Ex-kraker over de woningnood: 'Hoog tijd voor een nieuwe kraaklente'
De jaren zeventig. De tijd van felle kleuren, hoogpolig tapijt, disco en de Rubik’s Cube. Maar het was ook een periode waarin mensen in opstand kwamen tegen verschillende problemen, waaronder de woningnood die er in die tijd was. Vooral in onze provinciehoofdstad 's-Hertogenbosch was het raak. Een terugblik op ‘de Bossche Kraaklente’, en een probleem dat weer actueler is dan ooit.
Net als in andere steden was er in Den Bosch ook een tekort aan betaalbare woningen. Tegelijkertijd stonden er veel panden leeg omdat die op de planning stonden om gesloopt te worden. Voor veel jongeren in die tijd voelde dat onrechtvaardig. Ook omdat er in de stad veel opleidingen waren zoals de kunstacademie en de HTS. Al die studenten hadden moeite om een kamer of woning te vinden.
"De huisjesmelkers in die tijd maakten er een zooitje van."
Daar moest iets aan gedaan worden, want de omstandigheden waren niet goed. "Mensen woonden vaak slecht en betaalden veel te veel huur. De huisjesmelkers in die tijd maakte er een zooitje van", weet Gertjan van Beijnum nog. Hij is één van de krakers uit die tijd. In 1978 begonnen ze met het kraken van grote gebouwen om aandacht te vragen voor de krapte in de woningmarkt. Het oude ziekenhuis aan de Papenhulst was één van de doelwitten.
"Je had een kraakspreekuur waar je terecht kon voor vragen."
Het plan om het oude ziekenhuis te kraken was er snel. "Ik zat op de kunstacademie en onderweg daarnaartoe kwamen we een leegstaand gebouw tegen. Je ging naar binnen en zag dat je daar prima zou kunnen wonen", vertelt Van Beijnum.
Hoe het kraken van een gebouw in zijn werk ging, daar hadden ze geen idee van. "We besloten met ervaren krakers in gesprek te gaan. Zij hadden ook kraakspreekuren waar je terecht kon voor vragen. Je kreeg dan kort les in hoe je zoiets moest aanpakken."
Steeds meer mensen sloten zich aan om te helpen en ze kwamen al snel op honderd actievoerders. Op de dag dat het zou moeten gebeuren, had iedereen zich verzameld bij de opleiding. "De medewerkers van de academie hadden nog nooit zoveel studenten zo vroeg al voor het gebouw gezien", vertelt Gertjan lachend.
"Voor de communicatie hadden we portofoons gehuurd via het Rode Kruis om alles goed te laten verlopen. De actie was succesvol en mensen werden er enthousiast van. In een week tijd hadden we drie grote gebouwen gekraakt. Daardoor hadden ongeveer 200 mensen een onderkomen."
Kraak van het klooster
Eén van die drie gebouwen was een oud klooster. Er was al een plan om de volgende dag daarheen te gaan. Dat plan was alleen bijna verpest door de media. "We hadden een poster gemaakt met een tijdstip waarop we zouden gaan kraken. Alleen in het journaal lieten ze de verkeerde zien waardoor ons plan al voor iedereen bekend was. We belden meteen om te zeggen dat ze die moesten verwijderen’, vertelt Van Beijnum.
"Gelukkig kon je toen nog geen tv terugkijken en hadden niet veel mensen het gezien waardoor ook het klooster succesvol werd gekraakt." Veel van die gekraakte panden werden uiteindelijk legale woningen. De acties hadden dus hun vruchten afgeworpen.
Het is bijzonder om te zien hoe anno 2026 de problemen van toen opnieuw actueel zijn. Ook in deze tijd is er een flink tekort aan betaalbare woningen. Zou er dan een nieuwe ‘Bossche Kraaklente’ moeten komen? "Het is er hoog tijd voor en ik zou ze helpen ook. Er staan vooral veel winkels leeg nu. Dat zou een optie kunnen zijn", legt Gertjan uit. Of het zover komt, is nog maar de vraag. Voorlopig blijft het bij de Bossche Kraaklente uit 1978.
Dit weekend is het '70's weekend' op Omroep Brabant radio. We hebben extra veel aandacht voor verhalen en herinneringen uit dat rijke decennium. Daarnaast draaien we alleen maar de beste 70's muziek.