Heel veel mensen denken dat de oudste moskee van Nederland de in 1955 geopende Mobarak-moskee in Den Haag is. Maar niets is minder waar. Een paar jaar daarvoor bidden moslims al tijdens diensten in de Duiventoren op het terrein van de Koninklijke Militaire Academie (KMA) in Breda. Het zijn Indonesische militairen. Erg welkom waren ze niet, beaamt oud-hoogleraar militaire geschiedenis Wim Klinkert. "Je haalt de vijand binnen, in zekere zin." 

We zitten momenteel midden in de Ramadan en moslims bidden tijdens deze vastenperiode vaker en bezoeken regelmatiger de moskee. Inmiddels is dat redelijk ingeburgerd, maar ruim 75 jaar geleden was er geen enkele gebedsruimte voor moslims te vinden in ons land.

Dat verandert als in 1951 militairen uit Indonesië neerstrijken op de KMA. Ze volgen een opleiding tot officier in het leger van onze voormalige kolonie Nederlands-Indië. In 1948 wordt de eilandengroep onafhankelijk van Nederland en dat is bepaald niet zonder slag of stoot gegaan. Tussen 1945 en 1948 voeren onafhankelijkheidsstrijders en Nederlandse militairen een bloedige strijd, waarbij aan beide kanten gruweldaden worden gepleegd. Ook vrouwen en kinderen worden daarvan het slachtoffer.

De Indonesische president Soekarno sluit een deal met de Nederlandse overheid over hoe de machtsoverdracht het beste geregeld kan worden. Onderdeel daarvan is dat uiteindelijk veertig Indonesiërs naar de KMA komen en tussen 1951 en 1957 worden opgeleid. En niet zonder succes: achttien van hen weten het uiteindelijk tot generaal te schoppen.

Als de eerste Indonesische aspirant-officieren binnendruppelen, worden ze niet met open armen ontvangen. Voor iedere zogeheten cadet (militair in opleiding, red.) is het verplicht lid te worden van het Cadettenkorps, de studentenvereniging. Maar die weigert hen toegang tot de club. "Je haalt de vijand binnen, in zekere zin. De toenmalige gouverneur (de baas van de KMA, red.) had kunnen ingrijpen, maar heeft dat toen niet gedaan", weet oud-hoogleraar militaire geschiedenis Wim Klinkert.

De Indonesiërs laten het er niet bij zitten en richten hun eigen club op. Ook geven ze voorstellingen met Indonesische dansen en wordt er een gebedsruimte ingericht in de Duiventoren. Dat is in feite de allereerste moskee in Nederland, die tot 1957 in gebruik blijft, tot het moment dat de laatste Indonesiërs de KMA verlaten.

Wie nu een kijkje neemt in het gebouw, kan niets meer terugvinden van dat deel van de geschiedenis. In het midden van de ruimte staat een maquette van het KMA-terrein. Aan de muren hangen afbeeldingen van hoe het kasteel van Breda er in vroegere tijden heeft uitgezien. "In 2003, tijdens het 175-jarig bestaan van de KMA, hebben er wel batikdoeken gehangen ter ere van de Indonesische cadetten. Delen daarvan zijn nog wel te vinden op het terrein", zegt Klinkert.

In 1953 maken de Indo's ook deel uit van de festiviteiten tijdens het 125-jarige bestaan van de KMA. Ze paraderen langs een gezelschap hoogwaardigheidsbekleders en koningin Juliana houdt een inspectie als ze keurig in het gelid staan. Datzelfde jaar vervullen ze ook een belangrijke rol bij het helpen van mensen die zijn getroffen door de watersnoodramp. De militaire academie dient dan ook als een opvangplek voor slachtoffers die alles zijn verloren door de ramp.

In 1997 verschijnt een boek in het Bahasa Indonesia, de taal die in Indonesië wordt gesproken, over de veertig militairen die in de jaren vijftig op de KMA hebben gezeten. Maar wie in de archieven iets over hen te weten wil komen, moet met een lampje zoeken. In het boek dat is verschenen tijdens het 175-jarige bestaan worden ze kort vernoemd onder het kopje 'Vreemde vogels op de KMA'...