Inge zag een mees met een zeer lange snavel, geen goed nieuws volgens Frans
Boswachter Frans Kapteijns deelt wekelijks zijn kennis van de natuur. Iedereen kan vragen insturen via [email protected]. Dit keer besteedt Frans onder meer aandacht aan een koolmees met een vreemde lange snavel, een wezel, een vreemd voorwerp in de sneeuw en geeft hij antwoord op de vraag waarom er zoveel ganzenvluchten in februari zijn. Deel een van deze Stuifmail is zaterdag al gepubliceerd.
Is die ultralange snavel bij een koolmees het gevolg van een mutatie?
Inge Arts zag een koolmees met een ultralange snavel. Ze vraagt zich af of dit een mutatie is. Maar het is geen mutatie, zo’n koolmees met een raar lange snavel. Helaas is het niet zo best, zo’n snavel voor de koolmees. Normaal groeien snavels, net zoals onze nagels, gewoon door. Maar door die te slijten, krijgt zo’n snavel een normale afmeting.
Is dit dode dier een bunzing?
Rita de Ruiter vond een dood dier. Ze vraagt zich af of het een bunzing is? Maar nee, een bunzing is het zeker niet.
Toch kan ik me voorstellen dat Rita dit dacht, want zowel de bunzing als het door Rita gevonden dode dier behoort tot de marterachtigen. In dit geval is het dode dier een van de kleinste marterachtigen, namelijk een wezel. Volwassen wezels bereiken een lengte van maximaal 24 centimeter. Daarnaast is het gewicht van een wezel ook bijzonder laag. Vrouwtjeswezels wegen bijvoorbeeld maar 35 gram. Ze zijn dus lichter dan een veldmuis.
Wezels hebben een bruine vacht op de flanken en rug en een witte of roomwitte vacht op de onderzijde. Dit is duidelijk te zien op de foto van Rita. Heel bijzonder is de grillige en golvende scheiding tussen de twee vachtkleuren. Wezels hebben daarnaast korte poten en een bruine, korte staart. De hermelijn, een iets groter familielid, lijkt enorm op de wezel. Het enige echt duidelijke verschil tussen de twee is dat de hermelijn een zwarte staartpunt heeft. Dat heeft de wezel nooit. Wezels zijn de kleinste roofzoogdieren op aarde. Je kunt ze tegenkomen in grote delen van Europa, behalve in Ierland en op IJsland. Daarnaast in Azië, Noord-Amerika en Noordwest-Afrika. Overigens is het niet helemaal duidelijk hoeveel wezels er leven. Men denkt dat er miljoenen wezels over de wereld verspreid zijn, maar dankzij hun verborgen levenswijze en afhankelijkheid van prooidiersoorten is het onmogelijk een specifiek wereldwijd aantal te noemen. Wezels zijn zowel in de nacht als overdag actief en hebben daarnaast onregelmatige rustperiodes. Wezels hebben een opvallende manier om hun omgeving te onderzoeken. Ze staan met hun lichaam rechtop op de achterpoten op de uitkijk. Dit noemen we 'kegelen'. Op het menu van wezels staan vooral knaagdieren, zoals muizen en woelmuizen. Toch zijn ook grotere prooidieren weleens de klos, zoals konijnen en woelratten. Ook lusten ze vogels, eieren, kleine reptielen, kikkers en insecten. Vaak zijn de prooidieren groter dan de wezel zelf. Bij de jacht achtervolgen ze die prooidieren, zoals kleine knaagdieren, tot in hun hol. In België wordt de wezel ook wel muishond genoemd. In de geschiedenis en mythologie staat de wezel vaak symbool voor behendigheid en slimheid, maar ook voor misleiding of achterbaksheid.
Begin februari heel veel overvliegende ganzen gezien, waarom is dat?
Saskia Rijken woont in de gemeente Alphen-Chaam. In die gemeente zag ze begin februari ontzettend veel overvliegende ganzen. Ze vraagt zich af waar die naartoe vlogen. Dat Saskia zoveel vliegende ganzen in februari heeft gezien, is heel logisch. Februari is namelijk de tijd van het jaar dat er veel ganzenformaties ontstaan. Dit heeft alles te maken met de dagelijkse routine van de ganzen en het fenomeen voorjaarstrek, in dit geval het begin daarvan. De echte voorjaarstrek begint eind februari en duurt vaak tot begin maart. Heel veel ganzen beginnen dan aan hun tocht naar de noordelijke broedgebieden (Scandinavië, Siberië en Nova Zembla). Je ziet ze dan in de bekende V-formaties vliegen waarbij ze elkaar met enige regelmaat afwisselen in de koppositie, vooral om energie te besparen. Door die onrust van wegtrekkende ganzen gaan de hier blijvende ganzen (Canadese ganzen en veel grauwe ganzen) ook de lucht in voor hun dagelijkse voedselvlucht. Ze vliegen in de ochtend al vroeg van hun slaapplekken op veilige, open wateren naar hun voedselgebieden. Dat zijn vaak landbouwgronden, zoals graslanden of bouwlanden. In de avond vliegen ze weer terug naar hun slaapplekken. In de winter verblijven in ons land 1,8 tot twee miljoen ganzen! Dit was jaren zo en dan trokken al die ganzen met de voorjaarstrek weg.
