Monument voor duizenden coronaslachtoffers: 'U staat er niet alleen voor'
In het gedenkbos in Loon op Zand echoën de klanten van een trompet. Even later is het stil. Alleen het gefluit van vogels en het getik van een specht doorbreken de stilte. Precies zes jaar na de opname van de eerste coronapatiënt in het ETZ in Tilburg is hier een monument onthuld voor de duizenden Brabanders die overleden aan corona én voor mensen die nog altijd kampen met post-covid, eerder ook wel longcovid genoemd.
Het initiatief komt van de 50PLUS fractie uit Tilburg. “Wij zijn in 2021 begonnen met een herdenking in de Hasseltse Kapel. Onder onze doelgroep vielen veel slachtoffers door corona. Mensen in verzorgingstehuizen mochten niet bezocht worden, uitvaarten waren heel beperkt. Het heeft veel kapotgemaakt.”
Jaarlijks werd er herdacht in de kapel, maar met de komst van dit monument komt daar een einde aan. “Dit geeft een blijvende plek om terug te denken aan wie ons ontvallen zijn. Of voor mensen die nog met post-covid kampen en hier steun kunnen vinden.”
Eerst wilde 50PLUS alleen een gedenkbankje plaatsen. Maar beheerder en mede-initiatiefnemer Peter Smulders van het Gedenkbos De Spinder kwam met een ander idee. “Ik schrok van de aantallen. Alleen al in Brabant vielen in het eerste jaar bijna drie duizend doden door corona. Hier in het bos herdenken meer dan zevenhonderd families hun dierbaren. Dan past een monument over iets waardoor zoveel mensen een dierbare verloren hier ook goed.”
Samen met een lokale timmerman ontwierp hij een monument. Centraal staat een hart. “De een ziet het hart eruit, de ander ziet het hart centraal staan. Voor veel mensen is sinds het verlies het hart eruit. Het is een hartzaak.”
Op het monument is nadrukkelijk ook aandacht voor mensen met post-covid. “Dat vonden we belangrijk. Er zijn honderdduizenden mensen in Nederland die nog dagelijks de gevolgen voelen. Sommigen kunnen geen daglicht verdragen. Na zes jaar lijkt het soms alsof mensen het alweer vergeten, maar het was zó ingrijpend.”
Smulders zag de impact van de pandemie ook in zijn bos terug. “Ik ken mensen met een gedenkplek hier die in één week allebei hun ouders verloren. Dat is zo overrompelend. Dan is het goed om hier samen bij stil te staan.” Jaarlijks komen duizenden mensen naar het Gedenkbos. “Mensen zitten op een bankje, luisteren naar de vogels. Een bijna meditatief moment. Daar is deze plek voor bedoeld.”
Tijdens de onthulling klinkt een duidelijke boodschap. “Achter de cijfers schuilen namen. Mensen met dromen en plannen,” spreekt Henk van Tilborg namens 50PLUS. “Geen hand om vast te houden, geen omhelzing, geen afscheid zoals het hoort. Vandaag zeggen wij: u staat er niet alleen voor.”
Ook is er aandacht voor mensen die niet herstelden van het virus. Ank Hage is post-covidpatiënt. “Mijn pad is anders geworden door covid. Ik noem mezelf geen slachtoffer, maar patiënt. Mensen zeggen: ‘We zijn allemaal wel eens moe.’ Maar corona zie je niet aan de buitenkant. Neem een ander serieus."
Ze kampt dagelijks met concentratieproblemen en extreme vermoeidheid. “Het begint al bij het opstaan. Je wordt heel erg op jezelf aangewezen. Behandelingen blijven uit. Ik ben hier voor erkenning.”
Voor Lutske Seebregts (71) en Yvonne Robben (79) krijgt het monument een heel persoonlijke betekenis. Ze leerden elkaar kennen op de intensive care. Hun mannen lagen daar met corona.
“Op de eerste dag dat mijn man Sjef op de IC lag, kwamen we elkaar tegen”, vertelt Yvonne. “We omhelsden elkaar, ook al mocht dat niet.”
Lutske moest op afstand afscheid nemen van haar man Joris: "Zijn longen en hersenen waren kapot. De stekker moest eruit. Ik hoopte zo dat Yvonne niet hetzelfde mee hoefde te maken." Maar kort daarna overleed ook Yvonne's man Sjef: “We hebben geen afscheid kunnen nemen”, vertelt Yvonne. “Dat doet nog steeds het meeste pijn.”
Sindsdien zijn de twee onafscheidelijk. “We gaan twee keer per week bridgen,” zegt Lutske. “In het begin hadden we vooral hartpijn en buikpijn van verdriet. Maar we hebben besloten: we gaan samen nog iets van het leven maken.”
Het monument in Loon op Zand voelt voor hen als een rustpunt. “We gaan hier zeker naartoe fietsen,” zegt Yvonne. “Met een wijntje misschien. Het verdriet zal er zijn, maar wij begrijpen elkaar. We kunnen altijd terugvallen op elkaar en dat is heel fijn.”
Terwijl de vogels in het bos vrolijk verder fluiten tussen de tranen die vallen in het bos, klinkt het besef dat de wereld door blijft draaien. Maar het monument zorgt voor een plek om stil te blijven staan bij een tijd die de wereld op zijn kop zette.
