Minder huizen gebouwd dan beloofd: zo scoorden Brabantse gemeenten
Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart staat 'woningbouw' hoog op het wensenlijstje van alle partijen. Er moet gebouwd worden, want de vraag naar nieuwe huizen is groot. Bij de verkiezingen van vier jaar geleden was dit ook zo. Alle gemeentes namen zich voor om in vier jaar tijd veel huizen te bouwen. Maar wat is er van al de plannen terecht gekomen?
Zet je huis te koop en de kans is groot dat het binnen een week al verkocht is. Er is meer vraag dan aanbod en dat zorgt ervoor dat huizenprijzen de afgelopen vier jaar ook fors gestegen zijn. Niets nieuws. Vandaar ook dat gemeentes vier jaar geleden de ambities uitspraken om te bouwen, te bouwen en te bouwen.
Maar plannen maken is één, ze ook daadwerkelijk realiseren is twee. Daar is bijvoorbeeld de gemeente Moerdijk achtergekomen. In 2022 werd uitgesproken om in vier jaar tijd 1290 huizen te bouwen. De teller is gestopt op 513. Dat is slechts 40 procent. Daarmee heeft deze gemeente het het slechtst gedaan van alle Brabantse gemeentes.
Gemeentes die het minst gebouwd, gekeken naar de plannen
- Moerdijk (513 huizen van 1290 gepland = 40 procent)
- Heusden (631 van 1250 = 51 procent)
- Drimmelen (493 van 800 = 62 procent)
- Oisterwijk (283 van 450 = 63 procent)
- Helmond (1952 van 3000 = 65 procent)
Waarom er in gemeentes minder nieuwe huizen zijn gebouwd dan gepland, heeft verschillende redenen. "Onder meer de mogelijkheden voor bewoners om beroep en bezwaar in te dienen tegen plannen zorgen ervoor dat het proces in aanloop naar nieuwbouw lang duurt", zegt een woordvoerder van de gemeente Altena. Meer gemeentes geven aan last te hebben van de tijdrovende bezwaar- en beroepsprocedures van omwonenden.
De tweede grote vertrager die gemeenten noemen is stikstof. Ze klagen dat de onzekerheid over de regelgeving belemmerend werkt. Andere veelgenoemde oorzaken voor vertraging zijn oplopende bouw- en materiaalkosten, het overvolle stroomnet en personeelstekort bij bouwers of gemeenten zelf. Tenslotte wijzen gemeenten ook op de tijdrovende bouw- en vergunningsprocedures.
Uitschieters
Uit de cijfers van het onderzoek door de NOS en de regionale omroepen blijkt dat in heel Brabant 77 procent van de woningen gebouwd is, dat in de afgelopen raadsperiode gebouwd zou moeten worden. Zoals Moerdijk een uitschieter naar beneden is, zijn er ook uitschieters naar boven. Baarle-Nassau bouwde 168 huizen, terwijl er maar 95 gepland waren. Een percentage van 177 procent.
Maar ook een grote gemeente als Etten-Leur haalde de doelstelling. Er werden 1200 van de 1200 geplande nieuwe huizen gebouwd. "We hebben voldoende capaciteit ingezet en goede afspraken gemaakt met bouwende partijen", is de veelzeggende reactie van de gemeente. Ter vergelijking: Veldhoven is ongeveer net zo groot en daar werden maar 1120 huizen gebouwd, terwijl het plan was om er 1600 te bouwen.
Extra mensen aangenomen
Veel gemeentes hebben extra mensen aangenomen om de bouw van nieuwe huizen te kunnen versnellen. Oirschot heeft in deze bestuursperiode 467 nieuwe woningen gerealiseerd. Een woordvoerder van Oirschot zegt hierover dat tijdens deze coalitieperiode er nieuwe ambtenaren zijn aangesteld om de woningbouw te versnellen en daar heeft de gemeente veel tijd en energie gestoken.
Volgens de woordvoerder duurt het echter nog wel jaren voordat de plannen waaraan nu gewerkt wordt uiteindelijk terug te zien zijn in nieuwe woningen.
Gemeentes die het meest gebouwd hebben, gekeken naar de plannen
- Baarle-Nassau (168 van 95 = 177 procent)
- Heeze-Leende (411 van 240 = 171 procent)
- Woensdrecht (334 van 250 = 134 procent)
- Dongen (553 van 440 = 126 procent)
- Geldrop-Mierlo (558 van 500 = 112 procent)
Hier lees je alle verhalen over de gemeenteraadsverkiezingen 2026 in Brabant
Verantwoording
De regionale en streekomroepen vroegen alle 342 gemeenten in Nederland welke nieuwbouwambitie is opgeschreven in de Coalitieakkoorden van 2022 en wat er in vier jaar tijd feitelijk is gebouwd. We kregen antwoord van 280 gemeenten, een respons van 82 procent. De cijfers in dit artikel zijn gebaseerd op die respons.
167 gemeenten hebben zelf een ambitie geformuleerd voor de periode 2022-2026. 90 gemeenten konden die afleiden uit hun ambities voor andere perioden (meestal het tijdvak 2022-2030). 23 gemeenten hebben geen ambitie geformuleerd; die is ook niet op een andere wijze te berekenen.