Helaas zien we dat tegenwoordig heel veel ganzen, vooral grauwe ganzen, hier blijven. Tevens hebben we hier twee soorten invasieve ganzensoorten, nijlganzen en Canadese ganzen - zie de foto hierboven - die ook hier blijven. Al met al maakt dat er in de lente en zomer honderdduizenden tot meer dan een miljoen ganzen in Nederland blijven. Dit levert intussen veel problemen op in steden, maar ook op het agrarisch achterland.
Welk voorwerp lag in de gesmolten sneeuw?
Wil Mens kwam begin januari in gesmolten sneeuw een voorwerp tegen dat hij nog nooit eerder gezien had. Speurend op internet kwam hij ook niet verder, dus stuurde hij de foto van het voorwerp naar Stuifmail. Bij het zien van het voorwerp dacht ik meteen dat dit iets van een vis moest zijn. Maar ook ik kon daarover niet echt iets vinden. Dus heb ik de foto van het voorwerp doorgestuurd naar mijn goede vriendin Alice. Zij mailde mij terug, dat ze dit ook nog niet eerder gezien had, maar toch kwam ze met een antwoord. Zij denkt dat het een deel van een kieuwboog is van een vrij grote vis. Ze tipte me dat in de Veldgids Diersporen Europa van Annemarie van Diepenbeek daarover iets staat. Dus dat boek uit mijn boekenrek gehaald en daar lees ik het volgende: losse kieuwbogen en kieuwdeksels van grotere vissen in het veld zijn vaak maaltijdresten van de otter, wasbeerhond of zwarte wouw, (zie de foto hieronder).
Ook bruine ratten, nertsen (ontsnapte pelsdieren) en visarenden kunnen dergelijke visresten achterlaten. Natuurlijk kan het ook zijn dat de plek waar die prooiresten lagen een plek is waar een ander dier de meegenomen kieuwbogen verstopt heeft als voedselopslag. Wat zijn dat dan, die kieuwbogen? Vissen hebben meestal vier kieuwbogen aan elke kant van hun keelholte. Deze bogen ondersteunen de kieuwplaatjes voor zuurstofopname. Wil je nog meer weten over kieuwbogen, kijk dan eens op deze link.
Rubriek mooie foto’s
In de rubriek mooie foto's dit keer een foto die gemaakt is door Nel Jansen. Omgezaagde stukken boom met een mooie tekening, trekken altijd haar aandacht. Dit doe ik ook, vaak zie je er met wat fantasie wel iets in. Dit noemt men pareidolia, zie mijn gevonden draakje hieronder.
Uitleg pareidolia
Dit is een psychologisch verschijnsel waarbij de hersenen betekenisvolle patronen, zoals gezichten of figuren, herkennen in willekeurige of onduidelijke beelden zoals wolken, rotsformaties of alledaagse objecten. Het is een vorm van apofenie, waarbij de menselijke geest geneigd is verbanden te leggen tussen willekeurige data.
Natuurtip
Zondag 1 maart kun je vanaf tien uur 's ochtends fietsen langs grafheuvels in Nistelrode.
Je fietst langs enkele van de meest indrukwekkende archeologische monumenten van de regio: de eeuwenoude grafheuvels bij Paalgraven en het beroemde vorstinnengraf van Slabroek. Deelnemers fietsen ook langs een paar minder bekende grafheuvels. Tijdens enkele stops vertellen IVN-natuurgidsen over het leven en de rituelen van de mensen die hier duizenden jaren geleden leefden en over de bijzondere vondsten die archeologen hebben gedaan. Zo werden honderd jaar geleden grafheuvels op Slabroek ontdekt door arts, kunstenaar en amateurarcheoloog Hendrik Wiegersma uit Deurne. Aan het eind van de vorige en in het begin van deze eeuw werden deze grafheuvels door archeologen verder onderzocht. De gevonden rijkdommen zijn onder meer te vinden in het Oudheidkundig Museum in Leiden.
Hoe bijzonder is het om de vindplaatsen van deze rijkdommen zelf te bezoeken tijdens een fietstocht door de mooie natuur van De Maashorst!
Meer informatie
• Vertrekpunt is het natuurcentrum De Maashorst aan de Erenakkerstraat 5 in Nistelrode.
• Meer informatie, zie deze link.
• Deelname is gratis.
• Lengte fietstocht is 25 kilometer lang.
• Draag kleren die passen bij het weer.