Terwijl beneden de polonaise door de straten van het Kielegat trekt, zitten boven in het stadskantoor een tiental mensen achter schermen. In een speciale controlekamer volgen gemeente, politie, handhaving en hulpdiensten live wat er in de binnenstad gebeurt. Als het te druk wordt, kunnen ze besluiten een plein of straat tijdelijk af te sluiten. Burgemeester Paul Depla en projectmanager evenementen Camiel Wijtvliet leggen uit hoe dat werkt.

Carnaval in Breda is al jaren enorm populair. Duizenden bezoekers trekken tegelijk naar pleinen als de Grote Markt en de Havermarkt. Juist daardoor ontstaat risico, zegt Depla: "Het moet een leuk feest zijn, maar vooral een veilig feest. Als het té druk wordt, kan er verdrukking ontstaan. Dan moet je eerder ingrijpen dan mensen denken. Wat wij doen is vooral vooruitdenken."

In de control room - officieel het veiligheidsteam - zitten politie, toezichthouders, communicatie en zorgverleners samen. Zij kijken niet alleen naar camerabeelden, maar verzamelen continu informatie uit de hele stad.

Hoe houden ze de drukte in de gaten?
Op grote schermen kan geschakeld worden naar meer dan twintig camera’s uit de binnenstad. Daarmee is live te zien hoe vol een plein is en hoe mensen zich bewegen en kunnen de operators terugspoelen en timelapses maken.

De camera’s zijn maar één van de informatiebronnen , want het team combineert ze met meldingen van politie en handhaving , horeca-informatie en data over bezoekersstromen. Want alleen naar beelden kijken is niet genoeg.

"We halen vooral ook informatie van straat op", zegt Wijtvliet. "Politie en handhaving lopen rond, organisatoren geven door hoe de sfeer is en horecaondernemers laten elk uur via een app weten hoe druk het binnen is."

Die horeca-informatie is belangrijk: als een volle kroeg ineens leegloopt terwijl het plein ook al vol staat, kan dat gevaarlijk worden. Daarnaast ontvangt het veiligheidsteam data van de NS over reizigersstromen en gebruiken ze een systeem dat drukte op pleinen inschat.

Alle informatie wordt volgens een vaste methode beoordeeld: beeldvorming, oordeel en besluitvorming. "We denken steeds vooruit”, zegt Wijtvliet. "Als we hier pas gaan nadenken wanneer het al misgaat, zijn we te laat."

Wat gebeurt er als het te druk wordt?
Als een plein of straat te vol raakt, kan het veiligheidsteam ingrijpen. Dat gebeurt stapsgewijs.

Eerst proberen ze de drukte te spreiden. Dat kan verrassend subtiel:

• bezoekers worden via schermen en borden naar andere pleinen geleid 
• de looproutes naar de binnenstad worden aangepast 
• soms wordt zelfs de buitenmuziek op podia aangepast, zodat mensen vanzelf verplaatsen

Helpt dat niet genoeg, dan volgen zwaardere maatregelen. "Dan sluiten we tijdelijk een ingang af", zegt burgemeester Depla. "Er gaan hekken dicht en mensen worden omgeleid naar een andere plek in de stad."

Belangrijk: de hele stad gaat vrijwel nooit dicht. "Je kunt bijna altijd nog naar binnen, alleen soms niet via de kortste route", zegt Wijtvliet.

Voor bewoners geldt een uitzondering. Zij krijgen gekleurde passen zodat ze bij afsluitingen wel naar hun woning kunnen. "We willen het feest veilig houden, maar mensen moeten natuurlijk wel thuis kunnen komen", zegt Wijtvliet daarover.

Wanneer beginnen de voorbereidingen?
De maatregelen worden niet pas tijdens carnaval bedacht. Al vanaf 1 oktober werkt een team van zo’n twintig mensen aan de organisatie. Elk jaar wordt geëvalueerd en waar nodig aangepast. Bijvoorbeeld door extra feestplekken, meer toiletten of andere opstellingen van podia.

Volgens Depla is dat nodig bij een open evenement in een historische binnenstad. "We willen dat iedereen kan genieten van carnaval", zegt hij. "Maar drukte lost zich niet vanzelf op. Die moet je begeleiden."

Terwijl in de control room de schermen blijven verspringen en portofoons ruisen, host de rest in het drukke Breda vrolijk verder. "Dit is echt werk voor professionals", besluit burgemeester Depla met een glimlach. Want zelf is hij alleen bij calamiteiten aanwezig in de control room. "Ik moet straks gewoon weer de polonaise in."