Deze week beginnen de centraal schriftelijke eindexamens. Voor zo'n 144.000 middelbare scholieren een spannende tijd. Welke vragen de leerlingen onder ogen krijgen, blijft tot het laatste moment strikt geheim. Aardrijkskundedocente Evy Kolen uit Tilburg is een van de mensen die die vragen bedenkt. "Tot nu toe weet nog niemand van de leerlingen dat ik dit doe." 

Evy Kolen, aardrijkskundedocent van het Odulphus Lyceum in Tilburg, is sinds twee jaar constructiegroeplid van het Cito. Ze verzint vragen voor het centraal eindexamen havo en vwo. Samen met zeven andere aardrijkskundedocenten uit heel Nederland is ze daar een dag in de week mee bezig. "Ik vind het leuk om creatief bezig te zijn met mijn eigen vak. Hiermee heb je de mogelijkheid om echt diep in je stof te verdiepen."

In de voormalige kapel van de monumentale school uit 1899 heeft ze net een pak oude eindexamens geopend. Arbeidsmigratie in India en Nepal, investeringen in het Keniaanse spoor. Het zijn twee onderwerpen uit het havo-eindexamen aardrijkskunde van 2024 maar geen vragen van haar hand.

Kolen hoopt dit jaar voor het eerst een eigen vraag tegen te komen als ze de examens uit de verpakking haalt. "Er gaat een hele lange tijd overheen voordat jouw vraag daadwerkelijk in het eindexamen komt, omdat er allemaal nog screenings overheen gaan. Wij leveren de eerste versies aan in een databank en van daaruit gaat de toetsdeskundige van Cito met externe experts aan de slag om de definitieve versie samen te stellen." Een traject dat wel twee jaar kan duren.

In totaal worden jaarlijks zo'n 13.000 examenvragen bedacht voor het voortgezet onderwijs. Al die vragen worden uitvoerig nagekeken en gecheckt. Voordat een leerling een examenvraag onder ogen krijgt, is deze gemiddeld al door zeven personen bekeken.

Haar inspiratie haalt Kolen overal vandaan. "Uit de lesstof, het nieuws, en ik haal heel veel inspiratie uit reizen die ik heb gemaakt." Welke onderwerpen haar het meest aanspreken houdt ze vakkundig voor zich. Strikte geheimhouding over de inhoud van de examenvragen is verplicht. "Dat kan ik niet vertellen natuurlijk, want dat komt misschien wel terug in een van de examens."

Ze kan wel iets zeggen over de opbouw van het examen zelf. "Dat bestaat meestal uit 32 vragen verdeeld over acht aandachtsgebieden, met vier à vijf vragen over de wereld, de aarde, een stukje Zuid-Amerika voor het vwo en Brazilië voor de havo, en natuurlijk de Nederlandse leefomgeving."

Leerlingen die eindexamen aardrijkskunde doen, krijgen drie losse bundels. "We hebben het opgaveboekje met alle vragen, het bronnenboekje met daarin de bronnen en een kaartkatern met verschillende kaarten die ze kunnen gebruiken bij het beantwoorden van de vragen."

Hoe ze zal reageren als ze bij het openen van de examens een vraag van zichzelf tegenkomt? "Dan hoop ik vooral dat de leerlingen ze heel goed maken."