Forse bezuinigingen hangen boven de markt in Brabantse gemeenten
De meeste Brabantse gemeenten gaan het de komende jaren financieel moeilijk krijgen. Ingrijpende bezuinigingen hangen boven de markt, zoals bijvoorbeeld op de huishoudelijke hulp, het onderhoud aan wegen en op kunst en cultuur. Ook verhogen veel gemeenten lokale belastingen en het bedrag dat inwoners moeten betalen voor bijvoorbeeld het aanvragen van vergunningen.
Dat blijkt uit onderzoek van Omroep Brabant, waarvoor de begrotingen van alle 56 Brabantse gemeenten voor dit jaar zijn bestudeerd. Belangrijkste reden voor het tekort is dat de landelijke overheid al jaren geleden besloot om vanaf 2028 veel minder geld te geven aan gemeenten voor de taken die ze moeten uitvoeren, met name op het gebied van jeugdzorg.
Huishoudelijke hulp
Meerdere Brabantse gemeenten hebben al maatregelen genomen om de tekorten op te vangen. Zo wordt er bijvoorbeeld strenger gekeken naar wie er in aanmerking komt voor huishoudelijke hulp. Gemeenten hebben bijvoorbeeld bezuinigd op het aantal uren aan huishoudelijke hulp dat iemand kan krijgen in een week en proberen dit meer over te laten aan mantelzorgers en vrijwilligers.
Ook hopen gemeenten te besparen op de jeugdzorg, bijvoorbeeld door jongeren eerder en beter te helpen en kijken of er geen andere oplossingen zijn dan iemand uit huis te plaatsen. De hoop is dat er daardoor minder gebruik wordt gemaakt van dure jeugdzorgtrajecten. Of de gewenste besparingen gehaald worden, is nog maar de vraag. Deze kosten zijn namelijk moeilijk te voorspellen.
Andere maatregelen
Naast de gehoopte besparingen in het sociale domein, dreigen ook andere bezuinigingen. Zo overwegen gemeenten om bijvoorbeeld te bezuinigen op kunst en cultuur, subsidies voor sportverenigingen en op het onderhoud aan wegen en de bomen in de gemeente.
Naast bezuinigingen, overwegen veel gemeenten ook om de inkomsten te verhogen. Bijvoorbeeld door de onroerende zaakbelasting te verhogen, maar ook het bedrag dat inwoners moeten betalen voor vergunningen, huwelijken en paspoorten, de zogenoemde leges.
Dreigende rechtszaken
Aanvankelijk zouden gemeenten vanaf dit jaar al veel minder geld krijgen van de landelijke overheid en zouden de tekorten nu al spelen. Na dreigende rechtszaken werd afgesproken dat de landelijke overheid in elk geval dit jaar en in 2027 nog extra geld beschikbaar stelt.
In de tussentijd hadden verschillende Brabantse gemeenten al maatregelen genomen om de dreigende tekorten op te vangen. Zo kon Oosterhout de al geplande bezuinigingen terugdraaien, toen bleek dat er extra geld kwam van de landelijke overheid.
Oosterhout kon bijvoorbeeld de geplande verhoging van de onroerende zaakbelasting in dit jaar schrappen en een andere geplande verhoging van die belasting met een jaar doorschuiven. Ook kon Oosterhout een extra huurverhoging voor recreatieoord Warande schrappen.
Moeilijke keuzes
De enkele gemeenten die wel eerder de financiën op de lange termijn op orde hebben gekregen, zijn eerder uitzondering dan regel. Meerdere Brabantse gemeenten hopen nog steeds dat er meer geld komt van de landelijke overheid om te blijven doen wat ze nu doen.
Opvallend is de onwil van gemeenten om moeilijke keuzes te maken waarmee ze weer financieel gezond kunnen worden. Ook nadat een jaar geleden bekend werd dat de landelijke overheid fors meer geld gaat uitgeven aan defensie en duidelijk werd dat dit ook gevolgen heeft voor andere uitgaven van belastinggeld door de overheid.
Na de gemeenteraadsverkiezingen praten de nieuwe gemeenteraden verder over de begrotingen voor de komende jaren. Dan moet ook duidelijk worden of er meer geld komt van de landelijke overheid, of dat er toch moeilijke keuzes gemaakt moeten worden.
Omroep Brabant bestudeerde de begrotingen van alle 56 Brabantse gemeenten en schreef over elke gemeente een artikel. Wil je weten hoe het zit in jouw gemeente? Kijk in de kaart hieronder of tik op deze link.
