Geen 'Karbonkel-taferelen' in de Efteling: 'Hier is alles hufterproof'
De Efteling zorgt goed voor haar oude poppen, attractieonderdelen en tekeningen, in tegenstelling tot tv-pop Karbonkel die werd aangetast door ongedierte. Volgens Ronald Donkers van de erfgoedwerkgroep hoeft het park niet te vrezen voor verval of schade, zoals bij de pop uit de kinderserie Ik Mik Loreland gebeurde. “Alles wat uit ons park komt, is hufterproof."
TV-pop Karbonkel, die opgeslagen is bij Beeld & Geluid in Hilversum, blijkt aangevreten door insecten. Iets wat bij Efteling-relikwieën niet zo snel kan gebeuren, verwacht Ronald. "Alles wat wij maken is stootvast. Onze gasten komen er langs en zitten eraan, dus alles moet hufterproof zijn. Karbonkel is een pop die bij wijze van van piepschuim is gemaakt. Dat is veel gevoeliger dan de materialen waar wij in het park mee werken. In ons depot komt niemand er meer aan en het lijdt vervolgens ook niets. Er zit hooguit een beetje stof op."
In de Efteling worden veel oude spullen opgeslagen in een depot of gebruikt voor tentoonstellingen in musea. Om dat alles in goede banen te leiden, werd zo'n zestien jaar geleden de werkgroep erfgoedbeheer in het leven geroepen.
Ronald Donkers is architectonisch ontwerper in het park en maakt samen met zes anderen onderdeel uit van de werkgroep. "Het doel is om objecten uit het park veilig te bewaren", legt hij uit. "Alles wat voor of door de Efteling is gemaakt is het per definitie erfgoed. We verzamelen alles zodat we het op een later moment weer kunnen gebruiken."
Kwetsbaardere objecten, zoals oude tekeningen van bijvoorbeeld Anton Pieck, worden wel in een speciaal archief bewaard. "Dit zijn geklimatiseerde ruimtes, met kasten waarin alles goed beschermd wordt."
"In de Danse Macabre zitten elementen van het Spookslot van bijna vijftig jaar geleden."
Vroeger kende het park nog geen erfgoedbeleid. "Toen we hiermee begonnen, kwamen we in het park in verborgen hoekjes, hokjes en opslagruimtes van alles tegen. Dat ging naar het depot, wat je eigenlijk wel één grote schatkamer kan noemen."
Je kan het volgens hem zo gek niet verzinnen of je komt het tegen. "Oude draaimolenpaarden, het allereerste masker van Pardoes, de eerste troon van de Chinese nachtegaal, elfjes uit de Droomvlucht en de oosterse geest uit het Spookslot", somt hij op. "We maken lijsten van alles wat we willen bewaren, van klein tot groot. Soms zijn stukken versleten, dan knappen we ze op."
De Efteling financiert de restauratie. "We restaureren vaak al voordat het de kist en depot in gaat. Sommige dingen zijn in zo'n slechte staat dat we ze niet kunnen bewaren. Maar we maken sowieso overal een goede fotoreportage van, zodat zoveel mogelijk gedocumenteerd is. We willen alles vastleggen voor de toekomst." Ze scannen alles in en maken het digitaal. "Op die manier kan je letterlijk door een oude attractie lopen, zoals door het Spookslot", zegt Donkers.
Die attractie werd in 2022 gesloopt om plaats te maken voor de Danse Macabre. "In de Danse Macabre zitten elementen van het Spookslot van bijna vijftig jaar geleden. Ook veertig jaar oude stukken van Restaurant Het Witte Paard zijn bij een renovatie teruggeplaatst. En ja, ook van Monsieur Cannibale is alles netjes opgeslagen. Wie weet wat we op een later tijdstip nog kunnen gebruiken, wellicht voor educatieve doeleinden."
Sommige objecten worden gebruikt voor tentoonstellingen. Zo stelde het Noordbrabants museum al eens een tentoonstelling samen van stukken die het attractiepark in erfgoedbeheer opgeslagen heeft. "Compleet met de data en het verhaal erachter, hoe en waarom we het hebben gemaakt", zegt Donkers. "Het is leuk om het alsnog met andere mensen te kunnen delen."
