Een kar vol Duitse SS'ers in uniform en NSB'ers trekt onder grote belangstelling door de straten van Waalre. Ze dragen geweren met zich mee en steken regelmatig strak hun rechterarm de lucht in om de Hitlergroet te maken.  Even later bonzen militairen, onder leiding van NSB-burgemeester Schregardus, woest op deuren en trekken inwoners uit hun huizen. Ze klimmen zelfs door ramen op de eerste verdieping naar binnen en rekenen mensen in. Maar wacht, vreemd genoeg is iedereen aan het lachen.

De bevreemdende beelden komen uit een film die is gemaakt door Waalrenaar Bernard van Dooren (1908-1988). Deze zoon van een boer die tevens veldwachter is, rondt de lager school af, volgt in de avonduren de Hogereburgerschool (HBS) en verdiept zich in boekhouden.

Dat legt hem geen windeieren. Hij begint als klerk in sigarenfabrieken van Karel I en schopt het tot adjunct-directeur. Hij heeft bovendien een bijzondere belangstelling voor de natuur, fotograferen en filmen. "Hij wilde niet alleen de beste zijn. Maar vaak ook de eerste, zoals bij fotograferen, filmen en kunstschaatsen", zegt zijn zoon Jan.

Filmen doet hij veel en vaak. Vooral over de natuur, maar ook legt hij andere dingen vast. Hij bewaart de beelden in, hoe kan het ook anders, sigarenkistjes waarbij ook een uitgebreide beschrijving zit van wat erop te zien is.  Twintig van die films zijn overdragen aan het Brabants Historisch Informatie Centrum in Den Bosch en sinds kort te zien op hun website.

Zo heeft Van Dooren minutieus vastgelegd hoe 'zijn' Waalre op 18 september 1944 wordt bevrijd door Engelse troepen die dolenthousiast worden ingehaald door de bevolking. De kolonnes voertuigen lijken eindeloos lang door de straten te trekken en de film biedt een indrukwekkend inkijkje in hoe dat destijds is verlopen. 

Maar de meest opmerkelijke beelden komen toch wel uit een film die Van Dooren tijdens het bevrijdingsfeest in 1945 heeft gedraaid. Als Duitse soldaten en NSB'ers verkleedde dorpelingen spelen razzia's na en iedereen vindt het gek genoeg razend grappig.

Nu kijken we daar heel vreemd tegenaan, maar in die tijd is dit heel normaal, weet voorlichter Margot America van het BHIC. "Vlak na de bevrijding werd vaker de spot gedreven met de Duitse bezetter en de NSB. Bijvoorbeeld in carnavaleske optochten met praalwagens of, zoals hier, met een nagespeelde razzia met lokale acteurs."

Het was een manier om het oorlogsleed te verwerken en de vrijheid te vieren. "In die tijd is het ook heel normaal dat men de Hitlergroet nabootste en dat mensen zich uitdosten als Hitler, Mussert of Stalin. Dat zie je ook terug in deze film."

Prominente rollen in het schouwspel zijn weggelegd voor NSB-burgemeester Reinhart Hendrik Schregardus en zijn rechterhand Jan van de Meerakker, bijgenaamd Jan Pap. De acteur die Schregardus naspeelt, is gestoken in een net pak met hoed en een grote ijzeren ketting bungelt rond zijn schouders. Driftig voert hij het gezelschap aan, terwijl Jan Pap hem overal terzijde staat.

Fanatiek jager op Joden
Het is niet toevallig dat beide 'heren' zo'n belangrijke rol in de feestrazzia spelen. Ze voeren tijdens de Tweede Wereldoorlog klakkeloos de bevelen uit van de Duitse bezetter en zijn medeverantwoordelijk voor de vervolging van Joodse inwoners. Ze intimideren de bevolking via razzia's of dwingen inwoners bijeenkomsten bij te wonen op de Markt. Vooral melkventer Jan Pap staat te boek als fanatiek jager op Joden en onderduikers.  

Beiden weten vlak na de bevrijding te vluchten. Jan Pap wordt enkele weken later gearresteerd. De foute burgemeester weet lange tijd uit handen van de autoriteiten te blijven, maar wordt uiteindelijk ook ingerekend.