Lage opkomst bij verkiezingen? 'In politiek is het toch vooral dagkoersen'
De verwachting is dat de opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen van woensdag weer zeer laag zal zijn. Volgens deskundige Marc Oosterhout zouden politieke partijen veel kunnen leren van bekende merken. "Zij zijn heel erg bezig zijn met de ontvanger, de mensen die je wilt bereiken. In dit geval is dat de kiezer. Maar politieke partijen doen altijd precies het omgekeerde."
Afgelopen oktober werd er gestemd voor de Tweede Kamer. In Brabant was het opkomstpercentage 78,6 procent. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van woensdag zal dit beduidend lager liggen. Vier jaar geleden was de opkomst met 46,9 procent historisch laag.
"Gek genoeg vinden mensen de Tweede Kamerverkiezingen iets belangrijker dan lokale, terwijl lokaal je meer invloed kunt hebben. Maar op de een of andere manier hebben kiezers dat gevoel niet", zegt Marc Oosterhout. Hij is merkdeskundige en schrijver van het boek 'De Kunst van het Kiezen', waarin hij stelt dat elke partij de verkiezingen kan winnen.
De lage opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen komt volgens Oosterhout mede omdat partijen niet in staat zijn om aan kiezers de meerwaarde van zichzelf te laten zien. "Dat leidt er dan vaak toe dat mensen denken dat het niets uitmaakt en ze zich afvragen waarom ze naar de stembus zouden moeten gaan."
"Politieke partijen beginnen bij wat zij belangrijk vinden en proberen mij dat dan als het ware door de strot te duwen."
Oosterhout maakt graag de vergelijking met grote ondernemers en populaire merken. "Wat die doen is dat ze heel erg bezig zijn met de ontvanger, de mensen die je wilt bereiken. In dit geval is dat de kiezer. Hoe kan ik het verhaal zo vertellen dat de kiezer echt geïnteresseerd is", legt hij uit.
"Maar politieke partijen doen altijd precies het omgekeerde. Ze beginnen bij zichzelf, wat zij belangrijk vinden en proberen mij dat dan als het ware door de strot te duwen. Politieke partijen zijn heel erg zendend. Terwijl merken juist heel veel onderzoek doen", zegt hij.
Volgens Oosterhout is het belangrijk dat partijen zich afvragen wat mensen belangrijk vinden. "Op basis van die analyses gaan ze kijken wat zouden we moeten vertellen, hoe zouden we relevant kunnen zijn. Ze veranderen niet hun product, maar wel de manier hoe ze het vertellen. Grote merken denken veel meer lange termijn. In de politiek is het toch vooral dagkoersen."
"Een paar weken van te voren gaan ze mensen proberen te overtuigen. Dat is eigenlijk heel ineffectief."
Volgens Oosterhout moeten politieke partijen niet alleen in de weken voor de verkiezingen zichzelf in de markt zetten, maar eigenlijk altijd. "Positioneren is een plekje vinden in het hoofd van mensen. Dat kost veel tijd. Als je een politieke partij bent en je hebt een keer in de vier jaar verkiezingen, dan moet je eigenlijk die hele vier jaar bezig zijn om die positie die je wilt hebben op te bouwen."
Politieke partijen zijn alleen maar bezig met actie, vindt hij. "Woensdag moet er gestemd worden en een paar weken van te voren gaan ze mensen proberen te overtuigen. Dat is eigenlijk heel ineffectief."
Wat volgens Oosterhout ook niet meewerkt, is dat in gemeenten de verschillen tussen (met name) de vele lokale partijen klein zijn. "Er zijn ontzettend veel lokale partijen en die hebben allemaal dan één issue of zo, ze lijken allemaal heel veel op elkaar. Voor een gemiddelde kiezer in een dorp is het lastig om die verschillen waar te nemen."
Hij zegt dat de landelijke partijen een voordeel hebben. "Je kent ze nog ergens van en weet waar ze voor staan. Lokale partijen moeten een hele profilering doen. Voor de kiezer, als je je er helemaal niet in verdiept en de meeste mensen doen dat niet, dan is het één pot nat."
"Viraal gaan is heel moeilijk. Het gebeurt wel eens, maar relatief weinig."
Waar partijen zich de laatste verkiezingen vooral mee proberen te onderscheiden zijn hun video's op sociale media. Ze hopen op een filmpje dat viraal gaat, maar daarin gaat het dan vaak veel eerder om iets knulligs dan om het echte verhaal.
Oosterhout: "Viraal gaan is heel moeilijk. Het gebeurt wel eens, maar relatief weinig, Vaak gaat het dan om iets geks en heeft het niets met de inhoud te maken. Op TikTok en Instagram wordt de tijd die je krijgt om iets tot je te nemen als ontvanger ook steeds korter. Door de algoritmes zie je heel veel content niet eens meer. Een heel klein deel wordt maar zichtbaar. Er valt er een hoop te verbeteren."
Bekijk hier onder het opkomstpercentage in jouw gemeente in 2022:
