Allereerste Brabant-professor Peter Nissen (68) overleden
Professor Peter Nissen is overleden. De kerkhistoricus was vooral bekend omdat hij de eerste was die zich bijzonder hoogleraar Cultuur in Brabant mocht noemen. Een professor die bouwstenen en cement leverde voor zoiets als een eigen Brabantse identiteit.
Peter Nissen was bijna vijf jaar lang bijzonder hoogleraar aan de universiteit in Tilburg. Hij schreef over uiteenlopende onderwerpen als schuttersgilden, kermissen en notarisarchieven tot carnaval en heemkunde en de Brabantse dag in Heeze. Maar de rode draad in loopbaan vormen publicaties over de rooms-katholieke kerk. Daar maakte hij lang deel van uit maar ook een tijdje liever niet.
Een leerstoel is een hoogleraarspost, een functie dus. Die werd in 1993 ingesteld door de provincie Noord-Brabant en de universiteit in Tilburg. Die heette toen nog Katholieke Universiteit Brabant.
Cursussen en promoties
Doel van die bijzondere leerstoel is onderzoek doen naar Brabantse cultuur van toen en nu. Het gaat dan om Brabants cultureel erfgoed zoals bijvoorbeeld molens, 'onze' geschiedenis en identiteit, streektaal en volkscultuur.
Kennis uitdragen gaat via cursussen voor onder andere heemkundigen en museummedewerkers. Ook worden er promoties begeleid. De hoogleraar koppelt bijvoorbeeld ook heemkundigen aan de wetenschap.
Feest
Toen Nissen hoogleraar was werd in 1996 een belangrijk feest gevierd: de oprichting van Noord-Brabant als zelfstandige provincie, 200 jaar geleden. Het jaar 1796 wordt gezien als een soort geboortejaar en het begin van een eigen identiteit.
Na professor Peter Nissen werd de leerstoel vanaf 1999 bekleed door professor Arnoud-Jan Bijsterveld uit Waalre. Bijsterveld reageerde maandag op X op de dood van zijn voorganger. "Op weg naar mijn afscheidsrede kreeg hij zijn de eerste beroerte; de tweede was fataal. Ik blijf met ere zijn Tilburgse toga dragen'.
Na 25 jaar ging Arnoud-Jan Bijsterveld met pensioen. Hij werd vorig jaar opgevolgd door Linde Egberts.
Over wat de leerstoel moet zijn schrijft de Universiteit van Tilburg:
'Doelstelling is het uitdragen van de waarde van geschiedenis, volkscultuur en erfgoed voor de Noord-Brabantse samenleving. De leerstoel bevordert de wetenschappelijke geschied- en volkskundebeoefening in Noord-Brabant door middel van onderwijs, onderzoek en ondersteuning alsmede door het verschaffen van een wetenschappelijke basis aan erfgoedbeleid, cultuurtoerisme en cultuureducatie.'
De provincie Noord-Brabant betaalt de leerstoel en de Stichting Erfgoed Brabant beheert de functie. De leerstoel heet nog niet zo lang anders: Erfgoedparticipatie en de Regio.
Een van de laatste grote projecten is de bundel 'Het Andere Verhaal' dat gemaakt is door zo'n vijftig auteurs en dat uitkwam bij de herdenking van 80 jaar bevrijding.
Peter Nissen werd in 1957 geboren in het Limburgse Swalmen. Hij was zijn hele leven een kritische volger van de roomskatholieke kerk, schrijft L1. Als jongere studeerde hij aan het grootseminarie Rolduc. Dat was voor veel jongeren de aanloop naar een loopbaan als priester binnen de kerk. Nissen probeerde het als monnik maar dat beviel hem niet. Hij koos voor wetenschap en onderwijs.
Den Bosch
In 1990 werd hij docent kerkgeschiedenis en bibliothecaris aan het Sint-Janscentrum, de priester- en diakenopleiding van het bisdom Den Bosch.
Daarna kwam hij in Tilburg terecht als professor Cultuur in Brabant en hoogleraar kerkgeschiedenis. Dat vak doceerde hij ook aan de universiteit in Nijmegen.
Nissen trad vaak op als deskundige in radio- en tv-programma’s.
'Sfeer en warmte'
De conservatieve koers van het Vaticaan en de misbruikschandalen in de kerk deden hem uit de kerk stappen. Nissen maakte een overstap. In 2010 werd hij lid van de Remonstrantse Broederschap en na een tijdje zelfs predikant, in Nijmegen.
Maar hij kreeg heimwee en miste de 'sfeer en warmte, liturgie en spiritualiteit'. Dus keerde hij terug in de katholieke kerk. “Ik hoef er nu dan ook niet geheimzinnig meer over te doen: ik ga na twaalf jaar terugkeren naar de kerk die ondanks alles toch altijd als mijn Moederkerk is blijven voelen”, schreef Nissen toen op zijn Facebook-pagina.
Verdriet
In 2025 werd hij getroffen door een herseninfarct. Daardoor kon hij geen televisiecommentaar geven bij de installatie van de nieuwe paus Leo XIV.
Onlangs is hij opnieuw getroffen door een herseninfarct. Zijn familie schreef daarover op zijn Facebookpagina: 'Van zijn eerste herseninfarct was Peter goed hersteld. Tot ons grote verdriet is de schade van het tweede herseninfarct zo groot dat herstel dit maal niet mogelijk is. Peter is sinds zijn tweede infarct niet meer aanspreekbaar geweest' Peter Nissen overleed afgelopen weekend en werd 68 jaar.
