Boswachter Frans Kapteijns deelt wekelijks zijn kennis van de natuur. Iedereen kan vragen insturen via [email protected]. Dit keer besteedt Frans onder meer aandacht aan balletjes in de taxus en bruine naalden aan coniferen, een overleden beestje in een tuin, een veldkrekel en een sleutelbloem. Deel twee van deze Stuifmail wordt zondagochtend gepubliceerd. 

De Stuifmailvraag
Welk deel van een bloemzaadje zorgt ervoor dat het plantje kan beginnen te groeien?  Is dat:

1. De schil.
2. Het kiempje.
3. De bloembladeren.
4. De wortels.

Reacties graag naar [email protected]. De winnaar krijgt de eer en bloemzaden van het Van Gogh Nationaal Park in een juten zakje. Komende zondag tussen elf uur 's ochtends en twaalf uur 's middags hoor je het antwoord.

Wat is dit voor mooie plant?
De familie Van Sambeek stuurde mij een foto van een mooie plant. De naam van deze prachtige plant is gulden sleutelbloem. Deze gulden sleutelbloem, die in het verleden de naam echte sleutelbloem had, behoort tot de sleutelbloemfamilie.

Ze groeien vooral in weilanden en bossen en dan het liefst op vochtige, kalkrijke grond zoals leem, maar ook zavel en zandgronden met voldoende kalk. Er is daarnaast nog een andere sleutelbloem in ons Brabantse land te vinden: de slanke sleutelbloem. Deze soort groeit het liefst op vochtige, humusrijke en voedselrijke bodem dus ook bij hen hebben kalkhoudende leem- of kleigronden de voorkeur.

Deze slanke sleutelbloem komt het meest voor in ons Brabantse land. De gulden sleutelbloem is wat meer bijzonder, die komt maar sporadisch voor in Brabant. Daarnaast zijn er nog andere verschillen. Daarbij is het voornaamste verschil de kleur van de bloemen. De gulden sleutelbloem heeft diepgele bloemen met oranjevlekken.

De kelk aan de onderkant is enigszins opgezwollen. De bloemen van de slanke sleutelbloem zijn lichtgeel van kleur, hebben geen vlekken en de kelk is heel smal.  Waarom de naam sleutelbloem? Als je naar de bloeiwijze kijkt, kun je daar met veel fantasie er een bosje gouden sleutels in zien. Daarnaast speelt de legende over deze plant een rol. Het zou zo zijn dat Petrus ooit eens zijn sleutelbos heeft laten vallen. Op die plaats waar deze sleutelbos terechtkwam zouden goudgele (gulden) bloemen zijn gaan groeien. 

Vreemde balletjes aan de taxus?
Bob van Soolingen zag aan zijn taxus vreemde balletjes hangen. Hij vroeg zich af wat dit zijn. Op de foto die hij stuurde, zie ik geen rare balletjes, maar de mannelijke bloemen van de taxus. Je kunt ook zeggen dat op de foto van Bob de mannelijke plant/boom staat, want de taxus is tweehuizig.

Dit laatste betekent dat mannelijke en vrouwelijke bloemen op afzonderlijke planten/bomen groeien. De mannelijke planten beginnen in het vroege voorjaar hun kegeltjes (balletjes) te ontwikkelen. Dit kan soms al vanaf februari zijn.

Vanaf die periode tot zeker in april produceren de mannelijke planten dan hele stuifmeelwolken met de bedoeling de vrouwelijke planten te bestuiven. Op de vrouwelijke planten zijn dan intussen heel kleine onopvallende bloempjes, zie de foto hierboven, gaan groeien. Na de bestuiving gaan dan op die vrouwelijke planten de bekende vruchten/bessen, zie de foto hieronder, groeien.

Daarnaast wil Bob weten waarom bij verschillende coniferen (naaldbomen) in zijn tuin bruine naalden verschijnen.

Dood diertje gevonden in de tuin
Ralph van Roessel vond een overleden beestje in zijn tuin. Hij wil weten wat het is. Op de foto herken ik duidelijk een bootsmannetje of ruggenzwemmer. Helaas is deze ruggenzwemmer verkeerd geland, want het is een insect dat in het water thuishoort en niet op het droge.

Hoe komt dit insect dan op het droge, is de vraag? Heel simpel: als bepaalde waterplekken te vol worden en er te veel gewone bootsmannetjes zitten of de paringstijd breekt aan en er zijn te weinig vrouwtjes, dan gaan de mannetjes op zoek naar een ander waterbiotoop. Dit doen ze vliegend, want gewone bootsmannetjes zijn wantsen die vleugels hebben.

De meesten landen dan ook weer in een waterplas. Maar dit bootsmannetje van Ralph heeft verkeerd gemikt en is dus verkeerd geland. Helaas wordt het dan voor zo’n gewoon bootsmannetje heel lastig om vanuit deze positie weer bij het water te komen. Dit vooral omdat heel het lichaam - dus ook de poten - afgestemd zijn op zwemmen en niet op lopen.

Het onhandige zit 'm vooral in hun spatelvormige, lange voorpoten met sterke borstelige beharing. Kortom, dit diertje heeft het dus niet gered. Wil je meer weten over bootsmannetjes, kijk dan eens op deze link.

Waarom kruipt een veldkrekel achterwaarts uit zijn holletje?
André van Drunen heeft een mooie veldkrekel op de foto gezet. Hij heeft er ook een vraag over. Waarom komt de veldkrekel achterwaarts uit zijn holletje?

Nou, veldkrekels zijn heel slimme insecten. Ze komen meestal achteruit hun holletje, omdat ze de buitenwereld niet vertrouwen en denken aan hun eigen veiligheid. Het zijn namelijk heel schichtige insecten. Mochten er vijandige dreigingen zijn, dan schieten ze met hun kop naar voren meteen diep in hun holletje.

Die holletjes graven deze veldkrekels zelf. Ze nemen dus ook geen genoegen met een door een ander gegraven holletje! De holletjes dienen als schuilplaats, maar ook als plek om te overwinteren. Vaak zie je voor zo’n holletje een soort platformpje. Dan weet je dat daar een mannetje van de veldkrekel woont. Dat platvormpje dient als plek van waaraf de mannelijke veldkrekel zijn territorium verdedigt, maar ook om een vrouwtje te lokken.

Welk insect staat op de foto?
Ad van Brunschot zag in zijn tuin een opvallend gekleurd insect. Het diertje zat op een muur en het bleef rustig zitten zodat Ad een foto kon maken. Graag wil hij weten welk insect hij gefotografeerd heeft. De naam van dit insect is agaatvlinder. Deze nachtvlinder komt redelijk veel voor in ons land. Het zijn echte nachtvlinders, die behoren tot de grote familie van de uilen. Van deze familie van nachtvinders vermoedt men dat er meer dan 25.000 soorten in de wereld rondvliegen.