Boswachter Frans Kapteijns deelt wekelijks zijn kennis van de natuur. Iedereen kan vragen insturen via [email protected]. Deze keer besteedt Frans onder meer aandacht aan een snuitkever, een dode roofvogel, een keep en een diertje dat behoort tot de familie van de kevercicaden, meer specifiek de infraorde lantaarndragerachtigen. Een deel van deze Stuifmail is zaterdag al gepubliceerd.

Is deze keep gezenderd?
Harry Verbeek maakte een foto van een keep. Toen hij de foto terugzag, viel hem een draadje onder de vleugel op. Hij vraagt zich af of de vogel misschien gezenderd is. Als ik naar de foto kijk, vraag ik mij dat ook af, want ik zie geen zender op de rug zitten. Het kan zijn dat de keep de zender is kwijtgeraakt en dat alleen een dun draadje is blijven zitten.

Als kepen gezenderd worden, bevindt zich een minuscuul apparaatje op de rug, net boven de staartinplant. Die zender zit met een dun 'harnasje' van elastiekjes vast om de vleugels. Mogelijk is zo’n elastiekje blijven hangen. Wat in ieder geval zeker is: ook in Nederland worden kepen gezenderd, al gebeurt dat niet op grote schaal. Het doel is om inzicht te krijgen in hun trekgedrag, overleving en leefgebied. Hopelijk kan een luisteraar of lezer hier aanvullende informatie over geven.

Prachtig insect 
Theo Zelen stuurde mij een prachtige foto van een insect. Hij vermoedde dat het om een snuitkever ging, en dat klopt. Het betreft de bruine zuringsnuitkever. Deze soort behoort tot de familie van de snuitkevers, waarvan wereldwijd zo’n 97.000 soorten zijn beschreven.

Wat direct opvalt, is het geelbruine lichaam, dat lijkt bestrooid met stuifmeelpoeder. Daarnaast heeft deze snuitkever een langwerpig, cilindervormig lichaam. Op de foto staat vermoedelijk een mannetje, want bij mannetjes heeft de snuit dezelfde kleur als het lichaam. Bij vrouwtjes is de snuit zwart.

Volwassen bruine zuringsnuitkevers eten bladeren van zuringsoorten, met een voorkeur voor veldzuring. Na de paring legt het vrouwtje eitjes in een zuringstengel. De larven graven daarin gangen en verpoppen zich in holtes die aan de binnenkant met uitwerpselen zijn bekleed. Eind september kruipt de nieuwe generatie kevers de grond in om te overwinteren bij de wortels van de plant.

Dode roofvogel, is dit een buizerd?
Judith Plooijer trof tijdens een wandeling in het bos bij het Moleneind een dode roofvogel aan. Zij dacht aan een buizerd en vroeg zich af waaraan de vogel is overleden. Op basis van de foto kan ik zeggen dat het geen buizerd is, maar een havik, waarschijnlijk een mannetje.

De dood van zo’n toppredator kan verschillende oorzaken hebben. Haviken vliegen soms tegen ramen, hoogspanningskabels of in het verkeer, ondanks hun behendigheid. Ook vergiftiging komt voor, direct of via vergiftigde prooien zoals duiven die besmet zaaizaad hebben gegeten.

Daarnaast kunnen bestrijdingsmiddelen, vooral herbiciden, een negatieve invloed hebben op vooral jonge haviken. Jonge vogels kunnen ook ten prooi vallen aan bosuilen of oehoes. Tot slot komt illegale doding of nestverstoring helaas nog steeds voor, ondanks de beschermde status van de havik.

Welk diertje zat op de kliko?
Anja Thompson zag een beestje over haar kliko lopen en maakte er een foto van. Ze stuurde die, enigszins uitvergroot, naar mij met de vraag of ik kon aangeven wat het was. Omdat wij in onze tuin veel klimop hebben, herkende ik het diertje vrijwel meteen. De vergroting van de foto maakte dat nog eenvoudiger.

Op de foto staat een nimf van de klimopkevercicade heel mooi afgebeeld. De volwassen klimopkevercicade, die op de foto hieronder is te zien, is overigens wat makkelijker te herkennen en ben ik ook vaker tegengekomen. Des te leuker dat Anja juist een nimf heeft gefotografeerd, want die zie ik zelf maar zelden.

Wat grappig is, is dat dit kleine diertje van slechts zeven millimeter een hele rits aan familiebanden heeft. Klimopkevercicades zijn insecten uit de familie van de kevercicaden en behoren tot de infraorde van de lantaarndragerachtigen. Die maken op hun beurt weer deel uit van de orde van de halfvleugelige insecten, meer bepaald de onderorde van de cicaden. Dan ben je wat!

De diertjes hebben variabele kleuren, variërend van lichtbruin en olijfgroen tot bijna zwart. Heel bijzonder is dat de voorvleugels zijn voorzien van een netwerk van fijne adertjes. Klimopkevercicades kunnen niet vliegen – in tegenstelling tot de meeste van hun familieleden – maar ze kunnen wel goed springen.

Je komt deze soort tegen op zowel vochtige als droge locaties, in gesloten loof- en gemengde bossen en in halfopen boomopstanden zoals bosranden, parken en begraafplaatsen. Ze zitten daar op bomen, struiken en zelfs op lianen, zoals kamperfoelie. Ook qua voedsel zijn ze niet kieskeurig: ze voeden zich met bastsappen van allerlei houtige waardplanten, waaronder eiken en lindes, al hebben ze duidelijk een voorkeur voor klimop.

Volwassen klimopkevercicades zijn vooral te zien van eind juni tot oktober; de nimfen kom je eerder in het jaar tegen.

Rubriek mooie foto’s
In de rubriek mooie foto’s deze keer een foto van Martien van Helmond. De familie Van Helmond uit Deurne gaat iedere woensdag naar Utrecht om daar op de kleinkinderen te passen. Tijdens een wandeling langs de Vecht legde Martien dit nest van een meerkoet met jonkies vast.

Natuurtip 
Zondag 3 mei kun je deelnemen aan een wandeling met als thema 'mysteries van de wijst'. Er wordt gewandeld van tien uur ’s ochtends tot twaalf uur ’s middags.

Tijdens deze wandeling begeleiden natuurgidsen je en informeren zij je over het fenomeen wijst, de Peelrandbreuk, de zijbreuken en de hoogteverschillen in het landschap. Waarom heeft het slootwater hier een roestbruine kleur? Waarom is de flora hier zo divers? Waarom zijn de hoger gelegen delen nat en de lager gelegen delen veel droger? Leer meer over de historie en het leven van de boeren met deze grondeigenschappen. Verbaas je bovendien over het uitbundige groen en geniet van de lente!

Meer informatie
•    Aanmelden is niet nodig en deelname is zoals altijd gratis.
•    Vertrekpunt is de parkeerplaats tussen Schansweg 10 en 12 in Uden.
•    Het wandelen vindt plaats over onverharde paden en is niet toegankelijk voor kinderwagens, rolstoelen en dergelijke. 
•    Zorg voor goede wandelschoenen!
•    Kijk ook eens op onze website, zie deze link.
•    Draag kleren die passen bij het weer.
•    Controleer jezelf achteraf altijd op teken!