Nicole zag een kunstwerk op haar tafelblad, Frans weet wiens werk dit is
Boswachter Frans Kapteijns deelt wekelijks zijn kennis van de natuur. Iedereen kan vragen insturen via [email protected]. Dit keer besteedt Frans onder meer aandacht aan het vreetspoor op een vuile glazen tuintafel, een raar soort nestkastje, een grote sprinkhaan in Estepona en een maserknol op een grove dennenboom. Deel een van deze Stuifmail is zaterdag al gepubliceerd.
Wie heeft een kunstwerkje achtergelaten op de vuile glazen bovenkant van een tuintafel?
Nicole trof op de vuile glazen bovenkant van haar tuintafel een mooi spoor aan. Ze wil graag weten wie dit kunstwerkje achtergelaten heeft. Volgens mij heeft een grazende slak dit prachtige spoor achtergelaten. Dit spoor is niet een normaal slakkenspoor, want dat is een slijmspoor. Dit spoor is een vraatspoor.
Een of meerdere soorten huisjesslakken kunnen op vochtige plekken algen van oppervlakken zoals tuintafels schrapen. Dat doen ze ook op tegels en tuinmeubilair. Vooral de kleine huisjesslakken, zoals de barnsteenslak (zie de foto hieronder), de grote regenslak en het boerenknoopje zijn slakken die algen wegschrapen.
Deze kleine huisjesslakken zijn dus tot op zekere hoogte 'nuttig' bij het schoonmaken van oppervlakken. Daarnaast zijn posthoornslakken nuttig bij het bestrijden van algen in vijvers en aquaria. Naast de algen die ze opeten, eten ze ook van het achtergebleven visvoer en het rottend plantenmateriaal.
Weer andere huisjesslakken zijn echte opruimers in de tuin. Ze eten vooral dode bladeren, rottend plantenmateriaal, korstmossen en paddenstoelen. Een voorbeeld van zo’n huisjesslak is de gewone tuinslak, zie de foto hieronder.
Een uitzondering op die nuttige slakken is de invasieve segrijnslak (hieronder).
Die kan behoorlijke schade aanrichten in de tuin. Segrijnslakken eten vooral verse planten en ook jonge verse blaadjes. Daarmee staat deze slak bekend als een vraatzuchtige soort in de tuin.
Bijzondere nestkast, waarvoor?
Willy Kersjes zag een vreemd soort nestkastje bij boswachterij Sleenerzand in Drenthe. Hij vraagt zich af waarvoor dat nestkastje dient. Op de foto zie je inderdaad een raar soort nestkastje. Onderzoek van mij heeft uitgewezen dat dit een nestkastje is dat gebruikt wordt in een onderzoek voor een aantal vogelsoorten. Vermoedelijk is het gebied waar Willy aan het wandelen was een studiegebied van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO).
De nestkastjes hangen zo laag, zodat de onderzoekers er gemakkelijk bij kunnen. Dit vooral omdat die nestkastjes zeer regelmatig gecontroleerd moeten worden. Anders moeten ze constant met ladders sjouwen en dat bevordert de snelheid om weer snel weg te zijn niet. Voor de opening van het kastje hangt een soort ijzeren gaas, wat de onderzoekers een 'tuutje' noemen.
Die hangt ervoor zodat predatoren geen kans hebben om de vogels te vangen en op te eten. De tuutjes zijn getest zodat de vogels de kastjes wel in en uit kunnen maar de predatoren, zoals eekhoorns en steenmarters, er niet bij kunnen.
Welke sprinkhanensoort zijn wij tegengekomen in Zuid-Spanje?
Rut en Jo Verbeet zijn aan het overwinteren in het Zuid-Spaanse Estepona en daar kwamen ze een grote sprinkhaan tegen. Ze stuurden me een foto en vragen of ik kan aangeven welke soort sprinkhaan dit is en waar deze thuishoort. Gelukkig heb ik dit soort sprinkhanen al eens eerder onder ogen gehad.
Ik wist meteen dat dit insect thuishoort bij de familie van de veldsprinkhanen. De naam is acanthacris ruficornis (de Nederlandse naam is vermoedelijk tuinsprinkhaan). Het is een Afrikaanse soort die sinds 1970 ook voorkomt in Zuid-Spanje.
De acanthacris ruficornis is een heel fraai exemplaar met een fluwelige bruine kleur, een felle lichte streep op zijn thorax (soort borstkas) en forse stekels op de schenen van de achterpoten. Deze sprinkhaan doet zich tegoed aan een breed scala van breedbladige planten, met een sterke voorkeur voor struiken en bomen.
Ze komen voor in open en halfopen warme leefgebieden zoals verlaten terreinen met de plantensoort kleverige alant. Daarnaast vind je ze in de buurt van zoutmoerassen, langs rivieren, in garrigues, maar ook in riet.
Wat zit er op een grove dennenboom, is dit normaal?
Berry Swaans zag in de Oisterwijkse bossen een den. Op afstand meende hij bij de boom een nest te zien. Dichterbij gekomen zag hij een mooie vergroeiing. Zijn vraag is: is dat een normaal verschijnsel? Nou, het is niet echt een normaal verschijnsel, maar het komt wel redelijk veel voor bij diverse boomsoorten. Zo’n vergroeiing noemen we een warrelknoest.
Overigens kom je ook namen tegen zoals maserkrop, maserknol of wortelknol. Hoe ze ook heten, het zijn tumorachtige groeiaandoeningen die ontstaan door schimmels of bacteriesoorten. Deze schimmels en bacteriën veroorzaken bij besmette houtcellen een ongeremde groei. Sommige mensen denken bij het zien van zo’n warrelknoest aan een boom dat die boom ziek is. Dat is echter niet waar.
Zo’n boom kan nog jaren leven met zo’n warrelknoest op de stam. Een warrelknoest is dus een soort vergroeiing aan de boom. Die neemt buitengewone vormen aan die sterk afwijken van het normale groeipatroon van de boom. Warrelknoesten kunnen als grote ballen aan een stam kleven en zelfs heel de stam of wortel omsluiten.
Ondanks dat deze warrelknoesten ieder jaar een stukje groeien, wordt de groei van de boom hierdoor niet geremd. Van binnen ziet zo’n warrelknoest er trouwens heel fraai uit. Het lijkt van binnen wel of het hout de vorm heeft van in elkaar gevlochten cirkels. Als je een warrelknoest door zou kunnen snijden, zie je duidelijk dat het hout in cirkels is gevormd en dat de lagen op bepaalde plaatsen in elkaar zijn overgegaan, zie deze link.
Rubriek mooie foto’s
In de rubriek mooie foto's dit keer een foto die gemaakt is door Yvonne Rommelaars. Zij legde een fuut met een jonkie op de rug vast.
Natuurtip
Zondag 29 maart kun je van tien uur 's ochtends tot twaalf uur 's middags deelnamen aan een wandeling in Oisterwijk met als thema de wolf.
De wolf is na 150 jaar afwezigheid weer teruggekeerd naar Nederland. Elk jaar komen er meer roedels bij. Ook in Brabant worden soms wolven gezien. Tijdens deze activiteit gaan we géén echte wolf zien, maar gaan we dieper in op wolven in het algemeen, de diersoort, diens rol in de natuur en de relatie met de mens.
Het is zo'n beetje de meest besproken diersoort van Nederland maar wat weten we eigenlijk van ‘de wolf’? Hoe herken je een wolf en hoe zie je het verschil met een grote hond? Welke sporen van wolven zou je kunnen vinden? En wat moet je doen als je een wolf tegenkomt? De gidsen van Natuurmonumenten vertellen u er graag meer over. Ook diverse aspecten van het leven van een wolf en diens rol in de natuur komen aan bod.
Niet iedereen is blij met de komst van de wolf. Het dier laat ons zien dat wij mensen niet alles kunnen bepalen in het Nederlandse landschap. We zullen moeten nadenken over hoe we in de toekomst kunnen blijven samenleven met de wolf. Hoe kan Natuurmonumenten daaraan bijdragen? En wat kan jij doen? Tijdens deze activiteit gaan we daar op in.
Meer informatie
• Aanmelden is verplicht en kan via de volgende link.
• Vertrekpunt is het bezoekerscentrum Oisterwijkse Bossen en Vennen aan de Van Tienhovenlaan 4 in Oisterwijk, zie deze link.
• Deelname kost elf euro, leden van Natuurmonumenten betalen 7,70 euro.
• Deze excursie is gericht op volwassenen. Oudere kinderen zijn onder begeleiding van een volwassene ook welkom.
• Trek stevige wandelschoenen aan.
• Draag kleren die passen bij het weer.
• Controleer jezelf achteraf altijd op teken.
• Honden mogen niet mee.