Omroep Brabant maakt sinds kort gebruik van de 'hulp bij lezen'-functie. Hiermee kun je artikelen op een makkelijkere manier lezen of laten samenvatten. De tool is bedacht en gemaakt door het Eindhovense bedrijf Tolkie. De functie was in eerste instantie bedoeld voor nieuwsorganisaties, maar is ondertussen ook op veel andere websites te gebruiken. "Het is voor veel mensen een groot probleem."

Tolkie werd vijf jaar geleden opgericht door Jeroen van de Nieuwenhof en Laurens van den Berg. Jeroen werkte op de Fontys Hogeschool voor Journalistiek in Tilburg, waar onderzoek werd gedaan naar nieuwsberichten op basis van data.

"Daardoor vroeg ik me af: kunnen we nieuws begrijpelijk maken voor een doelgroep die moeite heeft met lezen, met behulp van technologie?", zegt Jeroen. "Ik werd voorgesteld aan Laurens, die een nieuwswebsite voor laaggeletterden wilde oprichten. Samen gingen we aan de slag."

Met steun van subsidie werkten ze samen met ontwikkelaars en programmeurs aan een testversie, wat uitgroeide tot een succesvolle tool. "Je kan de leeshulp op twee manieren gebruiken", legt Jeroen uit. "Zo kan je een tekst helemaal versimpelen en je kan kiezen voor een makkelijke samenvatting in eenvoudige taal. Op sommige websites is er ook een voorleesfunctie."

Dat alles gebeurt met één druk op de knop. "Het is belangrijk dat iedereen nieuws kan begrijpen en weet wat er in de omgeving speelt", vindt Jeroen. "Zeker in een tijd met AI en nepnieuws is het belangrijk om mensen goed te informeren."

Uit onderzoek van Stichting Lezen en Schrijven blijkt laaggeletterden dezelfde nieuwsbehoefte hebben als andere groepen in de samenleving. "Die groep is bovengemiddeld geïnteresseerd in wat er om hen heen gebeurt", zegt Jeroen. "Lokaal en regionaal nieuws is dus heel belangrijk voor hen."

Het werd Jeroen en Laurens al snel duidelijk dat de tool op meer plekken nodig was dan alleen op nieuwswebsites. "Het is voor veel mensen een groot en maatschappelijk probleem. Meer dan 3 miljoen mensen zijn laaggeletterd, terwijl je overal teksten moet lezen. Alles wordt digitaler en loketten verdwijnen, dus kunnen lezen en schrijven is steeds harder nodig. Je moet weten hoe je een paspoort kan aanvragen of begrijpen wat je moet doen als een woningcorporatie een brief stuurt."

De tool wordt daarom ook gebruikt op websites van de gemeente, woningcorporaties en zorginstellingen. Anita Ossewaarde is daar heel blij mee. Zij was laaggeletterd, tot ze op haar 31e terug naar school ging. Ze is ambassadeur van Stichting ABC, een vrijwilligersorganisatie van en voor laaggeletterden. "De overheid en bijvoorbeeld ziekenhuizen gebruiken vaak moeilijke taal", vindt ze. "Er wordt vaak niet gedacht aan mensen die moeite hebben met lezen en schrijven."

Tolkie werd uitgebreid getest door ervaringsdeskundigen, waarvan Anita er eentje was. "Ik heb gezegd hoe het beter kan en waar ze op moesten letten. Het is fantastisch geworden. Ik gebruik het zelf ook nog wel eens, dan zoek ik een woordje op wat ik niet begrijp. Dat vind ik het mooie van Tolkie, je kan zelf naar meer informatie vragen en ervan leren."

Ze had gewild dat Tolkie eerder bestond. "Ik ben blij dat er iemand wakker is geworden en dit heeft gemaakt. Ik ben al dertig jaar ambassadeur bij Stichting ABC. Dan weet je dat het hard nodig is."