Lisanne kreeg rust door pijn en beschadigde zichzelf tien jaar lang in Breda

Lisanne (26) uit Breda beschadigde zichzelf bijna tien jaar lang. Het begon op haar twaalfde toen ze zich per ongeluk verbrandde. Al snel werden het scherpe voorwerpen. Op haar 21ste besloot ze hulp te zoeken. Nu helpt Lisanne anderen die aan zelfbeschadiging doen. Deze zondag is het de Internationale dag voor bewustwording rond zelfbeschadiging en vindt ze het tijd om haar verhaal te doen.

Lisannes jeugd was onrustig. Haar moeder mishandelde haar geestelijk, haar vader was vaak afwezig en dronken. "Mijn moeder zei extreme dingen: dat het mijn schuld was als zij zichzelf iets aan zou doen, dat ik niet goed genoeg was. Mijn ouders zagen nooit dat ze een probleem hadden."

Op haar twaalfde raakte Lisanne per ongeluk haar hoofd met een stijltang. De pijn gaf haar plotseling rust. "Je vergeet even de mentale pijn door endorfine die vrijkomt." Zo begon haar zelfbeschadiging. "Op het moment dat het weer heel erg escaleerde thuis, dacht ik terug aan die rust", vertelt ze.

Haar benen zitten vol littekens, op haar armen iets minder. "Het was moeilijk te verbergen, vooral bij gym of in de zomer." Reacties van anderen liepen uiteen: sommige mensen waren begripvol, anderen afkeurend.

In een zwembad zei een moeder tegen haar kind dat het bij 'dat monster' weg moest blijven. Of mensen vroegen of ze ruzie had gehad met de kaasschaaf. "Door dat soort dingen ging ik mezelf juist extra beschadigen."

Ook in de zorg voelde Lisanne oordeel. “Bij de spoedeisende hulp werd een wond onverdoofd gehecht of moest ik langer wachten, omdat ik het zelf had gedaan. Als ik eraan terugdenk, maakt me dat echt boos." Een verpleegkundige hoopte daarentegen dat ze de juiste hulp zou krijgen. "Toen pas voelde ik me écht gezien."

Op school moest ze steeds haar armen laten zien voordat ze een gesprek kreeg. School vond dat ze eerst gestopt moest zijn met zelfverminking. Dat werkte averechts. "Daardoor liep ik juist heel ver weg van hulpverlening."

Op haar 21ste ging Lisanne op zichzelf wonen. Daar kreeg ze veel last van paniekaanvallen en herbelevingen, dus beschadigde ze zichzelf opnieuw. "Ik wilde niet meer, maar kon niet anders. Het was het enige dat toen hielp."

Na een halfjaar besloot ze dat het genoeg was. Bij Stichting Zelfbeschadiging leerde ze dat eerst het onderliggende probleem moest worden aangepakt. Urenlange EMDR, schematherapie en groepstherapie hielpen haar er weer bovenop.

Ze had eerder nog geen ruimte voor therapie. "Je kan trauma's namelijk niet verwerken op het moment dat je er nog in zit." Eerst ging het nog slechter. "Maar vanaf mijn 24ste kon ik steeds vaker tools inzetten. Ik gebruikte timers, afleiding met muziek, gamen of sporten. Ik moest alternatieven leren die bij mij pasten." Die had ze van een lijst van de stichting. Daar staan 335 alternatieve activiteiten op.

De timer ging van een kwartier naar twee uur en vervolgens naar een paar dagen. "Later had ik geen timer meer nodig." Ze mocht het alleen weer doen als de behoefte er daarna nóg was. "Maar dan had ik al wel tijd overwonnen." De neiging om zichzelf te beschadigen is nog niet helemaal weg. "Soms komt het nog in mijn hoofd op. Maar ik heb genoeg tools geleerd zodat het niet nodig is."

Lisanne zet zich tegenwoordig in als ervaringsdeskundige bij Stichting Zelfbeschadiging. Haar ervaring zet ze nu in bij voorlichtingen aan scholen en artsen. "De erkenning die ik miste, wil ik anderen wél geven. Ik wil dat verschil maken."

Met haar vrijwilligerswerk hoopt Lisanne dat het taboe verdwijnt. "En dat mensen dit durven te delen zonder veroordeeld te worden. Iets dat zoveel pijn veroorzaakt, los je niet zomaar op. Je kiest er niet voor, want het overkomt je en je kunt er niet zomaar mee stoppen. Maar als je écht wilt dan kan je stoppen."

Lisanne is een gefingeerde naam. Haar echte naam is bekend bij de redactie.