de lessen vallen onder niet-formeel onderwijs, maar we moeten uitzoeken of de andere activiteiten onder 'conferentie' vallen en wat de vervolgstappen zijn'.
Tijdlijn van de plannen van De Wal in Dussen
- Maart 2022: De Wal koopt het voormalige partycentrum de Rietpluim aan de Oude Kerkstraat in Dussen met de bijbehorende grond voor zo'n 2,1 miljoen euro. Hiervoor heeft hij geen hypotheek afgesloten.
- December 2023: De Wal dient een vergunningsaanvraag in voor de bouw van een nieuw pand. De gemeente neemt de vergunningsaanvraag in behandeling, maar vraagt Frontrunners Ministries om aanvullende stukken aan te leveren, zodat ze de aanvraag kan beoordelen.
- December 2024: Na een zogenaamde 'omgevingstafel', een standaard gesprek tussen de gemeente en de partij die een omgevingsvergunning aanvraagt, trekt De Wal zélf zijn vergunningsaanvraag in.
- September 2025: In een raadsinformatiebrief maakt de gemeente bekend dat er al sinds 1 maart 2025 een zogenaamd principeverzoek voor een nieuw bouwwerk, een eerste stap in de aanvraag van een nieuwe vergunning, bij de gemeente ligt. Buurtbewoners horen er nu voor het eerst van.
- Januari 2026: Omroep Brabant brengt op basis van documenten die openbaar zijn gemaakt via de Wet openbare overheid de plannen van De Wal naar buiten. Het gaat om een multifunctioneel pand van 1100 vierkante meter, rechts naast het voormalige partycentrum. Bezorgde buurtbewoners zien de plannen voor het eerst in de openbaar gemaakt documenten. De gemeente laat aan Omroep Brabant weten dat ze het plan in behandeling hebben.
'Blij-ei moment'
Een beleidsmedewerker krijgt eind februari 2025 de vraag om mee te kijken naar de activiteiten van Frontrunners. Het lijkt erop dat de medewerker teleurgesteld is dat het 'probleemdossier' toch nog aandacht nodig heeft. 'Ik had zo mooi ‘klaar met frontrunners!' als blij-ei moment op het bord geschreven hier. Ik ga er even het woord 'niet' aan toevoegen.'
Dat de ambtenaren nog lang niet klaar zijn met het dossier, blijkt als er eind februari meerdere bezwaren worden ingediend door bewoners voor het afgeven van de exploitatievergunning aan Frontrunners.
Een boa van de gemeente houdt zich ondertussen bezig met de verkeers- en parkeeroverlast die er zou zijn in de Oude Kerkstraat. De boa laat aan een collega weten: 'De tijden dat ik werk (ook in het weekend) merk ik geen overlast. De auto's staan dan op het parkeerterrein naast het gebouw geparkeerd.'
Handhavingsverzoek
Eind maart 2024 stuurt een groep bezorgde bewoners die zich hebben verenigd in het bewonersinitiatief een handhavingsverzoek naar de gemeente. Opvallend is dat de bewoners benoemen dat een ambtenaar telefonisch heeft aangegeven dat de activiteiten als gebeds- en genezingsdiensten en bijbelscholen niet zijn toegestaan op de locatie aan de Oude Kerkstraat.
Omroep Brabant stelde naar aanleiding hiervan de vraag aan de gemeente of dit klopt. De gemeente laat weten: "Dit zijn wij nagegaan. Wij herkennen ons hier niet in."
Spelen ze onder één hoedje?
Uit de documenten blijkt dat de gemeente de vergunningsaanvraag kritisch heeft behandeld en verschillende externe experts heeft betrokken. De gemeente stond op het punt om de vergunning voor het nieuwbouwpand te weigeren, maar toen trok De Wal de aanvraag zelf in. De gemeente twijfelde soms of de activiteiten van De Wal mogen in het huidige pand en ze concludeerde dat het gewoon mag. De nieuwe plannen van De Wal zijn nog in behandeling.
In de documenten is niets te lezen dat duidt op een stiekeme samenwerking met De Wal. De gemeente is zich er wel van bewust dat het om een gevoelig dossier gaat. Een woordvoerder noemt het dossier in een mail een 'groot issue': 'Raakt sinds een tijdje ook de burgemeester, vanwege die handhaving'. En in een andere mail is te lezen: 'Dit dossier heeft impact op de reputatie van de burgemeester en de gemeente'.
Bezwaren nog niet behandeld
Volgens Helga Gardenier, die schuin tegenover het pand woont, is het tijd dat de burgemeester zich uitspreekt. "Onze burgemeester roept dat hij er is voor zijn burgers. Waar is hij? Dit gaat om huisvesting van een partij waar allerlei andere gemeenten op tegen zijn."
De gemeente liet in juni 2025 aan Gardenier weten dat ze het handhavingsverzoek afwijzen. Gardenier liet het er niet bij zitten en diende daarop een bezwaar in. De gemeente had tot eind december 2025 om daar een besluit over te nemen, maar dit besluit blijft tot nu toe uit. Daarom heeft Gardenier een ingebrekestelling ingediend. De gemeente moet dan binnen veertien werkdagen alsnog een besluit nemen.
Op onze dossierpagina lees je alle verhalen over de omstreden gebedsgenezer Tom de Wal.
Journalisten van Omroep Brabant bezochten eerder diensten van de religieuze organisatie van Tom de Wal, je hoort hun ervaringen in de podcast Op hoop van zegen hier:
