TU Eindhoven getroffen door dure btw-regels open access in Eindhoven

De Technische Universiteit Eindhoven krijgt te maken met hogere kosten voor wetenschappelijke publicaties. Dit komt door een recente uitspraak van de rechter over btw-regels rondom open access.

De Belastingdienst heeft een rechtszaak gewonnen over het btw-tarief dat geldt voor wetenschappelijke tijdschriften. Voor het lezen van tijdschriften geldt een laag tarief van 9 procent. Maar voor het publiceren van artikelen in deze tijdschriften moeten universiteiten 21 procent btw betalen.

De TU Eindhoven, samen met andere kennisinstellingen, betaalt steeds meer voor het publiceren van wetenschappelijke artikelen. Dit komt doordat open access, waarbij artikelen gratis toegankelijk zijn voor iedereen, duurder wordt door de hogere btw. In 2020 gaf de Nederlandse universiteitenvereniging UNL aan dat er 62 miljoen euro werd uitgegeven aan abonnementen en publicatierechten.

Achtergrond
Open access is een model waarbij universiteiten betalen om artikelen te publiceren, zodat deze voor iedereen gratis te lezen zijn. Dit model vervangt de dure abonnementen op wetenschappelijke tijdschriften. De Belastingdienst en de rechter stellen echter dat publiceren een andere dienst is dan lezen, met een hoger btw-tarief als gevolg.

Universiteiten zoals die in Eindhoven willen kennis toegankelijk maken, maar worden volgens UNL juist financieel benadeeld door de btw-regels. Dit staat haaks op het streven van de overheid om innovatie en kennisdeling te stimuleren.

Impact op universiteiten
Bijna 80 procent van de Nederlandse wetenschappelijke publicaties is inmiddels open access. Toch blijven universiteiten zoals de TU Eindhoven tegen hoge kosten aanlopen. Dit komt mede door het verdienmodel van grote uitgevers, die nog steeds een belangrijke rol spelen. Zelf uitgegeven tijdschriften, waarbij geen kosten worden gerekend, zijn maar beperkt beschikbaar.

Er zijn verschillende vormen van open access, zoals de ‘gouden’ route waarbij alle artikelen gratis toegankelijk zijn, en hybride tijdschriften met zowel betaalde als gratis artikelen. De TU Eindhoven moet keuzes maken binnen deze opties, maar de hogere btw maakt het lastig om kosten te beperken.