Vanaf 1 juli begint de provincie met het intrekken van ongebruikte stikstofruimte in vergunningen. De hoeveelheid stikstofruimte in een vergunning bepaalt hoeveel stikstof van een bedrijf neer mag komen in kwetsbare natuurgebieden. Veehouders die drie jaar of langer niet (meer) actief zijn of geen gebruik hebben gemaakt van de toestemming om een nieuwe stal te bouwen, kunnen de stikstofruimte dus kwijtraken. De provincie doet dit om te voorkomen dat slapende stikstofruimte alsnog wordt benut en zo schade aan de natuur veroorzaakt.

Daarnaast pakt de provincie de grote industriële uitstoters in Brabant aan met een maatwerkaanpak. Voor de industrie geldt dat stikstofruimte vijf jaar onbenut moet zijn voordat deze kan worden ingetrokken. Er is gekozen voor maatwerk, vanwege de verschillen in de manier waarop grote bedrijven werken.

Voor boeren geldt dit niet, omdat zij grotendeels op dezelfde manier werken. In totaal gaat het om 500 tot 700 mogelijke veehouders. Daarvan hebben er 200 tot 300 een slapende vergunning en 300 tot 400 een ongebouwde stal. Het intrekkingsbeleid geldt niet voor boeren met een actief bedrijf die minder dieren houden dan hun vergunning toestaat.

Het gaat slecht met de natuur
Het voorkomen van nieuwe stikstofuitstoot is nodig, omdat het slecht gaat met kwetsbare natuurgebieden. Dit komt onder meer doordat er te veel stikstof in die natuur terechtkomt. Daarom moet de uitstoot in Brabant drastisch omlaag en moet de natuur kunnen herstellen.

Om die reden is het al lange tijd vrijwel onmogelijk om een vergunning te krijgen voor projecten waarbij stikstof in kwetsbare natuur terechtkomt. Denk aan het uitbreiden van veehouderijen, maar ook aan het bouwen van huizen en de aanleg van wegen en andere infrastructuur.

De provincie kiest ervoor om stikstofruimte die niet in gebruik is, in te trekken om erger te voorkomen. Bijvoorbeeld dat volledige vergunningen van actieve bedrijven worden vernietigd. De afgelopen jaren zette de rechter regelmatig een streep door stikstofvergunningen van bedrijven. Wanneer dat gebeurt, heeft de provincie geen controle over welke bedrijven en projecten worden geraakt.

Snel bouwen?
Anderhalf jaar geleden werd de maatregel al aangekondigd. Dat moest volgens de wet, zodat ondernemers nog genoeg tijd hadden om hun stikstofruimte in gebruik te nemen, bijvoorbeeld door een nieuwe stal te bouwen. Het effect hiervan had kunnen zijn dat bedrijven snel, zolang het nog kon, gingen bouwen of uitbreiden.

Die vrees had de provincie niet. Waarom zou een bedrijf de ruimte ineens wel in gebruik nemen na die jarenlang te hebben laten liggen, was de redenering. Ongetwijfeld zullen enkele bedrijven dit wél hebben gedaan, maar de impact daarvan  zal uiteindelijk meevallen, zo schatte de provincie in november 2024 in.

Niet meteen intrekken
Het intrekken van vergunningen begint niet direct op 1 juli. Voordat slapende stikstofruimte wordt ingenomen, moet eerst worden vastgesteld of een bedrijf daadwerkelijk niet (meer) actief is of dat een stal niet is gebouwd. Pas na een procedure met de mogelijkheid tot inspraak kan een besluit worden genomen.