Geen mega-stembiljet met daarop alle partijen en daaronder alle verkiesbare namen, maar een verkorte versie op A3-formaat. Dat staat kiezers uit drie Brabantse gemeentes te wachten tijdens de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart. Uit eerdere proeven bleek dat de foutmarge iets hoger ligt dan bij de oude. Om dit te verlagen, wordt er nu extra ingezet op voorlichting en uitleg.

In het gemeentehuis van Meierijstad in Veghel lijkt het al de dag van de gemeenteraadsverkiezingen. In een speciaal ingericht stemhokje kunnen inwoners alvast oefenen met het nieuwe stembiljet. "Daarnaast staan er nog stemhokjes in de bibliotheek in Schijndel, Sint-Oedenrode en Veghel", vertelt projectleider van de verkiezingen van de gemeente Meierijstad, Carola Govers.

Een van de proefstemmers is Ad Smulders uit Boerdonk. "Nou, ik denk dat het makkelijker is, zo’n klein biljet. Je hoeft maar op twee plaatsen een bolletje rood te kleuren. Het is veel overzichtelijker en je hoeft niet meer zo’n groot stuk papier in de bak te duwen."

Het 'nieuwe' stembiljet is kleiner en heeft een andere opzet. Bovenaan staan de logo’s en namen van de partijen, en daaronder staan alleen de nummers van de kandidaten. Kiezers moeten twee vakjes rood maken: één bij een partij en één bij een kandidaat van die partij. Wie alleen een partij aankruist, stemt automatisch op de lijsttrekker. Dat is tijdens deze experimenteerfase zo afgesproken.

"Het is erg makkelijk, blijkt uit evaluaties van eerdere proeven", vult Carola Govers aan. Daarnaast heeft de kortere variant meerdere voordelen. "Het biljet is een stuk kleiner in het stemhokje. Daarnaast is het met tellen een stuk fijner."

Het kleinere stembiljet werd eerder getest bij de Europese verkiezingen in 2024 en de Tweede Kamerverkiezingen in 2025. Volgens het ministerie verliep die proef goed, maar het aantal ongeldige stemmen lag hoger dan bij het oude stembiljet. Bij de laatste proef was 0,47 procent van de stemmen ongeldig. In gemeenten waar nog met het 'oude' grote stembiljet werd gestemd, lag dat percentage op 0,26 procent.

De aankomende gemeenteraadsverkiezingen volgen een derde test. Deze keer doen er elf gemeentes in Nederland mee. In Brabant zijn dat Den Bosch, Boekel en Meierijstad. "Voor de gemeente Meierijstad is dit de eerste keer", vertelt de projectleider. "Door alle maatregelen die we nemen, hopen we dat de foutmarge nog kleiner wordt."

Een van deze extra maatregelen die de gemeente Meierijstad, maar ook andere gemeentes zoals Boekel nemen, is een extra persoon op het stembureau op de dag van de verkiezingen. "Die geeft uitleg over het nieuwe stembiljet en hoe je daarmee moet stemmen."

Daarnaast worden inwoners van de gemeente via sociale media, de krant en bijeenkomsten voor de verkiezingen over het kortere stembiljet geïnformeerd. "We hebben ingezet op veel voorlichting voor jong en oud. Door goed uit te leggen hoe het werkt, hopen we dat de foutmarge lager wordt."

Ondertussen komt een nieuwe proefstemmer een kijkje nemen in het stemhokje in de hal van het gemeentehuis. "Die oude moest je heel ver uitklappen en dat is voor oudere mensen een probleem om het dan echt goed in te vullen. Dit is veel overzichtelijker", vertelt hij enthousiast.

Al denkt hij wel dat extra uitleg op de dag van de verkiezingen essentieel is. "Ik denk dat de fouten worden gemaakt bij de individuele kandidaten. Daar moet men bladeren en zoeken. Er zijn mensen die heel onzeker zijn en dan een beetje zenuwachtig worden in zo’n stemhokje. Als je het heel goed uitlegt, dan denk ik dat er minder fouten gemaakt worden."

Hier lees je alle verhalen over de gemeenteraadsverkiezingen 2026 in Brabant.