Deze bijzondere albums laten de oorlog in Brabant in foto's zien
Met donderend geraas breekt een Duitse pantsertrein vlak bij Mill door de Nederlandse linies. Hij stopt middenin het hart van de verdediging en zaait dood en verderf. Maar als hij terugrijdt richting Duitsland stuit hij op mijnen, ontspoort en wordt direct aangevallen. Honderden Duitsers komen om op die meidag in 1940 bij de Peel-Raamstelling.
Lang duurt die slag niet. De tweeduizend Nederlandse militairen moeten het na een dag bloedige strijd afleggen tegen de enorme Duitse overmacht die tegenover hen staat. Ze worden aangevallen door liefst twintigduizend manschappen, die bovendien ook nog veel betere wapens hebben.
Een van die aanvallers is een jonge Wehrmachtsoldaat. Samen met zijn divisie vallen ze ons land binnen bij het Limburgse Gennep en trekken via Mill, Den Bosch en Breda richting Antwerpen. Onderweg schiet de machinegeweerbedienaar ook foto's die hij plakt in een album waarin hij spreekt over 'de zegentocht van onze divisie'. Op de voorkant prijkt de titel 'oorlogsherinneringen' met daarnaast een stalen helmpje met een hakenkruis.
Het is de start van een zoektocht naar wat blijkt het trieste lot van deze Duitse militair, die zondag 10 mei om 20.15 uur te zien is bij MAX op NPO2 bij het programma Oorlogsalbums.
Niet alleen in deze aflevering speelt Brabant een belangrijke rol, ook een week later is dat het geval wanneer 'De Poolse helden' centraal staan. In dat album veel foto's van Poolse militairen bij een groot gebouw en een molen.
Die molen blijkt in Bavel te zijn. Polen blijven na de bevrijding van Breda en omgeving daar in 1944 en 1945 langere tijd aanwezig en in die tijd bloeien vele Pools-Bavelse liefdes op.
Ook het Maczek Memorial in Breda, dat is opgedragen aan de Poolse generaal Stanisław Maczek die de stad bevrijdde, speelt een belangrijke rol in deze aflevering. Daar liggen 160 militairen uit Polen begraven die sneuvelden tijdens de bevrijding van Nederland.
Het album leidt ons langs andere plekken in Brabant die door hen zijn bevrijd. Zo is een pantservoertuig in een straat in Terheijden te zien. Genomen op 4 november 1944, weet een inwoner van het dorp te vertellen die ze als jochie met tanks zag binnenrollen.
Een deel van de troepen van Maczek bestond uit Polen die eerst gedwongen moesten meevechten met de Duitsers. Maar nadat ze gevangen waren genomen door de geallieerden, sloten ze zich aan bij de Poolse divisie om vervolgens tegen de Duitse troepen te strijden.
Deze zogeheten eerste Poolse Pantserdivisie vocht van 1944 tot mei 1945 in Frankrijk, België, Nederland en Duitsland, maar wilde uiteindelijk het eigen land bevrijden. Maar voordat ze daar waren, hadden de Russen heel Polen al ingepikt. Rusland zag het niet zitten dat de militairen uit deze divisie terugkeerden naar hun eigen land en daarom moesten gedwongen elders gaan wonen. Zo vertelt voorzitter Richard Tieskens van het Maczek Memorial aan presentator Philip Freriks.
Na de oorlog zijn velen teruggekeerd naar de plekken waar ze eerder waren ondergebracht. Ze hebben daar een nieuw leven opgebouwd, zijn getrouwd en kinderen gekregen. Maar wie dan de militairen zijn die in het album staan, is op 17 mei om 20.15 uur te zien bij MAX op NPO2 bij het programma Oorlogsalbums.
Vervlogen Verleden
Vervlogen Verleden is een wekelijkse rubriek over leuke, opmerkelijke of grappige weetjes uit het rijke Brabantse verleden. Heb je een tip, mail dan naar: [email protected].
